Xuất nhập khẩu Việt Nam tăng mạnh – nhưng doanh nghiệp nội địa đang ‘đuối sức"?

Xuất nhập khẩu VN gồm 2 thành phần : Khối DN nội địa và Khối DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Và khối DN FDI chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động XNK VN (ảnh 1)

Các con số XNK T8 tăng trưởng hoành tráng (trên báo chí có thống kê đầy đủ) nhưng cần bóc tách để thấy thêm các góc nhìn chi tiết hơn

 

Suy giảm đáng lo ngại của khối DN nội địa

Đi sâu theo dõi diễn biến những tháng gần đây, dễ nhận thấy tình hình xuất nhập khẩu của khối DN nội địa ngày càng khó khăn.

- Nhập khẩu khối DN nội địa suy giảm liên tiếp 4 tháng so với cùng kỳ: Tháng 5 (−15%), Tháng 6 (−2%), Tháng 7 (−4,6%), Tháng 8 (−11%). (ảnh 3)

- Xuất khẩu cũng giảm 4 tháng liền: Tháng 5 (−9%), Tháng 6 (−5%), Tháng 7 (−10%), Tháng 8 (−19%). (ảnh 2)

- Đáng chú ý, giai đoạn tháng 5–8 vốn được coi là “cao điểm nhập hàng” phục vụ sản xuất, nhưng năm nay, hoạt động xuất nhập khẩu của khối DN nội địa lại thấp hơn cả những tháng đầu năm. (ảnh 2 3 4) Điều này cho thấy sức chống chịu của DN nội địa đang suy yếu, trái ngược với bức tranh tăng trưởng mạnh của khối FDI.

 

Nguyên nhân chính

(1) Đơn hàng xuất khẩu giảm kéo dài

Báo cáo PMI các tháng gần đây cho thấy các đơn đặt hàng xuất khẩu mới liên tục suy giảm trong tháng 6–8/2025, nguyên nhân trực tiếp từ chính sách thuế quan của Mỹ.

DN nội địa, vốn quy mô nhỏ và ít khả năng đáp ứng yêu cầu xuất xứ, bị ảnh hưởng nặng hơn so với khối FDI.

(2) Chi phí đầu vào tăng, thiếu hụt nguyên liệu

PMI ghi nhận tình trạng thiếu nguyên liệu, giá đầu vào tăng mạnh.

DNND thiếu dự trữ và khả năng đàm phán, dễ bị tổn thương hơn khi chuỗi cung ứng quốc tế gián đoạn, logistics đắt đỏ.

(3) Cầu nội địa cải thiện, nhưng xuất khẩu quốc tế yếu

VD báo cáo Tháng 7 PMI cho thấy đơn hàng trong nước tăng, song không đủ bù cho sụt giảm từ thị trường quốc tế.

DNND phụ thuộc lớn vào cả hai chiều (nội địa + xuất khẩu), nên khi xuất khẩu suy giảm, tổng kim ngạch vẫn giảm.

(4) Tác động từ thuế quan Mỹ và rủi ro thương mại

Thuế nhập khẩu 20% từ Mỹ và sự giám sát chặt chẽ về xuất xứ làm nhiều khách hàng quốc tế giảm đơn, chuyển hướng sang thị trường khác.

Sự bất định về chính sách thương mại khiến DN hạn chế ký hợp đồng dài hạn, giảm nhập nguyên liệu.

(5) Độ trễ giữa sản xuất và thương mại thực tế

Tháng 7 PMI bật trên 52 điểm (sản xuất phục hồi), nhưng xuất nhập khẩu DNND vẫn giảm do thời gian trễ trong xử lý đơn hàng, vận chuyển và thủ tục hải quan.

DNND còn hạn chế về vốn, nhân lực và năng lực tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, nên chưa tận dụng được ngay đà phục hồi sản xuất.

-----------

Các mốc thời gian quan trọng vừa qua :

4/6 : Mỹ áp thuế 46% với Việt Nam

10/6 : Mỹ tạm dừng áp thuế trong vòng 90 ngày

02/07 : Việt Nam và Mỹ đạt thỏa thuận sơ bộ với Mỹ. Mức cơ bản 20% và 40% cho Transhipping

07/08 : Thuê đối ứng của Mỹ chính thức có hiệu lực

-Thăng Long Official-