Fed đang nghiên cứu một câu hỏi lớn hơn cả lạm phát: AI sẽ thay đổi nền kinh tế đến mức nào?
Chủ tịch Fed mở đợt điều trần về tác động của trí tuệ nhân tạo tới việc làm, năng suất và lạm phát. Biên bản cuộc họp tháng 10 sẽ cho biết bao nhiêu quan chức nghiêng về thắt chặt, trong khi doanh số bán lẻ và niềm tin ngành xây dựng nhà ở cho thấy nhu cầu phân hóa.
Giới tài chính quen nhìn các chủ tịch ngân hàng trung ương như những nhân vật thận trọng và kín tiếng. Kevin Warsh, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), là một ngoại lệ đáng chú ý. Ông có mối quan tâm lâu năm với công nghệ mới và quen biết nhiều lãnh đạo ngành công nghệ từ thời học tại Stanford. Tuần này, ông quay lại với mạch quan hệ đó bằng việc tổ chức một phiên điều trần công khai tại San Francisco, nhằm giới thiệu một lực lượng đặc nhiệm mới do ông thành lập để nghiên cứu cách AI sẽ định hình môi trường làm việc trong nhiều năm tới.
Một phiên điều trần mang màu sắc Thung lũng Silicon
Danh sách diễn giả không khác gì một dàn nhân vật tiêu biểu của giới công nghệ: nhà kinh tế học Nicholas Bloom của Stanford, Tổng giám đốc Nikesh Arora của Palo Alto Networks và nhà đầu tư mạo hiểm tỷ phú Marc Andreessen.
Một số người hoài nghi về khả năng của lực lượng đặc nhiệm này. Câu hỏi họ đặt ra là nhóm này rốt cuộc có thể đạt được gì, và những khuyến nghị nào sẽ thực sự được Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), cơ quan gồm 19 quan chức quyết định chính sách tiền tệ, tiếp nhận. Đó là mối nghi ngại có cơ sở, vì FOMC hoạt động theo nguyên tắc đồng thuận và dựa vào dữ liệu, không phải theo các sáng kiến nghiên cứu mang tính định hướng.
Dù vậy, khó có thể phủ nhận rằng đây là lúc các nhà hoạch định chính sách cần bắt đầu hình thành ý tưởng về tác động của AI lên tăng trưởng, năng suất và lạm phát, những yếu tố có hệ quả rõ ràng đối với mặt bằng lãi suất. Chính ông Warsh cho biết đội ngũ Fed đã bắt đầu xây dựng các kịch bản dự phòng (không phải dự báo) về tác động của AI, trải dài từ viễn cảnh mọi thứ diễn ra tốt đẹp đến những kịch bản trong đó máy móc thay thế phần lớn việc làm. Theo ông, Fed đang đối mặt với một trong những ẩn số lớn nhất của nền kinh tế.
Về mặt phân tích, hai cực kịch bản này có hàm ý chính sách trái ngược. Nếu AI nâng năng suất mạnh, nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh hơn mà không gây áp lực lạm phát, hạ thấp mức lãi suất trung lập. Nếu AI gây gián đoạn việc làm quy mô lớn, rủi ro thất nghiệp và giảm cầu sẽ khiến bài toán của Fed chuyển sang hướng khác. Việc Fed thừa nhận mức độ bất định này là đáng chú ý, bởi nó cho thấy các mô hình truyền thống đang gặp giới hạn.
Chính trị cũng len vào phiên điều trần. Phát biểu của ông Warsh thường xuyên dùng thuật ngữ siêu trí tuệ (SI) thay cho AI, phù hợp với sắc lệnh của Tổng thống Donald Trump hồi tháng 9 yêu cầu các cơ quan liên bang dùng cách gọi này trong mọi văn bản chính thức.
Chờ biên bản tháng 10 và kịch bản tăng lãi suất dịp Giáng sinh
Phiên điều trần không mang lại nhiều tín hiệu về hướng đi ngắn hạn của lãi suất. Thông tin đó sẽ đến vào ngày mai, khi Fed công bố biên bản cuộc họp tháng 10, nơi các quan chức giữ nguyên lãi suất. Kể từ đó, hàng loạt nhà hoạch định chính sách đã lên tiếng cảnh báo lạm phát vẫn quá cao.
