Dù sắc lệnh thuế quan ngày 2/4 của Tổng thống Mỹ Donald Trump gây chấn động thị trường toàn cầu, không phải tất cả doanh nghiệp Việt Nam đều phải đối mặt với cơn bão này. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đầu ngành vẫn giữ được thế trung lập, thậm chí ít chịu ảnh hưởng nhờ đặc điểm ngành nghề, thị trường xuất khẩu và cấu trúc doanh thu đặc thù.

Dù cùng hoạt động trong lĩnh vực thép – một ngành dễ bị đưa vào “danh sách đen” thương mại – nhưng HPG, HSG và NKG lại chỉ chịu mức thuế 25% theo Mục 232, không nằm trong danh mục thuế quan đối ứng mới. Đây là mức thuế đã tồn tại từ lâu và doanh nghiệp đã có phương án thích nghi, do đó tác động của chính sách mới là trung lập.

Xuất khẩu gần như bằng 0 sang thị trường Mỹ, BMP gần như miễn nhiễm với chính sách thuế mới. Các doanh nghiệp nhựa xây dựng như BMP chủ yếu phục vụ thị trường nội địa và không nằm trong vùng tác động của chiến tranh thương mại Mỹ - Việt.

Các doanh nghiệp thủy sản như ANV và IDI chỉ có tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ ở mức thấp, chủ yếu hướng đến thị trường Trung Quốc và EU. Trong khi đó, CMX tập trung hơn 60% xuất khẩu vào châu Âu. Do đó, tác động từ thuế quan của Mỹ đến nhóm này là không đáng kể.

Các doanh nghiệp ngành dầu khí và phân bón không xuất khẩu sang Mỹ hoặc chịu tác động chính từ thị trường năng lượng toàn cầu, nên ảnh hưởng từ chính sách thuế quan mới là gián tiếp và không đáng kể. Đặc biệt, GAS có thể còn hưởng lợi nếu tăng nhập khẩu LNG từ Mỹ với mức thuế ưu đãi.

Dù hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ và công nghệ - vốn dễ bị ảnh hưởng bởi tỷ giá, nhóm doanh nghiệp này có tỷ trọng nhập khẩu cao từ các quốc gia khác (không phải Mỹ), hoặc đã có cơ chế phòng ngừa rủi ro tỷ giá, giúp duy trì trạng thái trung lập trong ngắn hạn.

Tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ thấp: Đây là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp nào không phụ thuộc vào thị trường Mỹ sẽ ít bị tổn thương khi chính sách thuế quan thay đổi.

Không nằm trong danh mục áp thuế đối ứng: Một số mặt hàng như thép, nhôm, chất bán dẫn, dược phẩm... được miễn trừ hoặc đã chịu thuế từ các đạo luật trước đó.

Tính phòng thủ cao từ đặc thù ngành: Các doanh nghiệp ngành điện, nước, phân bón... phục vụ chủ yếu thị trường nội địa, ít tiếp xúc với rủi ro bên ngoài.

Dù bức tranh chung có nhiều gam màu xám, vẫn còn không ít điểm sáng từ các doanh nghiệp có cấu trúc hoạt động linh hoạt và ít lệ thuộc vào thị trường Mỹ. Đây là những ứng viên tiềm năng cho nhà đầu tư ưa thích sự ổn định trong giai đoạn bất định hiện nay.