Khi các công thức toán học giả lập ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp

Bạn có thể sẽ bất ngờ khi biết rằng một thay đổi số chỉ 1% rất nhỏ trong toán học “trên giấy” lại có thể khiến lợi nhuận của một công ty bảo hiểm biến động mạnh.

Đó là việc xảy ra với khoản dự phòng toán học, một khoản mục đặc biệt trên báo cáo tài chính trong ngành bảo hiểm nhân thọ.

Trong ngành bảo hiểm nhân thọ, có một khoản chi phí được kế toán ghi nhận gọi là dự phòng toán học (mathematical reserve).

Dù được ghi nhận là chi phí, nhưng dự phòng toán học không phải là khoản tiền doanh nghiệp phải chi ra ngay trong hôm nay.

Nó là một phép tính nhằm đảm bảo rằng công ty có đủ khả năng chi trả quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng trong tương lai có thể là 10, 20 hay 30 năm sau.

Để tính được điều đó các công ty bảo hiểm cần ước tính:

Nếu hôm nay trích lập một khoản tiền thì nó sẽ đủ để chi trả trong tương lai sau khi sinh lời theo một mức lãi suất nhất định. Mức lãi suất này được gọi là lãi suất chiết khấu kỹ thuật.

Và lãi suất chiết khấu càng thấp => giá trị hiện tại của các khoản chi trả tương lai càng cao

=> nên chi phí dự phòng toán học càng cao. Và ngược lại.

Từ năm 2022 theo quy định hiện hành Việt Nam, lãi suất chiết khấu được tính dựa trên tối đa 80% lợi suất bình quân của Trái phiếu chính phủ kỳ hạn >10 năm được phát hành trong 24 tháng gần nhất.

Biểu đồ trên minh họa mối quan hệ giữa:

- Lợi suất trái phiếu chính phủ (TPCP) kỳ hạn 10 năm của Việt Nam (đường xanh dương đậm)

- Lãi suất chiết khấu kỹ thuật ước tính để tính dự phòng toán học (đường xanh dương nhạt).

Cho thấy:

- Lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm của Việt Nam đã tăng từ mức 3% đầu năm 2025 lên khoảng 4,2% ở thời điểm hiện tại.

- Dự báo đến năm 2026 xu hướng tăng này tiếp tục tăng tới 4,5%

=> đồng nghĩa với việc lãi suất chiết khấu tham chiếu cũng sẽ tăng theo.

Điều này đảm bảo giảm chi phí và công ty bảo hiểm dễ có tăng trưởng lợi nhuận tốt hơn trong năm 2026

Cre: Trương Đắc Nguyên

Dữ liệu bởi Vietcap.