#Hàng hóa

24HMONEY đã kiểm duyệt

Hai động lực chính giữ vai trò “cầm lái” giá vàng

Giá vàng nội địa là 'sản phẩm' của một phép cộng kép: chính sách tiền tệ của Fed và bài toán cung cầu nội tại. Chính sự kết hợp của hai yếu tố này đã tạo nên một thị trường đầy rủi ro và khó lường.

Cơ chế truyền dẫn từ Fed tới giá vàng

Mỗi quyết định chính sách của Fed đều tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đến giá vàng toàn cầu, chủ yếu qua ba kênh: lợi suất thực, sức mạnh đồng USD và khẩu vị rủi ro của giới đầu tư. Trong đó, lợi suất thực đóng vai trò trung tâm khi phản ánh trực tiếp chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng – một tài sản không sinh lãi. Biến động tỷ giá của USD, đồng tiền định giá toàn cầu, làm khuếch đại ảnh hưởng này. Cuối cùng, trạng thái dòng vốn và mức độ chấp nhận rủi ro quyết định tốc độ và cường độ phản ứng của thị trường.

Lợi suất thực được tính từ chênh lệch giữa lợi suất danh nghĩa trái phiếu Kho bạc Mỹ và kỳ vọng lạm phát. Khi lợi suất thực giảm sâu, đặc biệt rơi vào vùng âm, chi phí cơ hội nắm giữ vàng giảm, dòng tiền có xu hướng chuyển dịch sang kim loại quý để bảo toàn sức mua. Lịch sử cho thấy các đợt tăng mạnh của vàng thường trùng khớp với giai đoạn Fed nới lỏng tiền tệ, khi lạm phát tăng nhanh hơn lãi suất danh nghĩa. Ngược lại, chu kỳ thắt chặt chính sách, nhất là khi Fed tăng lãi suất quyết liệt, khiến lợi suất thực bật tăng, làm vàng mất đi sức hấp dẫn so với trái phiếu có lợi suất thực dương.

Giai đoạn 2018 – 2020, vàng vọt lên hơn 2.000 USD/oz khi lợi suất thực rơi sâu vào vùng âm giữa bối cảnh Covid-19, lãi suất gần bằng 0 và chính sách nới lỏng kéo dài. Dù Fed nâng lãi suất liên tục 2022 – 2023 và duy trì mức cao, vàng vẫn lập đỉnh mới 2024 – 2025 nhờ nhu cầu phòng thủ gia tăng, ngân hàng trung ương mua ròng và căng thẳng địa chính trị.

Trong bối cảnh các rủi ro địa chính trị đã phản ánh phần lớn vào giá, vai trò điều hướng của Fed trở nên quyết định. Không chỉ mức lợi suất thực mà tốc độ thay đổi của nó mới là yếu tố định hướng vị thế ngắn hạn. Một cú tăng nhanh bất ngờ của lợi suất thực kéo USD đi lên, tạo lực cản kép khiến vàng suy yếu. Ngược lại, lợi suất thực giảm đột ngột thường kích hoạt dòng tiền trú ẩn, đẩy vàng lên mặt bằng giá mới.

Từ nay đến cuối năm, nếu Fed giữ đúng nhịp cắt giảm lãi suất, vàng có khả năng duy trì nền giá cao nhưng dễ xuất hiện nhịp chốt lời kỹ thuật. Trong kịch bản Fed nới lỏng mạnh hơn kỳ vọng, lợi suất thực lùi sâu hơn, tạo lực đẩy lớn cho dòng tiền tìm đến vàng như tài sản trú ẩn.

Quyết tâm bình ổn và tái cấu trúc thị trường vàng Việt Nam

Ở trong nước, lộ trình ổn định thị trường vàng đang được thiết kế theo hai lớp: ngắn hạn và dài hạn. Ngắn hạn tập trung giải tỏa các nút thắt cung – cầu, hạ nhiệt chênh lệch giá; dài hạn hướng đến tái cấu trúc toàn bộ chuỗi cung ứng – từ sản xuất, lưu thông đến phân phối – để tăng minh bạch và khôi phục cạnh tranh.

Thực tế 2020 – 2025 cho thấy rõ tính hai mặt của thị trường. Nếu 2020 – 2021 chênh lệch giá trong – ngoài nước còn thấp, thì từ 2022 trở đi, biến động mạnh của vàng quốc tế và tỷ giá USD/VND, cộng thêm nguồn cung hạn chế, khiến khoảng cách ngày càng nới rộng. Đến 2024 – nửa đầu 2025, có lúc chênh lệch vượt 13 triệu đồng/lượng, phản ánh sự cộng hưởng của thiếu cung, chi phí giao dịch cao, tỷ giá biến động và kỳ vọng đầu cơ.

Để ứng phó, cơ quan quản lý đã can thiệp trực tiếp bằng các phiên bán vàng qua tổ chức lớn, đấu thầu có kiểm soát, kết hợp truyền thông chính sách nhằm ổn định tâm lý. Các biện pháp này đã hạ nhiệt phần nào chênh lệch và hạn chế đầu cơ. Tuy nhiên, tính chất ngắn hạn khiến hiệu quả khó bền vững nếu không song hành cải cách căn cơ.

Chỉ khi nguồn cung hợp pháp được mở rộng, cơ chế cạnh tranh phục hồi, động cơ đầu cơ dựa trên chênh lệch mới suy giảm. Từ đó, dòng tiền sẽ quay về các kênh đầu tư phù hợp hơn, đồng thời giúp ổn định kỳ vọng lạm phát và hỗ trợ kinh tế vĩ mô. Cải cách cấu trúc thị trường vàng, vì vậy, không chỉ nhằm thu hẹp chênh lệch giá, mà còn là điều kiện thiết yếu để nâng cao hiệu quả phân bổ vốn trong nền kinh tế.