Cổ phần hóa mở “van” dòng vốn mới

Quyết định 40/2026/QĐ-TTg cùng Công điện 52/CĐ-TTg vừa ban hành đang tạo lực đẩy mạnh mẽ cho làn sóng cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước giai đoạn 2026–2030. Tiến trình này không chỉ mở ra nguồn lực tài chính quy mô lớn cho hạ tầng mà còn gia tăng chất lượng hàng hóa cho thị trường chứng khoán trước ngưỡng cửa nâng hạng.

Việc tái định hình danh mục đầu tư công sẽ giải phóng dòng vốn nghìn tỷ, nâng cao tỷ lệ free-float và thu hút mạnh mẽ dòng tiền ngoại.

Chính phủ ban hành Quyết định 40/2026 quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp Nhà nước và phát hành Công điện 52/CĐ-TTg yêu cầu hoàn thành kế hoạch cơ cấu lại vốn trước 31/8/2026. Khác với các giai đoạn trước, chính phủ tăng tốc độ triển khai thay vì chờ đợi điều kiện thị trường. Theo định hướng phát triển kinh tế-xã hội, giai đoạn 2026-2030 nhằm hỗ trợ các mục tiêu tăng trưởng kinh tế và nâng quy mô đầu tư công. Việt Nam cũng được FTSE nâng hạng thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn qua IPO.

Làn sóng thứ 3 dự kiến diễn ra trong giai đoạn 2025-2027 với quy mô dự kiến lớn hơn đáng kể so với giai đoạn 2019-2024 (37 doanh nghiệp IPO với giá trị 6.567 tỷ đồng). Các thương vụ dự kiến gồm Điện Máy Xanh, các công ty chứng khoán và các doanh nghiệp hạ tầng. Để so sánh, thương vụ thoái vốn Sabeco 2017 (giá trị gần 110.000 tỷ đồng) vẫn là mốc chuẩn lớn nhất trong lịch sử thoái vốn DNNN. Sự bùng nổ này được thúc đẩy bởi sửa đổi Nghị định 155 rút ngắn thời gian niêm yết và các chính sách cơ cấu lại vốn mới.

Nhiều doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao đang được kỳ vọng sẽ chịu tác động từ quá trình cơ cấu lại, gồm các tập đoàn xăng dầu, hàng không, cảng hàng không, đường sắt, điện lực, ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản và dầu khí. Quy trình cơ cấu lại nhằm tái định hình danh mục đầu tư Nhà nước, cho phép rút khỏi các lĩnh vực khu vực tư nhân đang làm tốt hơn, đồng thời tập trung nguồn lực vào các ngành chiến lược như năng lượng tái tạo, bán dẫn, hạ tầng số.

Cơ cấu lại vốn DNNN giúp bổ sung nguồn thu cho ngân sách và tạo dòng tiền mặt lớn cho dự án hạ tầng trọng điểm. Đồng thời, việc giảm tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại các doanh nghiệp lớn sẽ tăng lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng, cải thiện thanh khoản và mở rộng cơ hội tiếp cận của dòng vốn ngoại. Tuy nhiên, lịch trình bắt buộc hoàn thành trước 31/8/2026 cùng với biến động thị trường có thể tạo áp lực lên định giá và tiến độ các thương vụ.