Đề xuất doanh nghiệp xăng dầu công bố giá mới trước ít nhất 30 phút

Bộ Công Thương đề xuất doanh nghiệp được tự quyết giá xăng dầu, nhưng phải công bố mức mới trước ít nhất 30 phút, không được tăng sớm hoặc trì hoãn giảm.

Đề xuất doanh nghiệp xăng dầu công bố giá mới trước ít nhất 30 phút

Tại dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu đang lấy ý kiến để hoàn thiện, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ. Thay vào đó, doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối tự quyết giá bán, kê khai, kết nối dữ liệu để cơ quan quản lý kiểm tra, giám sát.

Thời điểm áp dụng giá mới phải được doanh nghiệp đầu mối công khai trước tối thiểu 30 phút, ghi rõ giờ, phút hiệu lực nhằm tránh việc tăng giá sớm hoặc trì hoãn giảm.

Doanh nghiệp không được lợi dụng điều chỉnh giá để ngừng bán hoặc hạn chế bán hàng trái quy định. Các thông báo, dữ liệu về thời điểm công bố, cập nhật giá và giao dịch liên quan phải được lưu giữ, cấm chỉnh sửa hay xóa. Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh sử dụng dữ liệu kê khai này để theo dõi nhằm ngăn chặn các thương nhân thông đồng, liên minh độc quyền.

Thương nhân phân phối cùng hệ thống được tự quyết giá bán, nhưng không vượt mức đầu mối cung cấp công bố. Khi đầu mối tăng giá, đơn vị phân phối không bắt buộc tăng tương ứng. Với địa bàn xa cảng, kho đầu mối, giá bán có thể cao hơn nhưng chênh lệch không quá 2%.

Về chi phí kinh doanh định mức trong công thức tính giá, Bộ Công Thương thông báo mức điều chỉnh theo CPI và thời điểm áp dụng, chậm nhất ngày 31/1 hàng năm. Doanh nghiệp phải báo cáo chi phí thực tế hàng năm và kiểm toán độc lập mỗi ba năm.

Dự thảo cũng xác định dấu hiệu để điều tra hạn chế cạnh tranh, như nhóm từ hai đầu mối hoặc phân phối trên cùng địa bàn có tổng thị phần 30% trở lên thông đồng, thỏa thuận giá không xuất phát từ biến động đầu vào. Theo Bộ Công Thương, cơ chế này đáp ứng yêu cầu tăng giám sát giá, kiểm soát hạn chế cạnh tranh trong bối cảnh thương nhân tự quyết giá.

Tại bản thảo lần này, nhà điều hành bổ sung công cụ can thiệp giá khi thị trường biến động bất thường. Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước có thể quy định giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể có thời hạn để bình ổn.

Liên quan tới điều kiện kinh doanh, Bộ Công Thương đề xuất đầu mối phải sở hữu ít nhất 40 cửa hàng bán lẻ. Quy định này thay thế phương án cũ khi yêu cầu 10 cửa hàng trực thuộc và ít nhất 40 doanh nghiệp phân phối cùng hệ thống.

Điều chỉnh này tiếp thu ý kiến của Petrolimex, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam và một số đầu mối. Theo các đơn vị này, thương nhân phân phối có xu hướng mua hàng từ nhiều nguồn và thay đổi hợp đồng hàng năm, trong khi giấy phép của đầu mối có thời hạn 5 năm. Sự khác biệt này khiến việc kiểm tra, giám sát duy trì điều kiện gặp khó, nguy cơ hợp thức hồ sơ.

Cùng quan điểm, Bộ Công Thương cho rằng cửa hàng thuộc sở hữu phản ánh năng lực thực chất, ổn định hơn quan hệ hợp đồng. Đồng thời, quy định này cũng gắn trách nhiệm cung ứng của đầu mối với người tiêu dùng, nhất là khi nguồn cung khó khăn. Với doanh nghiệp đang hoạt động, dự thảo đưa ra lộ trình chuyển tiếp, yêu cầu sở hữu ít nhất 10 cây xăng trong năm 2028 và tăng gấp 4 lần từ đầu 2029.

Ngoài ra, Bộ Công Thương cũng nghiêng về phương án doanh nghiệp phân phối vẫn được mua bán xăng dầu với nhau. Tuy nhiên, hàng mua từ một đơn vị phân phối khác chỉ được bán tại hệ thống của thương nhân phân phối đó hoặc tổ chức, doanh nghiệp sử dụng xăng dầu. Giao dịch phải gắn với giao nhận thực tế, chuyển quyền sở hữu và bảo đảm truy xuất từng lô hàng qua hóa đơn điện tử, chứng từ giao nhận.

Về Quỹ bình ổn giá xăng dầu, dự thảo đề xuất chấm dứt trích lập, chi sử dụng từ 2027, trừ nguồn tạm ứng ngân sách theo Nghị quyết 69. Trường hợp dự tính số dư nguồn này chưa đủ hoàn trả ngân sách vào đầu 2027, Bộ Công Thương tiếp tục điều hành trích lập đến khi đủ tiền hoàn trả. Doanh nghiệp chậm quyết toán quỹ từ 60 ngày có thể bị đình chỉ kinh doanh tạm thời, và thu hồi giấy phép khi quá hạn 90 ngày.