MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cáo buộc lừa đảo châm ngòi cú "tháo chạy" khỏi Bitcoin

Giữa lúc đám đông cuống cuồng gán mác "lừa đảo", giới đầu tư lão luyện đã âm thầm rút thành công 300 tỷ USD khỏi thị trường. Đằng sau nỗi đau thua lỗ tột cùng là bẫy tâm lý kinh điển và một cuộc chuyển giao tài sản đầy tàn khốc, được xem là khốc liệt nhất trong thập kỷ này.

Những ngày giữa tháng 12, bầu không khí trên các diễn đàn đầu tư trong và ngoài nước trầm hẳn xuống. Bitcoin – “vua” của thị trường tiền số – lùi về quanh 87.000 USD/BTC, mất gần 30% giá trị so với đỉnh lịch sử 126.000 USD thiết lập đầu năm. Và như một phản xạ quen thuộc, điệp khúc “Bitcoin là lừa đảo” lại vang lên.

Nhưng dưới lăng kính của tài chính hành vi, lời kết tội ấy hiếm khi phản ánh bản chất của tài sản. Nó thường là tấm gương soi nỗi đau của những người đến muộn trong một cuộc chơi nghìn tỷ USD – nơi sai thời điểm đôi khi còn nguy hiểm hơn sai nhận định.

Việc gán mác “lừa đảo” cho bitcoin phản ánh tâm lý hoảng loạn của nhà đầu tư, hơn là các yếu tố nền tảng 

“Lừa đảo” – liều thuốc giảm đau tâm lý?

Vì sao thị trường chứng khoán giảm được gọi là “điều chỉnh”, còn bitcoin giảm lại lập tức bị dán nhãn “lừa đảo”?

Theo Shanaka Anslem Perera, một bình luận viên tiền mã hóa có uy tín, câu trả lời không nằm trên biểu đồ giá mà ở Thuyết triển vọng – nền tảng giúp Daniel Kahneman giành Nobel Kinh tế 2002. Lý thuyết này chỉ ra: nỗi đau từ thua lỗ lớn gấp đôi niềm vui từ lợi nhuận tương đương.

Khi nhà đầu tư F0 mua vào ở vùng hưng phấn và chứng kiến tài sản “bốc hơi” 30–40%, não bộ lập tức tìm kiếm cơ chế tự vệ. Thừa nhận mình thiếu kiên nhẫn hay quá tham lam là quá đau. Gán nhãn thị trường là “trò bịp” trở thành lối thoát cảm xúc dễ chịu hơn. “Bạn cần một lời giải thích tương xứng với cường độ nỗi đau đó, và ‘lừa đảo’ khớp hoàn hảo”, Perera nói.

Nhưng dữ liệu lạnh lùng hơn nhiều. Lịch sử cho thấy khoảng 70% nhà giao dịch nhỏ lẻ mua theo FOMO sẽ rời bỏ thị trường trong vòng một năm. Ngược lại, những người nắm giữ trên bốn năm gần như chưa từng thua lỗ, kể cả khi mua đúng đỉnh chu kỳ. Gary Krug chua chát đúc kết: “Mỗi lần ai đó gọi bitcoin là lừa đảo, đó thực chất là biên lai cho một cuộc chuyển giao tài sản từ người thiếu kiên nhẫn sang kẻ lì lợm hơn”.

Cuộc di cư thầm lặng của những “cá voi” đời đầu

Nếu tiếng than của nhà đầu tư nhỏ lẻ ồn ào trên mạng xã hội, thì ở một góc khác của blockchain, cuộc bán ra thực sự lại diễn ra trong im lặng – và quy mô lớn hơn rất nhiều.

Theo Bloomberg và K33 Research, thị trường đang hứng chịu áp lực bán mạnh nhất trong 5 năm từ chính các “OG” – những nhà đầu tư bitcoin đời đầu. Dữ liệu on-chain cho thấy riêng năm nay, gần 300 tỷ USD bitcoin từng “nằm im” nhiều năm đã được kích hoạt và bán ra, phản ánh làn sóng chốt lời khi giá đã lên vùng sáu chữ số.

Chris Newhouse, Giám đốc nghiên cứu tại Ergonia, mô tả thị trường đang “chảy máu chậm”. Không phải cú sập do thanh lý đòn bẩy, mà là áp lực bán giao ngay bền bỉ từ các quỹ và nhà đầu tư lớn, trong khi lực cầu mới suy yếu. Dòng tiền ETF – động cơ chính của đợt tăng đầu năm – đã chuyển sang âm, tạo thế gọng kìm giữa nguồn cung cũ và cầu mới cạn dần.

Vetle Lunde (K33) nhận định: “Đây là đợt tái kích hoạt nguồn cung lớn thứ ba trong lịch sử, chỉ sau 2017. Các nhà đầu tư đời đầu đang trao lại ‘hòn than nóng’ cho thị trường”.

Trước viễn cảnh bitcoin có thể tiếp tục dò đáy, câu hỏi đặt ra là: Liệu đây có phải là sự khởi đầu của một "mùa đông crypto" mới, hay chỉ là trạm dừng chân cần thiết?

Tái thiết hay hồi chuông kết thúc?

Trước khả năng bitcoin tiếp tục dò đáy, câu hỏi lớn là: mùa đông tiền số mới, hay chỉ là một trạm dừng cần thiết? Giới phân tích nghiêng về kịch bản tái cân bằng.

Theo Jackis, một trader chuyên nghiệp, việc bitcoin lùi về vùng 70.000 USD – nếu xảy ra – phản ánh quá trình luân chuyển nguồn cung từ nhà đầu tư sớm sang các định chế tài chính. Khác với năm 2022, khi thị trường sụp đổ vì các vụ gian lận hệ thống như FTX hay Luna, đợt giảm hiện tại chủ yếu là chốt lời và tái cơ cấu danh mục.

Jurrien Timmer, Giám đốc vĩ mô toàn cầu của Fidelity, nhìn dài hạn hơn: chu kỳ bitcoin đang “phẳng” dần nhờ sự tham gia của tổ chức. Biến động từng lên tới 90% nay thu hẹp còn 50–60%. Các chỉ báo kỹ thuật như RSI khung 3 ngày đã rơi vào vùng quá bán – tín hiệu thường xuất hiện trước những nhịp hồi bền vững. Timmer thậm chí dự báo bitcoin có thể chạm 300.000 USD vào năm 2029, với điều kiện thị trường hoàn tất quá trình “thay máu” hiện tại.

Thị trường tài chính chưa bao giờ dành cho những trái tim yếu mềm hay giấc mơ làm giàu qua đêm. Khi đám đông còn tranh cãi bitcoin là “tương lai” hay “lừa đảo”, dòng tiền thông minh vẫn lặng lẽ vận hành theo quy luật khắc nghiệt: thị trường trừng phạt sự thiếu kiên nhẫn trước khi tưởng thưởng cho niềm tin đủ dài.

Có lẽ câu hỏi không phải “bao giờ giá tăng lại”, mà là: trong cuộc chuyển giao tài sản này, bạn đang ở vai nào – người chốt lời, người tích lũy, hay kẻ rời đi với một tờ “biên lai” thua lỗ?