Hơn 8,500 căn hộ TPHCM thuộc diện di dời, tháo dỡ

Kết quả kiểm định tháng 10 xác định 64 chung cư với 106 lô nhà phải di dời, tháo dỡ theo lộ trình, song không có trường hợp nào cần phá dỡ khẩn cấp.

Kết quả rà soát, kiểm định trong tháng 10/2026 cho thấy TPHCM có 64 chung cư, gồm 106 lô nhà với 8,577 căn hộ, thuộc diện phải di dời, tháo dỡ. Các công trình nằm rải rác tại 18 phường, từ khu vực trung tâm đến những địa bàn như Bình Quới, Tân Sơn Nhất, Vũng Tàu.

Thông tin được ông Vũ Anh Dũng - Phó Trưởng phòng Phát triển đô thị thuộc Sở Xây dựng TPHCM - cung cấp tại cuộc họp báo kinh tế - xã hội ngày 29/10.

Theo ông Dũng, kết quả kiểm định xác định những chung cư phải tháo dỡ theo lộ trình, không có trường hợp thuộc diện phải phá dỡ khẩn cấp. Trong thời gian chờ triển khai, chính quyền địa phương phải chủ động phương án di dời, bố trí chỗ ở tạm và kiểm soát các nguy cơ mất an toàn.

Sở Xây dựng đã tham mưu UBND Thành phố yêu cầu các phường thông báo kết luận kiểm định đến chủ sở hữu, đơn vị quản lý vận hành và người sử dụng. Những khu vực có kết cấu hư hỏng nặng phải được gắn biển cảnh báo, hạn chế tập trung đông người; công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ cũng cần được kiểm tra thường xuyên.

Riêng nhóm 16 chung cư được xác định nguy hiểm cấp D từ năm 2016-2017, việc đưa người dân ra khỏi những công trình này vẫn chưa hoàn tất.

Theo Sở Xây dựng, thành phố đã di dời 828 trong tổng số 1,194 hộ dân, tương đương khoảng 70%. Trong đó, 12 chung cư đã đưa toàn bộ 608 hộ ra ngoài; hai nơi khác đang di dời dở dang với 220 trong 367 hộ đã chuyển đi. Hai chung cư còn lại, gồm Tôn Thất Thuyết và Hoàng Diệu tại phường Khánh Hội, chưa di dời được hộ nào trong tổng số 219 hộ.

Như vậy, vẫn còn 366 hộ thuộc nhóm 16 chung cư cấp D chưa hoàn tất di dời. Số này chưa bao gồm các trường hợp tại những chung cư khác vừa được xác định phải phá dỡ qua đợt kiểm định tháng 10.

Ông Vũ Anh Dũng - Phó Trưởng phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng TPHCM - thông tin về kế hoạch di dời, tháo dỡ và xây dựng lại chung cư cũ tại họp báo ngày 29/10. Ảnh: Tử Kính

Chung cư nguy hiểm gần 10 năm vẫn còn người ở

Chung cư Vĩnh Hội, gồm các lô A, B, C tại phường Khánh Hội, là một trong những trường hợp kéo dài nhất. Công trình xây trước năm 1975, được kiểm định và xếp loại D từ tháng 1/2017 nhưng đến nay vẫn còn hàng trăm người sinh sống.

Tại họp báo, ông Võ Thanh Dũng - Chủ tịch UBND phường Khánh Hội - cho biết trong tổng số 244 trường hợp tại chung cư, đã có 103 trường hợp di dời từ năm 2017 đến nay, còn 141 trường hợp cần tiếp tục vận động. Địa phương đặt mục tiêu hoàn tất việc di dời trong tháng 12 này, ưu tiên thuyết phục người dân đồng thuận để tránh phải áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Ông Dũng nhấn mạnh việc di dời nhằm bảo đảm an toàn tính mạng, đồng thời "không làm mất quyền sở hữu hợp pháp của người dân đối với căn hộ".

Việc tìm chỗ ở tạm đã được chuẩn bị từ trước. Theo Sở Xây dựng, tháng 3/2025, UBND quận 4 cũ phê duyệt phương án sử dụng 232 căn hộ thuộc tài sản công để bố trí tạm cư cho các hộ thuộc diện di dời tại Vĩnh Hội.

Theo phương án này, người dân nhận nhà tạm cư không phải trả tiền thuê và chi phí quản lý vận hành, nhưng vẫn thanh toán tiền điện, nước, vệ sinh và các khoản phát sinh từ việc sử dụng căn hộ.

Tuy nhiên, quỹ nhà tái định cư thuộc tài sản công của Thành phố hiện đã được phân bổ cho các dự án đầu tư công, công trình trọng điểm, cấp bách và đưa vào những phương án bồi thường, hỗ trợ đã được phê duyệt. Trường hợp không còn đủ căn hộ để bố trí, chính quyền địa phương phải nghiên cứu hỗ trợ tiền thuê nhà để người dân tự tìm chỗ ở tạm.

Ông Vũ Anh Dũng cũng đề cập khó khăn này tại họp báo. Theo đại diện Sở Xây dựng, cơ chế hiện hành cho phép ngân sách chi trả chi phí tạm cư trước, sau đó chủ đầu tư dự án có trách nhiệm hoàn trả theo quy định.

