Không mua nhà, vẫn có thể an cư?

Giá nhà tại các đô thị lớn đã lên mức gấp 25–30 lần thu nhập bình quân, khiến giấc mơ sở hữu nhà ngày càng xa với nhiều người. Trong bối cảnh đó, phát triển nhà cho thuê đang được xem là một hướng đi mới để mở rộng khả năng tiếp cận chỗ ở và giảm áp lực lên thị trường bất động sản.

Không chỉ cần quỹ đất, thị trường nhà cho thuê còn đòi hỏi vốn dài hạn, cơ chế ưu đãi và hành lang pháp lý riêng để doanh nghiệp có thể đầu tư theo mô hình khai thác dài hạn.

Tâm lý sở hữu nhà ở rất mạnh tại Việt Nam, tạo nhu cầu lớn nhưng cũng dẫn đến bong bóng giá bất động sản kéo dài. Từ năm 2023, chính phủ triển khai đề án xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030. Tuy nhiên, không phải ai cũng có cơ hội sở hữu, kể cả nhà ở xã hội. Vì thế, phát triển nhà cho thuê tại đô thị lớn trở nên cấp thiết. Chính sách này không chỉ giúp người dân sở hữu nhà mà bảo đảm mọi người có khả năng tiếp cận nơi ở phù hợp với nhu cầu của mình.

Tháng 6/2026, Hà Nội khởi công 3 dự án nhà cho thuê lớn. Dự án Him Lam có hạng mục nhà cho thuê 2.000 căn với tổng vốn đầu tư khoảng 29.000 tỷ đồng, hoàn thành dự kiến quý IV/2028. Khu Pháp Vân-Tứ Hiệp có 1.176 căn hộ, vốn 1.396 tỷ đồng, hoàn thành 2026-2027. Khu nhà ở giãn dân phố cổ có 1.166 căn hộ, vốn 3.563 tỷ đồng, hoàn thành 2026-2028. Các dự án được hỗ trợ miễn tiền sử dụng đất cho phần nhà cho thuê, với yêu cầu dành tối thiểu 35% tổng căn hộ cho đối tượng chính sách thuê.

Các ngành chịu tác động trực tiếp bao gồm bất động sản và xây dựng, ngân hàng và tài chính, vật liệu xây dựng, dịch vụ quản lý bất động sản và hạ tầng kỹ thuật xã hội. Các doanh nghiệp xây dựng lớn sẽ có cơ hội mở rộng hoạt động. Ngân hàng sẽ đóng vai trò cấp vốn dài hạn, trong đó các doanh nghiệp đề xuất lãi suất ưu đãi và kỳ hạn vay kéo dài để phù hợp với tính chất đầu tư dài hạn của loại hình này.

Các doanh nghiệp phát triển dự án yêu cầu vay với hạn mức lớn, lãi suất ưu đãi và kỳ hạn dài để phù hợp với tính chất đầu tư dài hạn. Họ cũng đề xuất nâng biên lợi nhuận, giảm thuế VAT và thuế thu nhập doanh nghiệp. TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng cần một mô hình trung gian, trong đó Ngân hàng Chính sách xã hội quản lý chương trình thay vì cấp vốn trực tiếp cho doanh nghiệp, giảm rủi ro lựa chọn sai đối tượng.

Ông Nguyễn Anh Quê, Chủ tịch Tập đoàn G6, kiến nghị nhà nước hạn chế sử dụng ngân sách, thay vào đó tạo cơ chế đột phá về quỹ đất và thủ tục. Ông cũng cảnh báo rằng nguồn cung nhà cho thuê quá nhiều có thể tạo áp lực lên thị trường bất động sản. Ông kiến nghị không thiết kế căn hộ quá nhỏ để tránh tạo khu chung cư không đạt tiêu chuẩn, đồng thời nhà nước cần kiểm soát chặt chẽ phòng cháy chữa cháy và quy hoạch hạ tầng đô thị.