ESOP không còn là món hời?

Trong khi doanh thu tăng trưởng hơn 63%, lợi nhuận BAF lại đi lùi và biên lãi gộp thu hẹp đáng kể. Nghịch lý cổ phiếu giá rẻ vẫn không bán hết cho thấy ưu đãi lớn chưa chắc đủ để thuyết phục người lao động.

CTCP Nông nghiệp BAF Việt Nam (HoSE: BAF) vừa thông qua phương án xử lý lượng cổ phiếu chưa phân phối hết trong chương trình phát hành cổ phiếu cho người lao động (ESOP).

Theo đó, tính đến ngày 30/10, doanh nghiệp mới phân phối thành công 6,086 triệu cổ phiếu trong tổng số 8 triệu cổ phiếu dự kiến, tương đương 76,08%. Khoảng 1,914 triệu cổ phiếu còn dư do một số nhân sự không đăng ký mua hoặc không hoàn tất nghĩa vụ thanh toán.

Đáng chú ý, giá phát hành ESOP chỉ 10.000 đồng/cổ phiếu, trong khi thị giá BAF ngày 10/11 đạt khoảng 30.950 đồng. Như vậy, người lao động được hưởng mức chiết khấu lên tới 67,7%.

Dù vậy, BAF vẫn phải quyết định hủy 1,058 triệu cổ phiếu chưa phân phối, đồng thời tiếp tục chào bán 856.000 cổ phiếu cho 17 cá nhân thuộc ban lãnh đạo với mức giá không đổi.

Số cổ phiếu phân phối bổ sung bị hạn chế chuyển nhượng trong một năm, đồng nghĩa người sở hữu không thể lập tức hiện thực hóa khoản chênh lệch giữa giá mua và thị giá.

Doanh thu tăng mạnh, lợi nhuận hụt hơi

Diễn biến ESOP diễn ra khi kết quả kinh doanh của BAF xuất hiện sự phân hóa đáng kể.

Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu 5.956 tỷ đồng, tăng 63,3% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế giảm 9,4%, còn 331 tỷ đồng.

Biên lợi nhuận gộp cũng thu hẹp từ 23,9% xuống 19,2%, phản ánh áp lực lên hiệu quả kinh doanh trong lĩnh vực chăn nuôi.

So với kế hoạch lợi nhuận 793 tỷ đồng cả năm, BAF mới hoàn thành 41,7% mục tiêu sau ba quý.

Trong khi đó, doanh nghiệp đang triển khai chào bán gần 40,54 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với giá 15.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến huy động khoảng 608,4 tỷ đồng để thanh toán công nợ cho các nhà cung cấp nguyên vật liệu, thức ăn chăn nuôi và con giống.

ESOP không còn là món hời tuyệt đối

Về bản chất, ESOP được thiết kế nhằm giữ chân nhân sự và gắn lợi ích người lao động với hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Tuy nhiên, mức giá ưu đãi không đồng nghĩa lợi nhuận được bảo đảm. Thời gian hạn chế chuyển nhượng, biến động thị giá và nhu cầu sử dụng tiền mặt đều có thể ảnh hưởng đến quyết định tham gia.

Với cổ đông hiện hữu, việc phát hành thêm cổ phiếu còn đặt ra bài toán pha loãng tỷ lệ sở hữu và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu.

Trường hợp BAF cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: Cổ phiếu có thể được chào bán thấp hơn nhiều so với thị giá nhưng vẫn chưa đủ hấp dẫn với tất cả người lao động.

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi chịu áp lực chi phí và biến động giá heo, sức hút của ESOP không chỉ nằm ở mức chiết khấu mà còn phụ thuộc vào triển vọng lợi nhuận, khả năng thanh khoản và niềm tin đối với doanh nghiệp.