MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

HPG và Vinmetal: Cuộc đua ngôi vương ngành thép trong chu kỳ mới sẽ nghiêng về ai?

Việc Tập đoàn Vingroup thành lập Vinmetal và công bố đầu tư gần 80.000 tỷ đồng vào dự án thép tại Hà Tĩnh ngay lập tức thu hút sự chú ý của thị trường, bởi đây là dự án thép đầu tay nhưng được đặt vào thế so kèo trực diện với Dung Quất 2 của Hoà Phát. Với công suất thiết kế khoảng 5 triệu tấn thép mỗi năm, Vinmetal có quy mô tương đương siêu dự án Dung Quất 2 – biểu tượng mở rộng năng lực sản xuất của HPG.

Đáng chú ý hơn, Vinmetal không chỉ dừng lại ở thép xây dựng truyền thống mà còn hướng tới thép hợp kim phục vụ xe điện và thép HRC, tức là cạnh tranh trực diện vào phân khúc thép cao cấp – nơi Hoà Phát đang từng bước khẳng định vị thế trong nhiều năm qua.

Tuy nhiên, điểm mấu chốt của câu chuyện không nằm ở công suất, mà nằm ở thời gian và chi phí để tối ưu vận hành. Hòa Phát đã mất gần 30 năm để xây dựng, hoàn thiện và tối ưu hoá mô hình lò cao – yếu tố quyết định giá thành trong ngành thép. Điều này cho thấy, dù Vinmetal xuất phát từ tập đoàn có vốn hoá lớn nhất Việt Nam, thì việc đạt được mức chi phí cạnh tranh tương đương Hoà Phát không thể xảy ra trong thời gian ngắn. Với một dự án greenfield hoàn toàn, Vinmetal không chỉ cần thời gian xây dựng, mà còn cần thêm vài năm chạy thử và tối ưu trước khi tạo ra dòng tiền thực sự có biên lợi nhuận tốt.

Một lợi thế cạnh tranh mang tính nền tảng khác của Hoà Phát nằm ở mạng lưới tiêu thụ. HPG hiện đã hiện diện trên 63 tỉnh thành, sở hữu hệ thống đại lý, nhà phân phối và mối quan hệ sâu rộng với các nhà thầu, dự án đầu tư công – điều mà mọi doanh nghiệp thép đều mong muốn nhưng rất khó sao chép. Trong khi đó, Vinmetal ở giai đoạn đầu nhiều khả năng sẽ phải đánh đổi bằng giá bán để giành thị phần, qua đó tạo áp lực lên biên lợi nhuận.

Không những vậy, Hoà Phát còn sở hữu chuỗi cung ứng nguyên liệu mang tính chiến lược mà rất ít doanh nghiệp trong nước có được. Doanh nghiệp này đang nắm giữ các mỏ quặng như Roper Valley tại Úc, mỏ quặng tại Hà Giang, đồng thời xin cấp phép khai thác các mỏ lớn như Thạch Khê và Quý Xa. Song song, Hòa Phát còn sở hữu đội tàu vận tải riêng gồm tàu cỡ lớn như Momentum, Kamsarmax và các tàu nhỏ HPS-01, HPS-02, giúp chủ động logistics và giảm đáng kể chi phí đầu vào. Trong khi đó, với Vinmetal, mọi thứ hiện mới chỉ ở giai đoạn khởi đầu, chưa hình thành được lợi thế về quy mô, mạng lưới hay chuỗi cung ứng khép kín.

Chính những yếu tố này giúp Hoà Phát nằm trong nhóm doanh nghiệp có chi phí sản xuất thấp nhất ngành thép Việt Nam. Và trong một ngành mang tính chu kỳ cao như thép, người trụ vững và mở rộng thị phần khi chu kỳ đi xuống luôn là người có giá thành thấp nhất, chứ không phải người có vốn lớn nhất.

Nếu nhìn về tác động dài hạn, việc Vinmetal chính thức tham gia ngành thép nhiều khả năng sẽ khiến thị phần được phân chia lại trong tương lai. Tuy nhiên, đây không hẳn là một rủi ro đối với Hoà Phát trong ngắn hạn. Ngược lại, Vinmetal có thể trở thành chất xúc tác cạnh tranh, buộc Hoà Phát phải tiếp tục đầu tư, tối ưu và mở rộng để giữ vững vị thế dẫn đầu. Trong bối cảnh nhu cầu thép chất lượng cao cho hạ tầng, công nghiệp và xe điện ngày càng tăng, miếng bánh thị trường đủ lớn để các doanh nghiệp đầu ngành cùng tăng trưởng.

Ở thời điểm hiện tại, Hoà Phát vẫn là doanh nghiệp sở hữu lợi thế cạnh tranh vượt trội nhất ngành thép Việt Nam, nhờ chuỗi giá trị khép kín, chi phí thấp, mạng lưới tiêu thụ sâu rộng và nền tảng vận hành đã được kiểm chứng qua nhiều chu kỳ. Sự xuất hiện của Vinmetal không làm thay đổi cục diện này trong ngắn hạn, nhưng lại mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới – nơi ngành thép Việt Nam có cơ hội bước lên một vị thế cao hơn trong khu vực, với một cặp bài trùng dẫn dắt thị trường trong dài hạn.