Nếu biên bản nhấn mạnh thêm những cảnh báo này, kỳ vọng Fed tăng lãi suất vào dịp Giáng sinh sẽ càng được củng cố. Đây là điểm mấu chốt đối với thị trường: một biên bản có giọng điệu diều hâu sẽ xác nhận rằng sự dè dặt của tháng 10 chỉ là bước tạm dừng trước một đợt thắt chặt, chứ không phải điểm kết thúc của chu kỳ.
Dữ liệu kinh tế: bán lẻ khiêm tốn, nhà ở tiếp tục yếu
Hai số liệu công bố trong ngày cho thấy bức tranh nhu cầu không đồng đều.
Chi tiết đáng chú ý là sự sụt giảm ở các mặt hàng giá trị lớn như xe hơi và nội thất, nhóm vốn nhạy cảm với lãi suất vay. Nó nhất quán với giả thuyết rằng chi phí vốn cao đang bào mòn nhu cầu các khoản mua sắm trả góp.
Nếu Fed thực sự tăng lãi suất vào cuối năm, áp lực lên ngành nhà ở, vốn đã ở mức thấp nhiều năm, có thể tăng thêm. Đây là nơi chi phí của việc kiểm soát lạm phát hiện rõ nhất.
Bối cảnh chính trị và địa chính trị bao trùm
Bức tranh chính sách tiền tệ không thể tách khỏi bối cảnh chính trị. Thống đốc Fed Lisa Cook tiếp tục từ chối tham dự phiên điều trần dự kiến tại Nhà Trắng, một phần trong nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm cách chức bà, và mô tả quy trình này là không công bằng. Vấn đề độc lập của Fed tiếp tục là yếu tố rủi ro thể chế mà giới đầu tư theo dõi.
Về địa chính trị, Mỹ đã tấn công nhiều địa điểm trên đảo Qeshm của Iran trong vùng Vịnh Ba Tư khi cả hai bên có dấu hiệu leo thang trong cuộc chiến đang diễn ra. Cuộc chiến này, như các số liệu lạm phát gần đây cho thấy, đã tác động đáng kể tới giá năng lượng và kỳ vọng lạm phát. Ngoài ra, nhiều sự cố sập hệ thống lớn gần đây tại Mỹ làm dấy lên tình trạng mua tích trữ, hỗ trợ cổ phiếu Costco, trong khi ông Trump xem nhẹ các lo ngại này.
Đáng chú ý khác, các cơ quan quản lý liên bang đã yêu cầu Kalshi dừng giao dịch các hợp đồng cá cược dựa trên điều ông Trump sẽ nói trong các sự kiện công khai, một dấu hiệu cho thấy thị trường dự đoán đang bị giám sát chặt hơn. Về đối ngoại, ông Trump nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác về AI với Ấn Độ, Australia và Nhật Bản trong bối cảnh cạnh tranh với Trung Quốc gia tăng, trong khi sáng kiến đột ngột của Mỹ về một thỏa thuận toàn diện chấm dứt chiến tranh Nga-Ukraine đặt châu Âu vào thế khó. Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Trung Quốc sắp tới cũng được kỳ vọng làm nổi bật các vấn đề thương mại và xuất khẩu chip AI.
Nhận định: Fed giữa hai nỗi lo lớn
Từ góc độ đầu tư, có ba điểm đáng cân nhắc.
Những điểm cần theo dõi gồm biên bản FOMC, số liệu lạm phát và việc làm sắp tới, diễn biến vụ việc của bà Cook, và kết quả thượng đỉnh APEC ảnh hưởng thế nào đến chuỗi cung ứng chip và thương mại.
---------------------------------
Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...
Theo dõi người đăng bài
Kết nối truyền thông
cùng 24HMONEY ?
Liên hệ tư vấn ngay
Bạn muốn trở thành
VIP/Pro ?
Đăng ký ngay
