Căng thẳng bùng phát, giá dầu khó lường: Loạt CTCK phát tín hiệu cảnh báo

Trước diễn biến Mỹ và Israel phát động tấn công nhằm vào Iran, loạt công ty chứng khoán trong nước đồng loạt phát đi cảnh báo về biến động ngắn hạn của thị trường tài sản toàn cầu. Tuy nhiên, mức độ tác động được đánh giá khác nhau tùy theo kịch bản leo thang, trong đó giá dầu và eo biển Hormuz trở thành “biến số trung tâm”.

Điểm chung: Tâm lý phòng thủ, dầu là trọng tâm

Bất chấp sự khác biệt về góc nhìn, các báo cáo của VPBankS, VDSC, Yuanta Việt Nam và Chứng khoán Thiên Việt đều có ba nhận định chung:

Thứ nhất, tác động chủ yếu mang tính ngắn hạn và tâm lý.

Thị trường có thể rung lắc mạnh trong giai đoạn đầu do tâm lý né tránh rủi ro (risk-off), song chưa phải cú sốc mang tính cấu trúc nếu nguồn cung dầu không bị gián đoạn nghiêm trọng.

Thứ hai, giá dầu là biến số then chốt.

Trong kịch bản cơ sở, giá Brent có thể tăng 10–15% rồi hạ nhiệt. Ở kịch bản tiêu cực, dầu vượt 100 USD/thùng sẽ kích hoạt áp lực lạm phát và bán tháo tài sản rủi ro trên diện rộng.

Thứ ba, phân hóa ngành rõ rệt.

Nhóm được hưởng lợi gồm: Dầu khí và năng lượng; Vận tải biển, logistics; Phân bón, hóa chất.

Ngược lại, nhóm nhập khẩu, nhựa, bán lẻ có thể chịu áp lực chi phí đầu vào.

VPBankS: VN-Index ít phản ứng trực diện

Theo báo cáo cập nhật của VPBankS, xu hướng né tránh rủi ro có thể khiến các chỉ số lớn như S&P 500, Nasdaq Composite hay Dow Jones Industrial Average giảm 1–2% hoặc hơn trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, VN-Index thường ít phản ứng trực tiếp với các sự kiện Trung Đông. Lần biến động mạnh hiếm hoi là ngày 13/4/2024 khi Iran tấn công Israel, nhưng nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực tỷ giá và bán ròng của khối ngoại.

Trong tuần 2–6/3, VPBankS cho rằng thị trường Việt Nam sẽ biến động thận trọng nếu xung đột leo thang và giá dầu tiếp tục tăng mạnh. Brent có thể lên 90–100 USD/thùng nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài.

Maybank: Góc nhìn phân mảnh toàn cầu

Maybank đặt xung đột vào bối cảnh phân mảnh địa chính trị giữa hai khối: Mỹ và đồng minh phương Tây đối đầu với khối do Trung Quốc dẫn dắt (Nga, Triều Tiên, Iran…).

Theo phân tích, năng lượng và đất hiếm trở thành “đòn bẩy chiến lược”. Trung Quốc phụ thuộc 70–75% năng lượng nhập khẩu, trong đó Iran và Venezuela giữ vai trò quan trọng. Nếu các dòng chảy này bị hạn chế, cán cân đàm phán địa chính trị có thể thay đổi sâu rộng.

MSVN: Hai kịch bản xác suất

MSVN xây dựng hai kịch bản: Kịch bản cơ sở: Trả đũa trong tầm kiểm soát, thay đổi chế độ diễn ra nhanh. Brent tăng 10–15% rồi hạ nhiệt khi lo ngại nguồn cung dịu lại.

Kịch bản tiêu cực: Gián đoạn tại Eo biển Hormuz đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng, kích hoạt lạm phát và bán tháo tài sản rủi ro toàn cầu.

Tuy nhiên, MSVN đánh giá kịch bản này xác suất thấp do Trung Quốc phụ thuộc lớn vào tuyến vận tải qua Hormuz và có lợi ích kinh tế trong việc duy trì ổn định.

VDSC: Ba lớp truyền dẫn định giá

VDSC cho rằng cú sốc địa chính trị truyền dẫn qua ba lớp: Phần bù rủi ro (risk premium); Kỳ vọng lạm phát và chi phí vốn; Tái định giá tăng trưởng.

Với Việt Nam, tác động đi qua ba kênh chính: giá dầu – lạm phát kỳ vọng; chi phí vận tải và bảo hiểm; khẩu vị rủi ro toàn cầu ảnh hưởng dòng vốn.

VDSC khuyến nghị nhà đầu tư ưu tiên quản trị rủi ro, tránh đuổi giá nhóm hàng hóa khi kịch bản tiếp theo chưa rõ ràng.

Yuanta: Thống kê chu kỳ điều chỉnh

Theo thống kê của Yuanta Việt Nam, sau các sự kiện chiến tranh, thị trường thường: Tạo đáy sau khoảng 22 phiên; Phục hồi về mức điểm ban đầu sau khoảng 47 phiên.

Đáng chú ý, tác động từ Trung Đông thường nhẹ hơn so với các khu vực khác.

Nhóm ngành nào hưởng lợi?

Theo Chứng khoán Thiên Việt:

Dầu khí: Giá Brent tăng hỗ trợ cổ phiếu như PV Gas, Petrolimex, Binh Son Refining and Petrochemical, PV Drilling, PetroVietnam Technical Services.

Vận tải biển: Căng thẳng tại Hormuz có thể đẩy chỉ số cước container (WCI) tăng trở lại, hỗ trợ cổ phiếu như Hai An Transport and Stevedoring hay Vietnam Ocean Shipping.

Phân bón: Giá năng lượng tăng có thể nâng đỡ các doanh nghiệp như Dam Ca Mau, Dam Phu My.

Trọng tâm: Giá dầu neo ở đâu và bao lâu?

Tựu chung, các công ty chứng khoán nghiêng về kịch bản biến động ngắn hạn theo tâm lý, trừ khi xung đột leo thang thành gián đoạn nguồn cung quy mô lớn.

Trong bối cảnh hiện tại, vấn đề không nằm ở việc thị trường giảm bao nhiêu điểm, mà là giá dầu sẽ neo ở mức nào và duy trì trong bao lâu. Nếu chỉ là “sóng ngành”, thị trường có thể sớm cân bằng trở lại. Nhưng nếu Hormuz thực sự bị phong tỏa kéo dài, câu chuyện sẽ chuyển từ cơ hội ngắn hạn sang rủi ro lạm phát và tái định giá tài sản trên diện rộng.