Xuất khẩu phân bón tăng vọt: Cơ hội đến từ giá bán, không chỉ sản lượng

Xuất khẩu phân bón Việt Nam ghi nhận mức tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026. Theo số liệu Hải quan, 6 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu gần 1,7 triệu tấn phân bón, thu về hơn 932 triệu USD; tăng 52% về lượng và gấp đôi về giá trị so với cùng kỳ. Riêng tháng 6, xuất khẩu đạt 261.250 tấn, tăng 53%, trong khi kim ngạch đạt gần 172 triệu USD, cao hơn hơn 2 lần so với cùng kỳ.

Điểm đáng chú ý là tăng trưởng kim ngạch không chỉ đến từ sản lượng, mà còn từ mặt bằng giá bán. Giá xuất khẩu phân bón bình quân tháng 6 đạt 657 USD/tấn, tăng 45% so với cùng kỳ; tính từ đầu năm, giá xuất khẩu bình quân tăng khoảng 36%. Điều này cho thấy ngành phân bón đang hưởng lợi kép từ cả nhu cầu quốc tế cải thiện và giá bán duy trì ở vùng cao.

Động lực giá chủ yếu đến từ sự thắt chặt nguồn cung toàn cầu. Căng thẳng tại Trung Đông làm gia tăng rủi ro gián đoạn tuyến vận chuyển nguyên liệu qua Eo biển Hormuz, trong khi Trung Đông chiếm khoảng 20% nguồn cung phân bón toàn cầu. Bên cạnh đó, Trung Quốc tiếp tục hạn chế xuất khẩu, còn nhu cầu phân bón thế giới tăng theo mùa vụ. Các yếu tố này giúp mặt bằng giá phân bón duy trì tích cực trong ngắn hạn.

Ở góc độ thị trường xuất khẩu, Campuchia vẫn là thị trường lớn nhất của phân bón Việt Nam với tỷ trọng 19%, dù lượng xuất khẩu sang thị trường này giảm 13% so với cùng kỳ. Hàn Quốc đứng thứ hai với tỷ trọng 9% và ghi nhận mức tăng 36%. Sự phân hóa này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu không chỉ phụ thuộc vào thị trường truyền thống, mà còn đến từ khả năng mở rộng sang các thị trường có nhu cầu tăng nhanh hơn.

Kết quả này bắt đầu phản ánh vào hoạt động của các doanh nghiệp đầu ngành. Đạm Cà Mau ghi nhận doanh thu từ bộ sản phẩm hơn 11.800 tỷ đồng trong nửa đầu năm, tổng sản lượng tiêu thụ vượt 900.000 tấn và hoàn thành hơn 59% kế hoạch năm. Trong khi đó, PVFCCo ước sản lượng kinh doanh phân bón và hóa chất đạt khoảng 972.300 tấn, trong đó phân bón đạt 906.600 tấn, hoàn thành 132% kế hoạch 6 tháng.

Với doanh nghiệp phân bón, yếu tố quyết định trong giai đoạn này không chỉ là bán được nhiều hơn, mà là chênh lệch giữa giá bán đầu ra và chi phí đầu vào. Giá dầu và khí tăng có thể làm tăng chi phí sản xuất, nhưng nếu giá urê và các sản phẩm phân bón tăng nhanh hơn, biên lợi nhuận vẫn có thể duy trì tích cực. Do đó, nhà đầu tư cần theo dõi sát spread giá bán — giá khí, tồn kho, sản lượng xuất khẩu và chính sách điều tiết của các nước cung ứng lớn.

Tuy nhiên, đây vẫn là nhóm ngành mang tính chu kỳ cao. Nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, nguồn cung Trung Quốc quay lại mạnh hơn hoặc nhu cầu mùa vụ suy yếu, giá phân bón có thể điều chỉnh nhanh. Vì vậy, triển vọng ngắn hạn tích cực không đồng nghĩa với việc định giá cổ phiếu sẽ tăng bền vững nếu biên lợi nhuận không được duy trì.

Tóm lại, xuất khẩu phân bón tăng vọt trong nửa đầu năm cho thấy ngành đang hưởng lợi từ một chu kỳ giá thuận lợi và nhu cầu quốc tế cải thiện. Cơ hội sẽ nghiêng về các doanh nghiệp có năng lực sản xuất ổn định, thị trường xuất khẩu rộng, chi phí đầu vào kiểm soát tốt và khả năng chốt giá bán thuận lợi. Ngược lại, rủi ro lớn nhất vẫn nằm ở tính chu kỳ của giá hàng hóa và biến động nguồn cung toàn cầu.