Dệt may Việt mất lợi thế tại Mỹ?

Chính sách thuế mới của Mỹ đang tạo sức ép đáng kể lên ngành dệt may Việt Nam khi mức thuế bổ sung 12,5% cao hơn nhiều đối thủ trong khu vực. Trong bối cảnh Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất, sự thay đổi này có thể tác động đến dòng đơn hàng, biên lợi nhuận và chiến lược của các doanh nghiệp niêm yết.

Không chỉ chịu mức thuế cao hơn Bangladesh, Campuchia hay Indonesia, doanh nghiệp dệt may Việt Nam còn đứng ngoài cơ chế hạn ngạch ưu đãi mới của Mỹ, khiến cuộc cạnh tranh tại thị trường xuất khẩu chủ lực trở nên khốc liệt hơn.

Chính quyền Mỹ áp dụng mức thuế mới 10% và 12,5% từ ngày 24/7, thay thế mức thuế 10% trước đó. Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), Việt Nam chịu mức thuế bổ sung 12,5% đối với hàng dệt may, cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia. Chênh lệch này có thể ảnh hưởng đến quyết định phân bổ đơn hàng của nhà nhập khẩu, đặc biệt trong ngành may mặc có biên lợi nhuận thấp và cạnh tranh mạnh về giá thành. Việt Nam hiện chiếm khoảng 20,6% thị phần hàng may mặc nhập khẩu vào Mỹ, vượt Trung Quốc để trở thành nhà cung cấp lớn nhất. Thị trường Mỹ đóng góp khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may của Việt Nam, tương đương khoảng 18 tỷ USD năm 2025.

Bên cạnh chênh lệch thuế suất, Việt Nam chưa được đưa vào cơ chế dệt may mới của Mỹ. Theo USTR, Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia được chỉ định tham gia cơ chế này. Khi triển khai, một phần hàng dệt may từ các quốc gia này có thể được miễn thuế bổ sung thông qua hệ thống hạn ngạch, gắn với lượng bông, sợi và nguyên liệu dệt may có xuất xứ Mỹ mà từng nước nhập khẩu. Cơ chế dự kiến thời hạn ba năm, nhưng triển khai khi khả thi. Việc Việt Nam không nằm trong nhóm được lựa chọn tạo ra khác biệt về triển vọng tiếp cận ưu đãi, có ý nghĩa do ngành dệt may nhập khẩu lượng lớn nguyên phụ liệu.

Ảnh hưởng của mức thuế mới không đồng đều giữa các doanh nghiệp. Những đơn vị có khách hàng ổn định, sản phẩm chuyên biệt, năng lực đáp ứng đơn hàng lớn và chuỗi cung ứng minh bạch có khả năng thích ứng tốt hơn. Ngược lại, nhóm chủ yếu thực hiện gia công với giá trị gia tăng thấp sẽ chịu áp lực lớn hơn do dư địa hấp thụ chi phí còn hạn chế. Các thương hiệu quốc tế như Nike, Gap, Ralph Lauren và Under Armour có chuỗi cung ứng quy mô lớn tại Việt Nam, nên thay đổi thuế suất có thể ảnh hưởng tới tổ chức đơn hàng của họ.

Chính sách mới của Mỹ đang làm rõ vai trò ngày càng lớn của kiểm soát nguồn nguyên liệu, tuân thủ tiêu chuẩn lao động và minh bạch chuỗi cung ứng. Việt Nam vừa ban hành Nghị định số 292/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 5/9/2026), cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng hành vi cưỡng bức lao động, phù hợp với các điều ước quốc tế. Quy định này tạo cơ sở pháp lý để tăng cường kiểm soát hàng hóa và nguyên liệu đầu vào, đặc biệt trong những ngành có chuỗi cung ứng phức tạp như dệt may. Khả năng truy xuất nguồn gốc và mức độ minh bạch của doanh nghiệp sẽ là yếu tố quan trọng trong đàm phán thương mại với các đối tác.

Dệt may Việt Nam vẫn giữ lợi thế về quy mô sản xuất, năng lực đáp ứng đơn hàng, lực lượng lao động và mạng lưới doanh nghiệp hình thành trong nhiều năm. Tuy nhiên, chính sách mới của Mỹ đang tạo ra mặt bằng cạnh tranh mới. Kết quả đàm phán thương mại giữa Việt Nam và Mỹ, cùng cách thức USTR vận hành cơ chế dệt may mới, sẽ quyết định mức độ kéo dài của chênh lệch chính sách. Trước mắt, mức thuế bổ sung 12,5% và việc đứng ngoài cơ chế hạn ngạch đã tạo ra một mặt bằng cạnh tranh mới đối với hàng may mặc Việt Nam tại thị trường Mỹ.