Khi "mạch máu" tài chính tăng nhiệt

Lãi suất liên ngân hàng qua đêm bất ngờ tăng vọt lên mức kỷ lục rồi nhanh chóng hạ nhiệt sau loạt động thái can thiệp của Ngân hàng Nhà nước. Giới chuyên gia nhận định đây chủ yếu là cú sốc kỹ thuật ngắn hạn do lệch pha thanh khoản, chưa phải tín hiệu rủi ro hệ thống, song phản ánh môi trường tiền tệ đang bước vào giai đoạn nhạy cảm hơn.

Lãi suất qua đêm bất ngờ vọt lên 17%, thậm chí chạm 21% tại một số thời điểm, trước khi nhanh chóng hạ nhiệt. Theo các chuyên gia, đây chỉ là biến động kỹ thuật ngắn hạn, chưa đủ cơ sở để coi là tín hiệu rủi ro mang tính hệ thống.

Thị trường tiền tệ liên ngân hàng vừa trải qua một đợt "sang số" đầy kịch tính khi lãi suất qua đêm đột ngột rời bỏ vùng chiết khấu để xác lập những kỷ lục vô tiền khoáng hậu, trước khi nhanh chóng được xoa dịu bởi các bàn tay điều tiết.

Cuộc bốc đầu của những con số kỷ lục

Lãi suất liên ngân hàng tăng lên 17%/năm

Từ mức nền thấp 2,78%/năm hồi cuối tháng 1, lãi suất bình quân liên ngân hàng đã thực hiện một cú nhảy vọt đầy bất ngờ. Theo dữ liệu từ Hội nghiên cứu thị trường liên ngân hàng Việt Nam (VIRA), đỉnh điểm vào ngày 3/2, lãi suất kỳ hạn qua đêm — mạch máu chính chiếm 90% giá trị giao dịch hệ thống — đã lao dốc ngược từ 7,9% lên mức 17%/năm.

Thậm chí, báo cáo từ Chứng khoán SHS còn ghi nhận những giao dịch đơn lẻ chạm ngưỡng 21%, mức cao nhất trong lịch sử thị trường tiền tệ. Cơn rung lắc này không chỉ khu trú ở kỳ hạn ngắn mà còn lan tỏa sang kỳ hạn 1 tuần với mức tăng hơn 5 điểm phần trăm, đặt hệ thống ngân hàng vào trạng thái báo động đỏ về thanh khoản tức thời.

Phản ứng xoay trục của Ngân hàng Nhà nước

Để dập tắt "cơn hỏa hoạn" lãi suất, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã triển khai một chiến dịch can thiệp đa tầng đầy quyết liệt. Chỉ trong tuần đầu tháng 2, cơ quan điều hành đã bơm ròng tổng cộng 159.151 tỷ đồng thông qua kênh cầm cố giấy tờ có giá (OMO) với lãi suất ưu đãi 4,5%.

Đáng chú ý, NHNN còn kích hoạt kênh hoán đổi ngoại tệ USD/VND — một công cụ kỹ trị sắc bén để cung ứng thanh khoản nội tệ mà không gây áp lực lên tỷ giá. Bằng cách mua USD giao ngay và bán kỳ hạn với khối lượng tối đa 1 tỷ USD, cơ quan quản lý đã bơm thêm một lượng lớn tiền đồng vào hệ thống. Nhờ "gọng kìm" điều tiết này, lãi suất qua đêm lập tức hạ nhiệt về mức 10% vào phiên 4/2 và tiếp tục lùi sâu về vùng 8,6% vào những phiên kế tiếp.

Nhận diện bản chất: Cú sốc kỹ thuật hay điềm báo rủi ro?

Dưới góc nhìn chính luận, các chuyên gia tài chính hàng đầu nhận định đây thuần túy là một "cú sốc kỹ thuật" hơn là một cuộc khủng hoảng hệ thống.

Sự lệch pha tạm thời: Ông Nguyễn Quang Huy (CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi) cho rằng biến động này phản ánh tâm lý phòng thủ và sự lệch pha cung - cầu vốn ngắn hạn. Việc lãi suất hạ nhiệt nhanh chóng chứng tỏ mạch máu thanh khoản vẫn thông suốt, không xuất hiện tình trạng căng thẳng lan tỏa.

Tín hiệu cảnh báo: PGS.TS. Nguyễn Văn Phương (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhìn nhận đây là "tiếng chuông" nhắc nhở về một môi trường tiền tệ đã bước sang giai đoạn nhạy cảm, nơi mà sự dư thừa vốn dễ dãi đã không còn hiện hữu.

Triển vọng trung hạn: TS. Nguyễn Văn Lộc (CEO T-TECH) và các chuyên gia từ KBSV đồng quan điểm rằng tác động lên lãi suất huy động và cho vay sẽ bị triệt tiêu nếu thanh khoản sớm ổn định. Dự báo, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng có thể duy trì trạng thái giằng co trong quý I trước khi thực sự tìm thấy điểm cân bằng bền vững từ quý II/2026.

Cuộc rung lắc vừa qua một lần nữa khẳng định năng lực phản ứng nhanh của cơ quan điều hành, đồng thời là lời nhắc nhở sắc bén cho các định chế tài chính về việc tối ưu hóa quản trị rủi ro thanh khoản trong một kỷ nguyên tiền tệ đầy biến số.