#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Lãi suất liên ngân hàng tăng vọt: Áp lực thanh khoản và thách thức lớn cho thị trường năm 2026

Những ngày gần đây, thị trường tài chính ghi nhận hiện tượng lãi suất liên ngân hàng qua đêm tăng mạnh, có thời điểm lên tới khoảng 17%, mức cao hiếm thấy trong nhiều năm.

Diễn biến này phản ánh rõ áp lực thanh khoản đang hiện hữu trong hệ thống ngân hàng, dù không trực tiếp tác động tới lãi suất vay của doanh nghiệp hay người dân.

Lãi suất liên ngân hàng là mức lãi suất các ngân hàng vay mượn lẫn nhau trong ngắn hạn. Khi lãi suất qua đêm tăng đột biến, điều đó cho thấy các ngân hàng sẵn sàng chấp nhận chi phí rất cao chỉ để cân đối dòng tiền trong thời gian cực ngắn, qua đó phản ánh tình trạng căng thẳng thanh khoản cục bộ.

Thực tế, xu hướng này không xuất hiện đột ngột. Từ quý IV/2025, đặc biệt trong các tháng 10 và 11, lãi suất liên ngân hàng đã bắt đầu tăng và duy trì ở mức cao sang đầu năm 2026. Song song với đó, Ngân hàng Nhà nước liên tục bơm thanh khoản thông qua các nghiệp vụ thị trường mở nhằm ổn định hệ thống, nhưng mặt bằng lãi suất vẫn biến động mạnh.

Đáng lưu ý, dư địa hỗ trợ thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước đang dần thu hẹp. Trên kênh thị trường mở (OMO), trần bơm vốn hiện được thiết lập ở mức khoảng 400.000 tỷ đồng, trong khi lượng bơm ròng lũy kế đã xấp xỉ 380.000 tỷ đồng. Điều này đồng nghĩa với việc không gian để tiếp tục bơm thêm là không còn nhiều nếu không có điều chỉnh về mặt chính sách.

Nguyên nhân chính được xác định đến từ sự lệch pha giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Nhu cầu vay vốn tăng nhanh trong khi tốc độ huy động tiền gửi chậm lại, dòng tiền trong dân cư bị phân tán sang nhiều kênh đầu tư khác. Áp lực này càng gia tăng khi rơi vào giai đoạn cuối năm dương lịch và cận Tết Nguyên đán – thời điểm doanh nghiệp và người dân đều có nhu cầu tiền mặt lớn.

Dù Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng sẽ tiếp tục bơm tiền để đảm bảo thanh khoản, song các biện pháp này chỉ mang tính ngắn hạn, khó giải quyết triệt để những vấn đề mang tính cấu trúc của hệ thống nguồn vốn. Trong bối cảnh đó, năm 2026 được dự báo là một năm nhiều thách thức, thị trường khó đạt được sự đồng thuận cao và xu hướng phân hóa sẽ diễn ra rõ nét.

Đáng chú ý, rủi ro lớn nhất không nằm ở biến động chỉ số, mà đến từ hành vi của nhà đầu tư cá nhân. Phần lớn nhà đầu tư hiện nay giao dịch ngắn hạn, dựa nhiều vào cảm xúc và các câu chuyện thị trường. Trong giai đoạn thuận lợi, việc đảo danh mục, sử dụng đòn bẩy có thể chưa bộc lộ rủi ro. Tuy nhiên, khi thị trường bước vào xu hướng giảm hoặc suy yếu kéo dài, việc lạm dụng margin và trung bình giá có thể khiến tài khoản suy giảm nhanh chóng.

Với nhóm nhà đầu tư không chuyên, việc hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính, tránh trung bình giá bằng mọi giá và ưu tiên nắm giữ tiền mặt được xem là chiến lược phòng thủ phù hợp trong giai đoạn bất định. Ngược lại, những nhà đầu tư có kỷ luật và triết lý rõ ràng cần duy trì danh mục ở mức giá vốn hợp lý, sẵn sàng chấp nhận chốt lãi thấp, hòa vốn hoặc lỗ nhẹ khi xu hướng thị trường xấu đi, đồng thời tránh tâm lý FOMO quay lại quá sớm.

Trong bối cảnh môi trường đầu tư đang thay đổi nhanh chóng, quản trị rủi ro trở thành yếu tố quan trọng hơn việc tìm kiếm lợi nhuận, đặc biệt khi các biến số vĩ mô và dòng tiền vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn.