Eo biển Hormuz – “yết hầu” năng lượng toàn cầu

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, eo biển Hormuz một lần nữa trở thành tâm điểm của thị trường toàn cầu. Đây không chỉ là một tuyến hàng hải thông thường, mà là “nút thắt” quan trọng nhất của chuỗi cung ứng năng lượng thế giới.

Hiện nay, mỗi ngày có khoảng 17–20 triệu thùng dầu đi qua Hormuz, tương đương gần 20% tổng tiêu thụ dầu toàn cầu. Ngoài ra, khoảng 20–25% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), đặc biệt từ Qatar, cũng phải đi qua tuyến này. Nói cách khác, cứ 5 thùng dầu tiêu thụ trên thế giới thì có 1 thùng đi qua eo biển này.

Các quốc gia phụ thuộc trực tiếp vào Hormuz đều là những nhà xuất khẩu năng lượng lớn, bao gồm Saudi Arabia (~12–13% sản lượng dầu toàn cầu), Iraq (~5%), United Arab Emirates (~4%), Iran (~3–4%), Kuwait (~3%) và Qatar (~2%). Tổng cộng, nhóm quốc gia này chiếm hơn 30% nguồn cung dầu toàn cầu – và phần lớn sản lượng xuất khẩu đều phải đi qua Hormuz.

Dù có một số tuyến thay thế, nhưng năng lực rất hạn chế. Saudi Arabia có đường ống dẫn dầu sang Biển Đỏ, còn United Arab Emirates có đường ống ra cảng Fujairah để tránh Hormuz. Tuy nhiên, tổng công suất các tuyến này chỉ vào khoảng 5–7 triệu thùng/ngày, không thể thay thế được lưu lượng khổng lồ đang đi qua eo biển.

Chính vì vậy, eo biển Hormuz được xem là “điểm nghẽn nguy hiểm nhất thế giới”. Chỉ cần gián đoạn một phần nhỏ cũng có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền: giá dầu tăng mạnh, áp lực lạm phát quay trở lại, các ngân hàng trung ương như Federal Reserve buộc phải duy trì lãi suất cao lâu hơn, từ đó tạo áp lực lên toàn bộ thị trường tài chính, đặc biệt là các thị trường mới nổi.

Từ góc nhìn đầu tư, Hormuz không còn là câu chuyện địa chính trị đơn thuần mà đã trở thành biến số vĩ mô cấp 1. Diễn biến tại khu vực này có thể ảnh hưởng trực tiếp tới dòng tiền toàn cầu, chi phí vốn và định giá tài sản rủi ro.

Tóm lại, eo biển Hormuz là “yết hầu” của hệ thống năng lượng thế giới: khoảng 20% dầu toàn cầu đi qua, hơn 30% nguồn cung nằm trong khu vực và gần như không có phương án thay thế đủ quy mô. Bất kỳ biến động nào tại đây đều có thể lan rộng ra toàn cầu và nhanh chóng phản ánh vào thị trường tài chính.