Vĩnh Hội lại chưa chọn được chủ đầu tư xây dựng lại chung cư, dù công trình đã được xác định nguy hiểm từ nhiều năm trước. Chủ tịch UBND phường Khánh Hội cho biết địa phương đã điều chỉnh quy hoạch và đang hoàn thiện đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, dự kiến xong trong tháng 12/2026. Sau đó, phường sẽ tổ chức các bước lựa chọn nhà đầu tư. Theo ông, việc lựa chọn doanh nghiệp thực hiện dự án phải có sự tham gia quyết định của những người sở hữu căn hộ tại chung cư.

Lãnh đạo phường nhấn mạnh trách nhiệm trước mắt của chính quyền là bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản cho người dân. Tiến độ xây dựng lại công trình còn phụ thuộc việc hoàn thành di dời và lựa chọn được nhà đầu tư phù hợp.

Tại cư xá Thanh Đa, phường Bình Quới, quá trình di dời cũng chưa kết thúc. Theo thông tin Sở Xây dựng cung cấp tại cuộc họp báo đầu tháng 10, dự án xây lại cụm 8 lô chung cư do CTCP Phát triển nhà Thanh Đa làm chủ đầu tư đã có phương án bồi thường, tái định cư được phê duyệt.

Thành phố chấp thuận di dời 6 lô theo phương án này. Hơn 80% hộ dân đã đồng thuận, trong khi chủ đầu tư tiếp tục vận động các trường hợp còn lại. Việc phá dỡ và triển khai dự án chỉ được thực hiện sau khi hoàn tất các bước di dời theo quy định.

Một số chung cư khác đã đưa hết cư dân ra ngoài nhưng vẫn phải tiếp tục các thủ tục để xây lại hoặc chuyển sang mục đích sử dụng phù hợp. Chẳng hạn, chung cư 155-157 Bùi Viện tại phường Bến Thành đã di dời toàn bộ 100 hộ, còn chung cư 23 Lý Tự Trọng, 119B Tân Hòa Đông, 440 Trần Hưng Đạo và 47 Long Hưng nằm trong nhóm địa điểm đang triển khai các dự án phục vụ lợi ích công cộng theo báo cáo của Sở Xây dựng.

Chung cư Thanh Đa đang trong quá trình di dời dân để xây mới - Ảnh: TM.

Mốc xây lại năm 2030 còn chờ kế hoạch và cơ chế mới

Trước tình trạng chậm trễ kéo dài, Sở Xây dựng đã trình UBND Thành phố dự thảo kế hoạch thực hiện Đề án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ giai đoạn 2026-2030. Dự thảo xác định thời hạn và trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương đối với việc di dời, tháo dỡ và đầu tư xây mới từng công trình.

Theo lộ trình được đề xuất, thành phố sẽ cơ bản hoàn tất các bước chuẩn bị đầu tư đối với chung cư xây trước năm 1975 và giai đoạn 1975-1994, gồm kiểm định, quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, giải phóng mặt bằng và các thủ tục xây dựng.

Những chung cư không thuộc diện phá dỡ được đặt mục tiêu hoàn thành sửa chữa, nâng cấp, gia cố trong năm 2027.

Đối với 64 chung cư vừa được xác định phải tháo dỡ, Sở Xây dựng đề xuất hoàn tất việc đầu tư, cải tạo hoặc xây dựng lại từ nay đến năm 2030. Riêng 11 dự án đang triển khai thủ tục đầu tư tại 8 phường, trong đó 8 dự án đã có chủ đầu tư, được đặt mục tiêu hoàn thành sớm hơn, vào năm 2028.

Để thu hút doanh nghiệp, thành phố đã ban hành Nghị quyết 17/2025/NQ-HĐND với các chính sách hỗ trợ chủ đầu tư tham gia cải tạo chung cư cũ. Cơ chế này hỗ trợ 50% kinh phí xây dựng hạ tầng kỹ thuật, tối đa 10 tỷ đồng mỗi dự án, cùng một phần chi phí di dời, cưỡng chế theo điều kiện quy định.

Tuy nhiên, những ưu đãi này chưa giải quyết ngay khó khăn tại các chung cư chưa có chủ đầu tư như Vĩnh Hội. Sở Xây dựng cho biết khi dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư và có doanh nghiệp thực hiện, các chính sách hỗ trợ mới được áp dụng theo điều kiện tương ứng.

Thành phố cũng đang xây dựng một nghị quyết riêng về cơ chế, chính sách và biện pháp cải tạo, xây dựng lại chung cư. Dự thảo có những đề xuất vượt trội so với quy định hiện hành, dựa trên thẩm quyền được giao tại Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.

Theo ông Vũ Anh Dũng, nghị quyết từng được dự kiến trình HĐND Thành phố tại kỳ họp tháng 10. Tuy nhiên, do có nhiều nội dung mới cần tiếp tục đánh giá, cơ quan thẩm tra đề nghị thêm thời gian rà soát, khiến việc xem xét được chuyển sang kỳ họp tháng 12.

Trong khi chờ cơ chế mới, Sở Xây dựng tiếp tục yêu cầu địa phương rà soát nhu cầu tạm cư, chuẩn bị phương án di dời và thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn tại những chung cư đã được xác định phải tháo dỡ.

Đối với Vĩnh Hội, mốc gần nhất là tháng 12/2026, khi phường Khánh Hội dự kiến vừa hoàn tất vận động di dời các trường hợp còn lại, vừa hoàn thành quy hoạch chi tiết để tiến tới lựa chọn nhà đầu tư. Còn với 64 chung cư trên toàn Thành phố, lộ trình cụ thể sẽ được công khai sau khi kế hoạch cải tạo, xây dựng lại được UBND Thành phố ban hành.