IPO mới có hút vốn tỷ USD?

Làn sóng IPO sôi động trở lại trong năm 2026 đang làm dấy lên kỳ vọng nhiều cổ phiếu mới sẽ hưởng lợi từ việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Tuy nhiên, theo Chứng khoán Vietcap, không phải mọi doanh nghiệp IPO đều đủ điều kiện để đón dòng vốn ngoại.

Tiêu chí về vốn hóa khả dụng, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) và room ngoại sẽ quyết định khả năng một cổ phiếu được đưa vào bộ chỉ số FTSE GEIS, qua đó tiếp cận dòng vốn thụ động quy mô khoảng 1,5 tỷ USD.

Các cổ phiếu IPO mới sẽ được thêm vào bộ chỉ số FTSE GEIS theo cùng tỷ lệ phân bổ theo giai đoạn, nhưng phải vượt qua các tiêu chí sàng lọc tiêu chuẩn. Tiêu chí chính bao gồm vốn hóa khả dụng cho đầu tư từ 483 triệu USD trở lên, kèm theo thanh khoản, tỷ lệ tự do chuyển nhượng (free float) và room nước ngoài đủ điều kiện. Theo phân tích Chứng khoán Vietcap, trong số các IPO gần đây, TCX, VCK và MCH đáp ứng tiêu chí, trong khi VPX, GEL và HPA chưa đạt yêu cầu với vốn hóa khả dụng lần lượt khoảng 404, 304 và 54 triệu USD.

Việt Nam sẽ được thêm vào FTSE Global Equity Index Series qua 4 giai đoạn từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Lộ trình phân giai đoạn này nhằm giúp quá trình chuyển đổi diễn ra có trật tự và tạo thời gian để thị trường hấp thụ dòng vốn. Sau mỗi giai đoạn, FTSE Russell sẽ đánh giá khả năng mô phỏng chỉ số trước khi tiếp tục giai đoạn kế tiếp. Danh mục chính thức cuối cùng sẽ được công bố vào 21/8/2026, dựa trên dữ liệu chốt tại 30/6/2026.

Khi tỷ lệ thêm vào chỉ số đạt 100%, dòng vốn thụ động vào cổ phiếu Việt Nam ước đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tương ứng với tỷ trọng dự phóng của Việt Nam trong từng chỉ số. Vietcap ước tính có khoảng 1.400 tỷ USD tài sản quản lý của các quỹ thụ động đang mô phỏng các chỉ số FTSE liên quan. Một số ước tính độc lập cho rằng tổng dòng vốn (thụ động cộng chủ động) có thể đạt khoảng 3-6 tỷ USD trong 12-18 tháng sau khi nâng hạng.

Vietcap dự báo sẽ có 29 cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện được đưa vào chỉ số, bao gồm 4 cổ phiếu Large Cap, 5 cổ phiếu Mid Cap và 20 cổ phiếu Small Cap. Con số này cao hơn danh mục FTSE dự kiến trước đó gồm 23 cổ phiếu. Sự chênh lệch do khoảng cách nhiều tháng về giá cổ phiếu, free float, thanh khoản và room nước ngoài. Trong dự báo của Vietcap, có 10 cổ phiếu chưa có trong danh mục FTSE nhưng đáp ứng tiêu chí theo dữ liệu cập nhật, bao gồm những cổ phiếu IPO giai đoạn gần đây như TCX, VCK, MCH.

Nâng hạng FTSE Russell được xem là bước đầu tiên, trong khi mục tiêu tiếp theo là MSCI. Hiện Việt Nam mới đáp ứng khoảng 10/18 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường theo đánh giá của MSCI. Các điểm nghẽn còn lại bao gồm giới hạn sở hữu nước ngoài, cơ chế ký quỹ trước giao dịch, thị trường ngoại hối và các giao dịch tiền tệ trong nước. Tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc này sẽ quyết định lộ trình nâng hạng MSCI và tạo nền tảng cho dòng vốn quốc tế dài hạn tiếp tục gia tăng.