IPO trăm nghìn tỷ, dòng tiền sẽ về đâu?

Sự trở lại mạnh mẽ của các thương vụ IPO quy mô lớn đang mở ra cơ hội huy động vốn nửa triệu tỷ đồng cho thị trường Việt Nam, nhưng áp lực pha loãng dòng tiền và rủi ro định giá cao vọt đang là bài toán hóc húa đối với nhà đầu tư cá nhân.

Thị trường IPO Việt Nam bước vào chu kỳ mới với quy mô huy động có thể lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, nhưng bài toán định giá và hấp thụ dòng tiền ngày càng phức tạp.

Năm 2026, Việt Nam bước vào làn sóng IPO thứ ba với 4 thương vụ lọt nhóm 10 lớn nhất Đông Nam Á theo dữ liệu Deloitte. Điện Máy Xanh là tiêu biểu, huy động hơn 13.300 tỷ đồng, vốn hóa vượt 100.000 tỷ đồng khi lên sàn HoSE. Ngoài bán lẻ, làn sóng mở rộng sang truyền thông giải trí với DatVietVAC. Theo ước tính, nếu quy mô huy động lặp lại mức 3-5% GDP, thị trường có thể thu hút 500.000-600.000 tỷ đồng qua IPO. Các chuyên gia cũng kỳ vọng ít nhất 50 tỷ USD giá trị doanh nghiệp IPO trong giai đoạn 2026-2028, đủ lớn để thay đổi quy mô thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tổng giá trị phát hành cổ phần và IPO theo kế hoạch tăng 86,5% so với năm trước. Khi nguồn cung tăng nhanh, dòng tiền phải lựa chọn. Không phải cổ phiếu nào cũng duy trì mức định giá cao. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính rõ ràng và tăng trưởng lợi nhuận ổn định sẽ tiếp tục thu hút dòng vốn tổ chức, trong khi những doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào kỳ vọng có thể nhanh chóng mất sức hút khi tâm lý thị trường thay đổi.

Các ngành được kỳ vọng hưởng lợi từ làn sóng IPO bao gồm bán lẻ điện máy, truyền thông giải trí, tài chính, công nghệ, hạ tầng và doanh nghiệp Nhà nước. Những doanh nghiệp quy mô lớn với thương hiệu mạnh sẽ tiếp tục thu hút dòng vốn, trong khi doanh nghiệp vừa và nhỏ phải cạnh tranh gay gắt để giành sự chú ý của nhà đầu tư.

Các thương vụ IPO đình đám trên thế giới cho thấy sức nóng của thương vụ không đồng nghĩa với giá trị đầu tư. Khi thị trường cùng lúc đặt cược vào một câu chuyện tương lai, giá cổ phiếu có thể tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng thực tế của doanh nghiệp. Một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực hấp dẫn cũng không có nghĩa nhà đầu tư nên trả bất kỳ mức giá nào. Sự phân biệt giữa IPO thành công và đầu tư thành công là rất quan trọng.

Liệu những doanh nghiệp IPO năm 2026 có thể duy trì mức định giá hiện tại khi tăng trưởng lợi nhuận thực tế được kiểm chứng? Khi dòng tiền phải lựa chọn giữa hàng loạt cổ phiếu mới, liệu những doanh nghiệp không có nền tảng tài chính rõ ràng có bị loại khỏi danh sách ưu tiên? Làm sao phân biệt giữa IPO thành công và đầu tư thành công khi cả hai có thể diễn ra ở hai thời điểm khác nhau?