3,500 tỷ USD vốn hóa “bốc hơi” khỏi chứng khoán Trung Quốc

Thị trường chứng khoán Trung Quốc vẫn trên đà đi xuống khi triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp suy yếu, tiêu dùng trì trệ và cuộc chiến giảm giá ngày càng gay gắt. Niềm tin nhà đầu tư đi xuống, trong khi kỳ vọng về các biện pháp kích thích kinh tế quy mô lớn cũng dần phai nhạt.

Tính đến tuần trước, thị trường chứng khoán Trung Quốc đã mất khoảng 3,500 tỷ USD giá trị so với mức đỉnh hồi tháng 5/2026, theo số liệu thống kê được đề cập trong báo cáo. Đà giảm kéo dài cho thấy tâm lý bi quan đang bao trùm thị trường chứng khoán lớn thứ hai thế giới.

Sự suy yếu của niềm tin còn thể hiện qua nhiều chỉ báo khác. Giá trị giao dịch trên thị trường chứng khoán đại lục dao động gần mức thấp nhất kể từ tháng 7 năm ngoái, trong khi dư nợ giao dịch ký quỹ giảm xuống mức thấp nhất trong một năm.

Một trong những mối lo lớn nhất của nhà đầu tư là tình trạng tiêu dùng suy giảm kéo dài, cùng cuộc cạnh tranh hạ giá giữa các doanh nghiệp đang bào mòn lợi nhuận. Áp lực này lan rộng ở nhiều lĩnh vực, từ ngân hàng, sản xuất xe điện đến phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo số liệu tổng hợp, dự báo lợi nhuận năm 2026 của các doanh nghiệp thuộc chỉ số MSCI China đã giảm hơn 4% kể từ cuối tháng 3. Trong cùng giai đoạn, dự báo lợi nhuận của chỉ số Hang Seng Tech giảm hơn 13%. Chỉ số này tập trung vào các doanh nghiệp công nghệ, chủ yếu là những công ty Internet Trung Quốc đang bị cuốn vào cuộc chiến giá trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Kết quả kinh doanh của Contemporary Amperex Technology (CATL), tập đoàn sản xuất pin hàng đầu Trung Quốc, cũng thấp hơn kỳ vọng của thị trường, phản ánh sức cầu yếu và cạnh tranh gay gắt.

Một lãnh đạo cấp cao tại công ty quản lý danh mục đầu tư Bold Wealth Partners ở Canada nhận định CATL là ví dụ điển hình cho những thách thức mà doanh nghiệp Trung Quốc đang đối mặt. Theo ông, dù có năng lực đổi mới vượt trội, công ty vẫn trở thành nạn nhân của cạnh tranh khốc liệt và biên lợi nhuận thu hẹp.

Jordan Cvetanovski, Chủ tịch kiêm Giám đốc đầu tư của Pella Funds, cho rằng thị trường cổ phiếu Trung Quốc vẫn phải đối mặt với những thách thức mang tính cơ cấu, đặc biệt khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang vật lộn với hệ quả từ nhiều năm dư thừa công suất và đầu tư quá mức.

“Tôi cho rằng Trung Quốc thực sự gặp khó khăn trong việc kiểm soát những vấn đề tồn đọng từ trước, xuất phát từ tình trạng xây dựng công suất quá mức và nhiều yếu tố khác”, ông Cvetanovski nói với CNBC. Ông chỉ ra những thách thức mà doanh nghiệp Trung Quốc phải đối mặt ngay cả trong các ngành có sức cạnh tranh toàn cầu như pin - lĩnh vực mà ông vẫn nhìn thấy cơ hội đầu tư chọn lọc tại Trung Quốc.

Một chuyên gia tại ngân hàng tư nhân Berenberg của Đức cũng cho rằng còn quá sớm để kết luận giai đoạn khó khăn nhất đã qua, bởi khả năng sinh lời vẫn là mối lo ngại lớn nhất.

Thế mạnh sản xuất và xuất khẩu của Trung Quốc chưa chuyển hóa thành sự phục hồi bền vững của nhu cầu trong nước, khả năng tăng giá bán và lợi nhuận doanh nghiệp. Khi áp lực cạnh tranh tiếp tục đè nặng lên biên lợi nhuận, dòng tiền của nhiều công ty cũng ngày càng chịu sức ép.

Tình trạng này đặc biệt đáng chú ý ở các tập đoàn Internet lớn, vốn đang chạy đua đầu tư vào hạ tầng AI với chi phí khổng lồ. Một số doanh nghiệp đã phải huy động thêm vốn thông qua thị trường cổ phiếu để tài trợ cho các kế hoạch đầu tư. Đợt chào bán cổ phiếu bổ sung trị giá 10 tỷ USD của Alibaba Group Holding là một ví dụ, đồng thời làm gia tăng lo ngại về nguy cơ pha loãng giá trị cổ phần của nhà đầu tư hiện hữu.

Triển vọng thị trường còn chịu sức ép từ kỳ vọng ngày càng thấp về khả năng Bắc Kinh sớm triển khai các biện pháp tài khóa quy mô lớn nhằm thúc đẩy tiêu dùng.

GDP Trung Quốc tăng 4.5% trong quý 3/2026 so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này đưa tăng trưởng kinh tế trong 9 tháng đầu năm trở lại phạm vi mục tiêu cả năm của chính phủ, từ 4.5% đến 5%.

Việc tăng trưởng vẫn nằm trong khoảng mục tiêu có thể giúp Bắc Kinh có thêm dư địa duy trì cách tiếp cận hỗ trợ kinh tế vừa phải, thay vì nhanh chóng tung ra các gói kích thích tiêu dùng quy mô lớn. Điều này đồng nghĩa thị trường chứng khoán Trung Quốc có thể tiếp tục đối mặt với áp lực nếu lợi nhuận doanh nghiệp và nhu cầu nội địa chưa cải thiện rõ rệt.