Chiến tranh Mỹ-Iran có thể khiến các Ngân hàng Trung ương "xả" vàng để lấy USD?

Cuộc xung đột mới bùng nổ giữa Mỹ và Iran đang đặt ra một câu hỏi hóc búa cho thị trường tài chính: Liệu chiến tranh có thể ép các ngân hàng trung ương phải bán đi lượng vàng dự trữ quý giá của mình? Hành động gần đây của Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ đã cung cấp một cái nhìn thực tế và đầy lo ngại về khả năng này.

Chỉ trong vòng hai tuần kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, Ngân hàng Trung ương Thổ Nhĩ Kỳ (CBRT) đã thực hiện một động thái gây sốc khi bán và hoán đổi khoảng 60 tấn vàng, trị giá hơn 8 tỷ USD. Đây là một sự sụt giảm đáng kể so với tổng dự trữ vàng trị giá 135 tỷ USD của nước này.

Vậy, tại sao một quốc gia từng nằm trong nhóm những nước mua vàng tích cực nhất thế giới để giảm sự phụ thuộc vào USD lại đột ngột quay lưng với kim loại quý này? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp tàn khốc giữa áp lực kinh tế và nhu cầu USD khẩn cấp do chiến tranh gây ra.

Chiến lược giảm lạm phát của Thổ Nhĩ Kỳ đang gặp muôn vàn khó khăn, chủ yếu phụ thuộc vào việc giữ cho đồng lira ổn định. Để đạt được mục tiêu này, CBRT đã can thiệp vào thị trường tiền tệ thông qua các ngân hàng thương mại quốc doanh. Tuy nhiên, kể từ khi xung đột bùng nổ, chi phí nhập khẩu năng lượng tăng vọt và nhu cầu USD trong nước cũng tăng cao, làm cạn kiệt nguồn dự trữ ngoại hối của ngân hàng.

Trong bối cảnh đó, vàng đã trở thành một nguồn thanh khoản khẩn cấp. Theo bà Iris Cibre, người sáng lập Phoenix Consultancy, Thổ Nhĩ Kỳ đã chuyển sang bán vàng và sử dụng các thỏa thuận hoán đổi vàng để đáp ứng nhu cầu thanh khoản. Ước tính, hơn một nửa số vàng bị bán hoặc hoán đổi đã được sử dụng để lấy ngoại tệ mạnh từ nước ngoài. Các thỏa thuận hoán đổi này cho phép CBRT có được USD với chi phí thấp bằng cách sử dụng vàng làm tài sản thế chấp.

Động thái của Thổ Nhĩ Kỳ, kết hợp với hoạt động bán ròng 43 tấn vàng của các quỹ ETF trong cùng thời điểm, đã tạo ra một áp lực lớn, góp phần khiến giá vàng thế giới giảm mạnh gần 15% kể từ khi cuộc xung đột Mỹ-Iran nổ ra. Ngoài hoạt động bán vàng, kim loại này còn phải đối mặt với áp lực từ sự tăng giá của đồng USD, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng và khả năng các ngân hàng trung ương, bao gồm cả Fed, sẽ ngừng giảm hoặc thậm chí tăng lãi suất để chống lạm phát do giá dầu tăng.

Các chuyên gia lo ngại rằng Thổ Nhĩ Kỳ có thể không phải là trường hợp duy nhất. Ông Daniel Ghali, một chiến lược gia hàng hóa tại TD Securities, nhận định rằng cú sốc kinh tế từ cuộc chiến có thể làm giảm nhu cầu vàng từ một số ngân hàng trung ương và buộc một số khác phải bán từ dự trữ để đáp ứng các nghĩa vụ phải thực hiện bằng USD. "Việc các ngân hàng trung ương bán vàng trực tiếp không phải là điều không thể," ông Ghali nhận xét. "Tuy nhiên, chúng tôi kỳ vọng xu hướng rộng hơn sẽ là một sự thay đổi trong tốc độ mua vàng của ngân hàng trung ương trong thời gian tới."

Sự kiện ở Thổ Nhĩ Kỳ là một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng ngay cả vàng - tài sản được coi là hầm trú ẩn an toàn nhất - cũng không thể hoàn toàn miễn nhiễm với những áp lực kinh tế và địa chính trị cực đoan. Khi chiến tranh nổ ra, nhu cầu thanh khoản khẩn cấp bằng USD có thể buộc các quốc gia phải đưa ra những quyết định khó khăn, ngay cả khi điều đó có nghĩa là phải "hy sinh" một phần vàng dự trữ của mình.