Vụ Mường Thanh: 'Cần buộc chủ đầu tư chịu trách nhiệm đến cùng với hành vi vi phạm'

Hàng nghìn căn hộ tại các dự án của Tập đoàn Mường Thanh được xác định có sai phạm về xây dựng, vượt số lượng được phê duyệt, khiến quyền lợi của người mua nhà đứng trước nhiều rủi ro.

Thảo luận tại hội trường sáng 30/10 về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) nêu vấn đề từ câu chuyện hơn 3.900 căn hộ tại các dự án của Tập đoàn Mường Thanh ở Hà Nội nằm trong phương án dự kiến phá dỡ để xử lý sai phạm. Từ thực tế này, đại biểu đề nghị siết chặt việc kiểm soát điều kiện đưa bất động sản vào kinh doanh, làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và cơ quan quản lý, tránh để người dân trở thành bên gánh chịu hậu quả.

Ngăn sai phạm từ khâu đưa căn hộ ra thị trường

Theo đại biểu Vũ Văn Tiến, những khó khăn trong xử lý sai phạm tại các dự án của Tập đoàn Mường Thanh đặt ra vấn đề cần được xem xét trong quá trình sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản.

Đại biểu đặt câu hỏi vì sao các vi phạm nghiêm trọng về quy hoạch, trật tự xây dựng có thể diễn ra trong thời gian dài, để hàng nghìn căn hộ được đưa vào giao dịch, người dân bỏ tiền mua và sinh sống nhiều năm, nhưng khi xử lý sai phạm lại đứng trước nguy cơ mất nhà.

Từ thực tế này, ông cho rằng việc sửa đổi luật không chỉ nhằm tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn lực và tạo điều kiện cho thị trường phát triển, mà còn phải thiết lập những quy định đủ chặt chẽ, có tính răn đe cao.

Đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến (Ảnh: Minh Nam).

"Làm sao để chủ đầu tư không muốn vi phạm, không dám vi phạm và không thể vi phạm", đại biểu nhấn mạnh.

Một trong những yêu cầu quan trọng, theo ông Tiến, là kiểm soát chặt chẽ ngay từ thời điểm bất động sản được đưa ra kinh doanh.

Dự thảo luật đã quy định về việc công khai thông tin và điều kiện đưa bất động sản vào kinh doanh. Tuy nhiên, đại biểu đặt vấn đề liệu các quy định này đã đủ để ngăn chặn tình trạng chủ đầu tư bán căn hộ không đúng quy hoạch, thiết kế được phê duyệt hay chưa.

Ông cho rằng các thông tin về số tầng, số lượng căn hộ, diện tích và thiết kế của dự án đều đã được thể hiện trong hồ sơ phê duyệt. Vấn đề là khi chủ đầu tư đưa sản phẩm ra thị trường, việc kiểm tra, đối chiếu với hồ sơ này có được thực hiện đầy đủ hay không và cơ quan nào chịu trách nhiệm.

"Nếu số căn hộ đưa ra bán nhiều hơn số được phê duyệt thì phải phát hiện và ngăn chặn ngay, chứ không thể để người dân bỏ tiền mua, vào sinh sống rồi mới tìm cách xử lý", ông Tiến nói.

Từ đó, đại biểu đề nghị hoàn thiện quy định theo hướng xác định rõ trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu danh mục căn hộ đưa vào kinh doanh với quy hoạch, thiết kế đã được phê duyệt. Đồng thời, cần công khai danh sách căn hộ đủ điều kiện bán, kịp thời cảnh báo và ngăn chặn giao dịch đối với những căn hộ vi phạm.

"Không thể để hồ sơ được phê duyệt một đằng, căn hộ đưa ra bán một nẻo, đến khi xảy ra chuyện thì người mua mới biết mình đã mua phải căn hộ có sai phạm", đại biểu nhấn mạnh.

Bên cạnh việc kiểm soát điều kiện bán nhà, đại biểu Vũ Văn Tiến cho rằng cần buộc chủ đầu tư chịu trách nhiệm đến cùng đối với hậu quả do hành vi vi phạm gây ra. Đồng thời, phải làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan quản lý nhà nước khi để xảy ra tình trạng dự án xây dựng sai quy hoạch, sai thiết kế nhưng chủ đầu tư vẫn được bán nhà, thu tiền của người dân.

Theo đại biểu, những sai phạm nhỏ nếu không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời có thể tích tụ thành sai phạm lớn. Khi vi phạm kéo dài, hậu quả càng nghiêm trọng, việc xử lý càng khó khăn và phức tạp.

Đáng chú ý, các vụ việc liên quan đến bất động sản thường ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản có giá trị lớn, là nơi ở và thành quả tích cóp trong nhiều năm của hàng nghìn gia đình.

"Không thể để chủ đầu tư cố tình thu lợi từ sai phạm rồi chỉ cần nộp phạt là xong. Nếu làm sai vẫn có lợi, người vi phạm không phải chịu hậu quả thích đáng thì rất khó ngăn chặn những vụ việc tương tự", ông Tiến nêu quan điểm.

Đại biểu đề nghị rà soát, quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm; đồng thời nghiên cứu đầy đủ các chế tài, có cơ chế thu hồi khoản lợi bất hợp pháp, không để chủ đầu tư tiếp tục hưởng lợi từ những căn hộ vi phạm.

Không nhận tiền giữ chