Dệt may Việt mất lợi thế tại Mỹ

Không chỉ chịu mức thuế cao hơn Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia, doanh nghiệp dệt may Việt Nam còn đứng ngoài cơ chế hạn ngạch mới của Mỹ, khiến áp lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu gia tăng.

Chính sách thuế mới của Mỹ đang đặt ngành dệt may Việt Nam trước thách thức lớn khi hàng hóa chịu mức thuế bổ sung 12,5%, cao hơn một số đối thủ châu Á. Trong bối cảnh Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của ngành, lợi thế cạnh tranh về giá có nguy cơ bị thu hẹp.

Theo thông báo của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), mức thuế bổ sung 12,5% được áp dụng cho hàng dệt may Việt Nam kể từ ngày 24/7, thay thế mức thuế 10% hết hạn. Trong khi đó, các sản phẩm từ Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia chỉ chịu mức thuế 10%. Chênh lệch 2,5 điểm phần trăm có ý nghĩa đáng kể trong ngành may mặc với biên lợi nhuận thấp và cạnh tranh mạnh về giá. Theo Reuters, Việt Nam hiện chiếm 20,6% thị phần hàng may mặc nhập khẩu vào Mỹ, vượt Trung Quốc để trở thành nhà cung cấp lớn nhất.

Mỹ đóng góp khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam, tương đương khoảng 18 tỷ USD trong năm 2025. Các thương hiệu quốc tế như Nike, Gap, Ralph Lauren và Under Armour đều có chuỗi cung ứng và sản xuất quy mô lớn tại Việt Nam. Mức thuế mới làm tăng chi phí đưa sản phẩm vào thị trường Mỹ. Khoản chi phí phát sinh có thể được phân bổ giữa nhà xuất khẩu, nhà nhập khẩu và người tiêu dùng, tùy thuộc hợp đồng và khả năng thương lượng. Với những đơn hàng có yêu cầu cao về giá, doanh nghiệp gia công với giá trị gia tăng thấp sẽ chịu áp lực lớn hơn.

USTR chỉ định Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia tham gia cơ chế dệt may mới. Theo cơ chế này, một lượng hàng dệt may đủ điều kiện từ các quốc gia trên có thể được miễn thuế bổ sung thông qua hệ thống hạn ngạch gắn với lượng bông, sợi và nguyên liệu xuất xứ Mỹ. Mục tiêu là khuyến khích các trung tâm sản xuất tăng mua nguyên liệu từ Mỹ. Việt Nam không nằm trong nhóm được lựa chọn, tạo ra khác biệt về triển vọng tiếp cận ưu đãi. Nếu cơ chế được triển khai đầy đủ, khoảng cách cạnh tranh sẽ vượt quá mức chênh lệch 2,5 điểm phần trăm hiện tại.

Theo thông báo USTR, mức thuế mới được đưa ra sau cuộc điều tra về việc các đối tác thương mại chưa áp đặt và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Để ứng phó, Việt Nam ban hành Nghị định số 292/2026/NĐ-CP ngày 22/7, cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng hành vi cưỡng bức lao động, có hiệu lực từ 5/9/2026. Quy định mới tạo cơ sở pháp lý để tăng cường kiểm soát hàng hóa và nguyên liệu đầu vào, đặc biệt trong những ngành có chuỗi cung ứng trải qua nhiều quốc gia. Khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ minh bạch của doanh nghiệp sẽ là những yếu tố quan trọng trong trao đổi thương mại với các đối tác.

Việt Nam vẫn giữ lợi thế về quy mô sản xuất, năng lực đáp ứng đơn hàng lớn và mạng lưới doanh nghiệp hình thành qua nhiều năm. Tuy nhiên, những doanh nghiệp có khách hàng ổn định, sản phẩm chuyên biệt và chuỗi cung ứng minh bạch sẽ thích ứng tốt hơn. Nhóm chủ yếu thực hiện gia công với giá trị gia tăng thấp sẽ chịu áp lực lớn hơn. Trong thời gian tới, kết quả đàm phán thương mại giữa Việt Nam và Mỹ, cùng cách thức USTR vận hành cơ chế dệt may mới, sẽ quyết định mức độ kéo dài của chênh lệch chính sách này.