Khi giá nhà vượt xa túi tiền, lãi suất rẻ cũng vô nghĩa

Lãi suất vay mua nhà đã giảm và duy trì ổn định, nhưng giá bất động sản vẫn quá cao so với thu nhập khiến nhiều người e ngại vay vốn. Nguy cơ gánh nợ dài hạn cùng rủi ro lãi suất thả nổi biến giấc mơ an cư thành xa vời, trong khi dư địa giảm thêm lãi suất gần như không còn.

Dù lãi vay mua nhà đã hạ nhiệt, giấc mơ an cư của phần đông người dân vẫn ngày càng lùi xa. Giá bất động sản leo thang vượt xa thu nhập, cộng thêm rủi ro gánh nợ dài hạn và lãi suất thả nổi sau ưu đãi, khiến nhiều người không dám bước qua ngưỡng cửa vay vốn.

Lãi suất vay mua nhà đang ở vùng thấp nhất nhiều năm, song giấc mơ an cư của phần đông người dân vẫn xa vời. Thị trường bất động sản chìm trong nghịch lý: vốn rẻ nhưng nhà quá đắt, còn người vay thì ngán ngại rủi ro nợ dài hạn.

Suốt hơn một năm qua, anh Nguyễn Văn Hùng (quận Hoàng Mai, Hà Nội) miệt mài tìm mua căn hộ. Ngân hàng sẵn sàng cho vay với lãi suất 5,5–8%/năm, mức giảm đáng kể so với trước. Nhưng bài toán trả nợ lại không hề nhẹ: vay 2 tỷ trong 20 năm, mỗi tháng anh phải trả gần 15 triệu đồng, tức ngốn một nửa thu nhập của cả gia đình. “Cân nhắc mãi, chúng tôi vẫn chưa dám xuống tiền”, anh Hùng thở dài.

Nỗi lo ấy không chỉ của riêng anh Hùng. Chị Trần Thị Thu (quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) cũng rơi vào cảnh tương tự. Có trong tay 2 tỷ đồng, nhưng để sở hữu căn hộ hai phòng ngủ, vợ chồng chị phải vay thêm khoản tương đương. Điều khiến chị băn khoăn nhất là rủi ro lãi suất thả nổi. “Ngân hàng cho ưu đãi năm đầu, nhưng sau đó tính theo thị trường. Nếu vài năm nữa lãi suất tăng, áp lực trả nợ 20–25 năm sẽ thành gánh nặng khôn lường”, chị nói.

Thực tế, câu chuyện của anh Hùng và chị Thu phản chiếu bức tranh chung: lãi suất chỉ là phần nổi của tảng băng, còn “nút thắt” thực sự nằm ở giá nhà vượt xa thu nhập. Khoảng cách này ngày càng giãn rộng, biến giấc mơ an cư thành xa xỉ phẩm đối với không ít người lao động.

Theo khảo sát, lãi suất vay mua nhà hiện ổn định ở mức 5,5–8,5%/năm, thấp hơn khoảng 2% so với đỉnh quý I/2023 và tương đương giai đoạn 2021–2022. Tuy nhiên, các chuyên gia dự báo dư địa giảm thêm gần như không còn, bởi áp lực huy động vốn và rủi ro tỷ giá vẫn hiện hữu. Ngân hàng buộc phải duy trì lãi suất đủ cao để hút tiền gửi, đồng nghĩa mặt bằng cho vay khó nới lỏng hơn nữa.

Một số ngân hàng triển khai gói vay ưu đãi cho người dưới 35 tuổi, được xem là điểm sáng nhằm hỗ trợ giới trẻ sở hữu ngôi nhà đầu tiên. Nhưng khi giá nhà ở các đô thị lớn đã vượt xa khả năng tích lũy, chính sách này chỉ giúp được một số ít.

Phát biểu tại hội nghị do Thủ tướng chủ trì ngày 22/9, ông Nguyễn Đức Vinh – Tổng giám đốc VPBank – khẳng định: “Chưa bao giờ lãi suất thấp như bây giờ”. Thế nhưng, theo ông, đó không phải là “chiếc đũa thần”: nếu thủ tục, pháp lý dự án kéo dài, chi phí vốn đội lên theo năm tháng thì dù lãi suất 7% hay 10% cũng không còn nhiều ý nghĩa.

Nghịch lý “tiền rẻ – nhà đắt” đang bóp nghẹt thanh khoản và làm thui chột niềm tin của người mua. Thị trường nhà ở sẽ khó khởi sắc nếu chỉ trông chờ vào lãi suất, trong khi vấn đề cốt lõi – giá bất động sản quá cao so với thu nhập đại đa số người dân – vẫn chưa được giải quyết.