Doanh nghiệp FDI trước cơ hội IPO tại Việt Nam

Trong số hơn 1.600 doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam, hiện chỉ có vỏn vẹn 10 doanh nghiệp FDI với tỷ trọng vốn hóa khiêm tốn 0,15%. Việc tháo gỡ các nút thắt cơ chế để chào đón các "ông lớn" FDI IPO không chỉ giúp giải bài toán lệch pha ngành nghề mà còn bổ sung nguồn hàng chất lượng cao trước mục tiêu nâng hạng MSCI.

Việc kích hoạt làn sóng FDI lên sàn dự kiến đóng góp thêm 50 tỷ USD giá trị vốn hóa, đồng thời hỗ trợ định hướng đưa NAV các quỹ đầu tư đạt 5% GDP.

Doanh nghiệp FDI trước cơ hội IPO tại Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước kỳ vọng đón thêm một nguồn hàng chất lượng từ khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Theo số liệu của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trong hơn 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch hiện nay, chỉ có 10 doanh nghiệp FDI, tương đương khoảng 0,15% tổng vốn hóa. Đáng chú ý, từ năm 2017 đến nay gần như không xuất hiện thương vụ niêm yết mới nào thuộc nhóm này.

Động lực mới đến từ Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam được phê duyệt cuối tháng 7/2026, đặt mục tiêu phát triển thị trường vốn theo hướng minh bạch, gia tăng quy mô và hiệu quả huy động vốn trung, dài hạn. Song song đó, Nghị quyết 10-NQ/TW tiếp tục khẳng định vai trò của khu vực FDI trong nền kinh tế và định hướng gắn kết dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) với thị trường vốn trong nước.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, sự tham gia khiêm tốn của doanh nghiệp FDI đang tạo ra một "khoảng trống" lớn. Nếu tháo gỡ được các rào cản, đây có thể trở thành nguồn cung cổ phiếu mới, góp phần đa dạng hóa thị trường và hỗ trợ mục tiêu nâng hạng lên thị trường mới nổi theo chuẩn MSCI trong tương lai.

Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở phía doanh nghiệp. Nhiều chuyên gia cho rằng một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp FDI chưa mặn mà niêm yết là cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường vẫn phụ thuộc nhiều vào dòng tiền cá nhân. Vì vậy, việc phát triển các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, doanh nghiệp bảo hiểm và các tổ chức đầu tư dài hạn được xem là điều kiện quan trọng để tạo lực cầu bền vững.

Theo Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu nâng tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư lên khoảng 5% GDP, phát triển 500 quỹ đầu tư chứng khoán, thu hút 2,5 triệu nhà đầu tư sở hữu chứng chỉ quỹ và gia tăng tỷ trọng giao dịch của nhà đầu tư tổ chức.

Ở góc độ nguồn cung, đại diện SSI cho rằng cơ cấu vốn hóa thị trường hiện vẫn tập trung chủ yếu vào nhóm ngân hàng, bất động sản và một số tập đoàn lớn, chưa phản ánh đầy đủ bức tranh của nền kinh tế. Việc bổ sung các doanh nghiệp FDI hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ, logistics, khu công nghiệp, sản xuất hay tiêu dùng sẽ giúp thị trường đa dạng hơn về ngành nghề cũng như chất lượng doanh nghiệp.

Theo VinaCapital, nhiều doanh nghiệp FDI quy mô lớn như Aeon Mall, VSIP, CP Group, BW Industrial, Golden Gate... đang được thị trường kỳ vọng sẽ thực hiện IPO trong tương lai nếu điều kiện thuận lợi.

Trong bối cảnh khối ngoại vẫn duy trì xu hướng bán ròng, nhiều chuyên gia nhận định việc xuất hiện thêm các doanh nghiệp FDI chất lượng có thể tạo sức hút mới đối với dòng vốn dài hạn. Tuy vậy, quá trình này sẽ phụ thuộc vào tiến trình hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp và sức hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam trong giai đoạn tới.