Đã đến lúc bỏ room tín dụng?

Cơ chế phân bổ room tín dụng, dù đã có những cải tiến dựa trên mức độ an toàn vốn, về bản chất vẫn là một công cụ hành chính mang nặng tính "quota".

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) đã thẳng thắn đặt vấn đề: Nhà điều hành chưa lý giải thuyết phục vì sao sau nhiều năm được yêu cầu mà vẫn chưa có lộ trình cụ thể để xóa bỏ cơ chế này. Việc duy trì room tín dụng tạo ra sự bất bình đẳng: các ngân hàng yếu kém bị giới hạn là đúng, nhưng các ngân hàng có nền tảng tài chính vững mạnh, quản trị tốt cũng bị "vạ lây" bởi mức trần chung.

Hệ lụy là nhiều doanh nghiệp có sức khỏe tài chính tốt, dự án khả thi vẫn không thể tiếp cận vốn vay chỉ vì ngân hàng... hết chỉ tiêu. Điều này đi ngược lại quy luật thị trường và kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế, đặc biệt khi Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 10%, đòi hỏi tổng vốn đầu tư toàn xã hội phải tăng mạnh từ 32% lên 38% GDP.

Thủ tướng Chính phủ đã liên tục yêu cầu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đẩy nhanh việc loại bỏ cơ chế giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng, thậm chí có thể thí điểm ngay từ năm 2026. Đây là bước đi phù hợp với thông lệ quốc tế, giúp môi trường tài chính minh bạch hơn và giảm thiểu cơ chế "xin - cho".

Việc bỏ room tín dụng không đồng nghĩa với việc thả nổi rủi ro. Theo bà Nguyễn Thu Hà, Giám đốc phân tích cổ phiếu, SSI Research, khi gỡ bỏ rào cản hành chính, các ngân hàng sẽ cạnh tranh sòng phẳng dựa trên năng lực quản trị rủi ro và chất lượng tài sản. Bức tranh thị phần sẽ thay đổi theo hướng có lợi cho các ngân hàng có bộ đệm vốn dày (CAR cao) và quản trị tốt.

Ông Phạm Xuân Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam, cũng khẳng định NHNN hoàn toàn có đủ công cụ điều hành thay thế room tín dụng, như lãi suất, tỷ lệ dự trữ bắt buộc, và các hệ số an toàn vốn theo chuẩn Basel. Điều quan trọng là năng lực giám sát, hệ thống cảnh báo sớm và cơ chế hậu kiểm phải đủ mạnh để thay thế tư duy "tiền kiểm" bằng mệnh lệnh hành chính.

Việc các ngân hàng lớn cạn room ngay quý I/2026 là hồi chuông báo động cho thấy chiếc áo cơ chế hiện tại đã quá chật chội so với cơ thể của nền kinh tế. Đã đến lúc NHNN cần mạnh dạn gỡ bỏ "vòng kim cô" này, chuyển sang điều hành bằng các công cụ thị trường gián tiếp. Chỉ khi đó, dòng vốn mới thực sự được khơi thông, chảy vào đúng các lĩnh vực ưu tiên như sản xuất kinh doanh, nhà ở xã hội và chuyển đổi số, tạo động lực thực chất cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước.