IPO nhiều, tiền ít?

Làn sóng IPO đang sôi động trở lại với sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực tài chính, bán lẻ, vật liệu xây dựng và giải trí. Tuy nhiên, khi mặt bằng định giá trên sàn đã trở nên hấp dẫn sau nhịp điều chỉnh, các thương vụ phát hành lần đầu không chỉ cạnh tranh lẫn nhau mà còn phải cạnh tranh trực tiếp với hàng nghìn cổ phiếu niêm yết.

Định giá thị trường về vùng thấp, thanh khoản suy giảm và khối ngoại bán ròng khiến nhà đầu tư ngày càng khắt khe hơn trong việc lựa chọn IPO. Câu chuyện tăng trưởng giờ đây phải đủ sức thuyết phục để hút vốn.

Làn sóng IPO đang trở lại với sự góp mặt của các doanh nghiệp từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Trong nửa đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận 4 thương vụ IPO đáng chú ý: GELEX huy động 2.882 tỷ đồng, LPBank huy động 4.256 tỷ đồng, Điện Máy Xanh huy động 13.315 tỷ đồng, và Hòa Phát huy động 1.257 tỷ đồng. Nửa cuối năm còn có F88, DatViet VAC Group Holdings và Amy Grupo dự kiến huy động tổng cộng gần 2.962 tỷ đồng. Sự mở rộng lĩnh vực từ nhóm công ty chứng khoán sang tài chính tiêu dùng, giải trí và vật liệu xây dựng cho thấy tính đa dạng của thị trường IPO.

Theo Chứng khoán SSI, thị trường hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng năm 2026 chỉ hơn 10 lần, tiệm cận mức bình quân dài hạn. Đây được đánh giá là vùng định giá hợp lý, tạo dư địa để lựa chọn cơ hội đầu tư. Bên cạnh đó, khả năng nâng hạng thị trường vẫn được xem là chất xúc tác trung hạn. Dòng vốn thụ động liên quan đến FTSE được kỳ vọng xuất hiện từ quý III/2026, trong khi năm 2027 được xem là cột mốc thực tế hơn cho khả năng nâng hạng từ MSCI.

Tâm lý thận trọng của nhà đầu tư cá nhân rõ ràng hơn khi thị trường hạ nhiệt. Trường hợp Điện Máy Xanh minh chứng điều này: doanh nghiệp đăng ký IPO 179,5 triệu cổ phiếu nhưng chỉ phân phối thành công khoảng 166 triệu cổ phiếu, với tỷ lệ tham gia của nhà đầu tư cá nhân khá khiêm tốn. Khi giá cổ phiếu giảm sâu, nhiều nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy phải xử lý danh mục hiện hữu thay vì tìm kiếm cơ hội mới. Gần đây, Phú Tài cũng dừng chào bán hơn 20 triệu cổ phiếu sau khi cổ phiếu giảm mạnh, cho thấy thị trường chưa thuận lợi cho huy động vốn.

F88 dự báo lợi nhuận sau thuế có thể đạt gần 1.200 tỷ đồng năm 2026 và tăng lên gần 1.700 tỷ đồng năm 2027, với P/E năm 2026 khoảng 15 lần. Amy Grupo dự báo doanh thu tăng trưởng kép 23%/năm và lợi nhuận tăng 24%/năm trong ba năm tới nhờ tập trung vào sản phẩm giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, Amy Grupo cũng đối mặt thách thức từ cạnh tranh với gạch Trung Quốc giá rẻ, chi phí năng lượng gia tăng và sự phát triển của vật liệu thay thế, tạo áp lực thu hẹp biên lợi nhuận ngành.

Trong bối cảnh mặt bằng định giá chung của thị trường giảm đáng kể, IPO không chỉ cạnh tranh với các thương vụ khác mà còn với hàng nghìn cổ phiếu đang niêm yết. Theo ông Lâm Văn Vân, đại diện Quỹ ECI Capital, nhà đầu tư trong giai đoạn thị trường hạ nhiệt không quay lưng với IPO mà trở nên chọn lọc hơn. Họ sẵn sàng xuống tiền nếu doanh nghiệp có định giá hợp lý và câu chuyện tăng trưởng đủ sức thuyết phục, nhưng sẽ không ngần ngại đứng ngoài nếu phần thưởng kỳ vọng không tương xứng với rủi ro.