Cuộc đua "giữ chỗ": Dòng tiền đổ về lập công ty xin giấy phép sàn mã hóa

Nghị quyết thí điểm thị trường tài sản mã hóa đã kích hoạt cuộc đua khốc liệt giành 5 suất giấy phép sàn giao dịch, với hơn 9 doanh nghiệp đa ngành ồ ạt lập pháp nhân để "giữ chỗ". Giới chuyên gia nhận định đây là "vòng loại" cần thiết để cơ quan quản lý sàng lọc năng lực và hoàn thiện khung pháp lý, tạo nền tảng cho sự phát triển minh bạch của hệ sinh thái tài sản số.

Sau khi nghị quyết thí điểm thị trường tài sản mã hóa được ban hành, làn sóng doanh nghiệp thành lập pháp nhân để đón đầu cơ hội xin giấy phép vận hành sàn giao dịch đang trở nên sôi động. Cuộc đua giành vị thế tiên phong trong lĩnh vực còn mới mẻ này đang nóng lên từng ngày, bất chấp khung pháp lý cụ thể vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Nghị quyết số 5/2025/NQ-CP của Chính phủ về việc thí điểm thị trường tài sản mã hóa đã chính thức mở cánh cửa pháp lý, ngay lập tức châm ngòi cho một cuộc đua khốc liệt. Hàng loạt tên tuổi lớn đã nhanh chóng nhập cuộc, với động thái đầu tiên là thành lập các pháp nhân riêng cho mảng tài sản mã hóa.

Đáng chú ý, đã có 9 doanh nghiệp lập pháp nhân để xin cấp phép sàn giao dịch, trong khi Bộ Tài chính dự kiến chỉ chọn 5 đơn vị thí điểm. Tỷ lệ cạnh tranh đang ở mức cao.

Sức hút đa ngành: Không chỉ giới tài chính "giữ chỗ"

Một loạt pháp nhân mới như Vimexchange, TCEX, VIXEX, DNEX, CAEX... đã xuất hiện, thể hiện sự chuẩn bị bài bản cho suất thí điểm kéo dài 5 năm. Thành phần cổ đông của các công ty này vô cùng đa dạng: không chỉ có ngân hàng, chứng khoán, công ty công nghệ mà còn có sự góp mặt của các tập đoàn vàng bạc, dược phẩm, sản xuất, thậm chí là cổ đông nước ngoài. Sự đa dạng này phản ánh tham vọng chiếm lĩnh "miếng bánh" mới mẻ này của mọi giới doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Đình Thắng, Chủ tịch Liên minh Tài sản số Việt Nam, nhận định: "Số lượng ứng cử viên có thể vượt mốc 10 vào năm 2026." Ông cho rằng, dù Bộ Tài chính có thể xem xét mở rộng số lượng, việc lựa chọn không chỉ dựa trên quy mô vốn mà còn ở năng lực quản trị rủi ro, bảo mật và khả năng tuân thủ khung pháp lý của đội ngũ lãnh đạo và chuyên gia kỹ thuật.

Hệ sinh thái và "vòng loại" Sandbox

Trước câu hỏi về số phận của các doanh nghiệp không được chọn, ông Thắng khẳng định: "Cuộc đua giấy phép chỉ là một phần nhỏ. Tương lai nằm ở sự hình thành một hệ sinh thái tài sản số hoàn chỉnh."

Hệ sinh thái này bao gồm các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ, bảo mật, vận hành nền tảng cloud, phân tích dữ liệu, tư vấn và định giá. Những công ty chưa được cấp phép sàn hoàn toàn có thể trở thành "mảnh ghép không thể thiếu" trong việc hỗ trợ các sàn được chọn vận hành an toàn và minh bạch, bảo đảm tài sản được thẩm định nghiêm ngặt, tránh rủi ro cho nhà đầu tư.

Ông Thắng ủng hộ việc giới hạn 5 đơn vị trong giai đoạn thí điểm, xem đây là thời gian cần thiết để cơ quan quản lý đánh giá rủi ro và hoàn thiện hành lang pháp lý. Ông ví von: "Sandbox không phải là ‘vòng chung kết’, mà là ‘vòng loại’ để tìm ra những đơn vị xứng đáng."

Lợi thế tiên phong và nỗi lo "giữ chỗ" ảo

Việc các doanh nghiệp rầm rộ "chạy đua" là điều dễ hiểu. Trở thành một trong 5 đơn vị đầu tiên đồng nghĩa với việc họ nắm giữ vị thế tiên phong, tạo lợi thế lớn về thương hiệu, khách hàng và công nghệ. Tuy nhiên, đi đầu cũng đi kèm rủi ro lớn hơn về khung pháp lý chưa hoàn chỉnh và áp lực cạnh tranh quốc tế. "Nếu dám đi đầu, giữ được vị thế, họ sẽ thành công. Nhưng nếu chậm thích ứng, việc bị bỏ lại là điều tất yếu," ông Thắng nhấn mạnh.

Trước lo ngại về tình trạng "sốt ảo" – doanh nghiệp lập sàn chỉ để giữ chỗ hoặc sang nhượng giấy phép – ông Thắng cho rằng kịch bản này khó xảy ra do đã có sự sàng lọc kỹ lưỡng. Ông đề xuất một cơ chế ràng buộc sắc sảo: thu hồi giấy phép nếu sàn không vận hành chính thức trong vòng 1-2 tháng sau khi được cấp phép, qua đó loại bỏ hoàn toàn ý định "giữ chỗ".

Cuộc đua xin giấy phép chỉ là bước khởi đầu. Khi khung pháp lý và công nghệ được định hình, thị trường sẽ chứng kiến cuộc đua thứ hai: xây dựng hệ sinh thái giao dịch minh bạch và an toàn. Nếu chính sách "mở có kiểm soát" được thực thi hiệu quả, Việt Nam có thể bùng nổ các nền tảng tài sản số, thúc đẩy vị thế của trung tâm tài chính quốc gia.