MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

GDP tụt dốc, người dân 'thắt lưng buộc bụng', nhiều ngành đình trệ: Kinh tế Nga bắt đầu lộ dấu hiệu 'báo động'?

Khi chiến sự tại Ukraine bước sang mùa đông thứ tư, những tác động từ xung đột ngày càng thấm sâu vào đời sống hàng ngày của người dân Nga. Không chỉ là vấn đề an ninh, kinh tế Nga đang lộ những dấu hiệu “báo động”, với GDP tăng trưởng chậm lại, chi phí sinh hoạt leo thang, và nhiều ngành sản xuất, xuất khẩu rơi vào trạng thái trì trệ.

Người dân Nga thắt lưng buộc bụng

Hàng chục tỉnh miền trung và miền nam nước Nga, từ Belgorod, Kursk đến Krasnodar, giờ đây thường xuyên hứng chịu các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái từ phía Ukraine. Còi báo động phòng không vang lên hàng đêm khiến đời sống thường nhật trở nên căng thẳng chưa từng có kể từ Thế chiến II.

Trong giai đoạn đầu chiến sự, Nga từng vượt qua cú sốc nhờ doanh thu dầu khí kỷ lục và các gói kích cầu khổng lồ. Năm 2024, mức lương trung bình tăng gần 20%, nhưng hiện tại, “quả bong bóng” ấy đã xì hơi. Giá cả tăng nhanh hơn tiền lương, buộc người tiêu dùng thắt lưng buộc bụng, ưu tiên hàng hóa nội địa vì nhập khẩu quá đắt đỏ.

Nền tảng SberIndex cho thấy người Nga đang mua ít thực phẩm hơn, hóa đơn hàng tuần cho nhu yếu phẩm đã tăng gấp đôi trong vài năm. Trong tháng 9 và 10, doanh số bán sữa, thịt lợn, gạo và kiều mạch giảm từ 8-10%. Chuỗi bán lẻ lớn nhất nước X5 Group công bố doanh thu tăng nhẹ do lạm phát, nhưng lợi nhuận ròng giảm gần 20% do chi phí leo thang và nhu cầu yếu đi.

Ngành sản xuất lao đao

Ngành bán lẻ đang tái cấu trúc lớn: trong quý III/2025, 45% số cửa hàng đóng cửa thuộc lĩnh vực thời trang, trong khi thị trường điện tử chứng kiến mức sụt giảm chưa từng có trong 30 năm. Ngành công nghiệp ô tô giảm gần 25% doanh số trong 9 tháng đầu năm, do lãi suất vay cao và thuế tái chế xe nhập khẩu tăng mạnh.

Máy bay không người lái của Ukraine đã bay sâu tới tận Siberia, tấn công các nhà máy lọc dầu và cảng biển, làm căng thẳng khủng hoảng nhiên liệu nội địa, đẩy giá xăng tăng mạnh từ cuối tháng 8. Dù giá hạ nhiệt vào tháng 11, nhiều vùng vẫn khan hiếm nhiên liệu.

Tăng trưởng GDP giảm, ngân sách căng thẳng

Nền kinh tế Nga bước vào giai đoạn “kiệt sức”: tăng trưởng quý III chỉ đạt 0,6%, thấp hơn dự kiến, trong khi thâm hụt ngân sách tháng 10 đạt 1,9% GDP, dự kiến tăng lên 2,6% vào cuối năm. Doanh thu từ dầu khí – xương sống ngân sách – giảm hơn 20% trong 10 tháng đầu năm, còn 7,5 nghìn tỷ rúp.

Công nghiệp thép giảm 14% tiêu thụ, xây dựng giảm 10%, cơ khí giảm 32%, khai thác than rơi vào khủng hoảng tồi tệ nhất trong thập kỷ. Tỷ lệ nợ xấu doanh nghiệp lên tới 10,4%, tương đương 9,1 nghìn tỷ rúp (112 tỷ USD).

Áp lực từ bên ngoài

Tổng thống Donald Trump ra lệnh trừng phạt hai tập đoàn dầu khí chủ lực Rosneft và Lukoil, trong khi các cuộc đàm phán Nga – Mỹ bắt đầu với tín hiệu Moscow sẵn sàng đối thoại nếu cấm vận được nới lỏng. Xuất khẩu năng lượng trong nửa đầu tháng 11 rơi xuống mức thấp nhất kể từ khi chiến sự bùng phát, kể cả thương mại với Trung Quốc – thị trường thay thế phương Tây – cũng bắt đầu chững lại.

Các chuyên gia như Oleg Buklemishev, Giám đốc Trung tâm Chính sách Kinh tế Đại học Moscow, nhận định: “Hệ miễn dịch của nền kinh tế Nga đã suy yếu nghiêm trọng. Mặc dù chưa tới mức khủng hoảng hệ thống trong năm 2026, xu hướng suy thoái sẽ tiếp tục kéo dài.”

Chính sách ứng phó

Để bù đắp ngân sách, chính phủ Nga tăng phát hành trái phiếu nội địa với lãi suất cao, chuẩn bị tăng thuế giá trị gia tăng, mở rộng diện thu thuế, và áp thuế công nghệ, thuế ô tô. Buklemishev nhấn mạnh: “Chừng nào chiến dịch quân sự đặc biệt chưa dừng, nền kinh tế Nga sẽ không trở lại bình thường.”

Tình hình hiện nay cho thấy, bên cạnh các biện pháp an ninh, Nga cần đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài, ảnh hưởng đến đời sống người dân và sự ổn định các ngành công nghiệp trọng yếu.