Giá dầu sẽ đi về đâu?

Giá dầu thế giới tăng mạnh sau khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran tái bùng phát, buộc thị trường phải đánh giá lại rủi ro đối với eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu. Diễn biến mới làm gia tăng biến động của thị trường năng lượng và tác động lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế.

Các tổ chức phân tích cho rằng kịch bản cơ sở vẫn là giá dầu Brent dao động 70-90 USD/thùng. Tuy nhiên, nếu dòng chảy dầu qua Hormuz bị gián đoạn kéo dài, giá dầu có thể vượt mốc 100 USD, thậm chí lên trên 130 USD/thùng trong kịch bản rủi ro.

Giá dầu Brent chốt phiên 8/7 tăng 5,2% lên 78,02 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng 4,4% lên 73,52 USD/thùng. Đây là mức cao nhất kể từ cuối tháng 6. Nguyên nhân trực tiếp là Tổng thống Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran kết thúc, sau đó Mỹ tiến hành không kích vào Iran và thu hồi giấy phép bán dầu của Tehran. Iran cảnh báo sẽ đáp trả và đe dọa đóng eo biển Hormuz, tuyến hàng hải then chốt vận chuyển năng lượng toàn cầu.

Hormuz là chìa khóa định giá dầu hiện nay

Khi eo biển Hormuz thông suốt, giá dầu phản ánh các yếu tố cung cầu thông thường như nhu cầu toàn cầu, sản lượng OPEC và tồn kho. Khi bị đe dọa, giá phải cộng thêm chi phí bảo hiểm, vận tải, chậm chuyến và rủi ro thiếu hụt. Trước đó, sau tín hiệu hạ nhiệt tháng 6, dầu Brent giảm từ 80 USD/thùng xuống gần 70 USD/thùng, nhưng rủi ro Hormuz đã đảo ngược kỳ vọng bình thường hóa nhanh.

Dự báo phân hóa tùy kịch bản Hormuz

Goldman Sachs duy trì kịch bản cơ sở dầu Brent ở 75-80 USD/thùng nếu dòng chảy năng lượng vùng Vịnh bình thường hóa. Tuy nhiên, ngân hàng này cũng nêu kịch bản giá dầu có thể vượt 130 USD/thùng nếu xuất khẩu vùng Vịnh phục hồi chậm. Kịch bản trung tâm hiện nay là dầu Brent dao động 70-90 USD/thùng nếu Hormuz không bị gián đoạn nghiêm trọng, có thể vượt 100 USD/thùng nếu xuất hiện tấn công tàu thương mại hoặc hạn chế dòng chảy dầu.

Tác động lạm phát và kinh tế toàn cầu

Giá dầu cao kéo dài là rủi ro lớn hơn cú tăng ngắn hạn. Năng lượng tăng làm tăng chi phí vận tải, bảo hiểm, phân bón, hóa chất và sản xuất công nghiệp. Nếu dầu Brent duy trì quanh 90 USD/thùng lâu dài, áp lực lạm phát có thể quay lại, trong khi các ngân hàng trung ương có ít dư địa nới lỏng chính sách.

Ba kênh tác động tới Việt Nam

Thứ nhất, hóa đơn nhập khẩu nhiên liệu và giá xăng dầu trong nước tăng. Thứ hai, giá dầu ảnh hưởng vận tải, logistics, đánh bắt, hàng không, nông nghiệp và phân bón. Nếu giá cao kéo dài, doanh nghiệp khó hấp thụ chi phí qua biên lợi nhuận, áp lực tăng giá chuyển sang người tiêu dùng. Thứ ba, căng thẳng địa chính trị thường hỗ trợ đồng USD, trong khi dầu cao tăng nhu cầu ngoại tệ nhập khẩu năng lượng, gây thách thức cho điều hành tỷ giá.

Thị trường chứng khoán và kịch bản bất lợi nhất

Nhóm dầu khí có thể hưởng lợi ngắn hạn từ kỳ vọng giá bán và hoạt động thăm dò cải thiện. Tuy nhiên, tác động với thị trường chung không hoàn toàn tích cực vì phần lớn doanh nghiệp chịu chi phí đầu vào cao hơn. Kịch bản bất lợi nhất không phải giá dầu tăng vọt rồi giảm nhanh, mà là mặt bằng 80-90 USD/thùng kéo dài, đủ cao gây áp lực lạm phát và biên lợi nhuận nhưng chưa đủ buộc các nước sản xuất dầu mỏ đưa ra phản ứng mạnh.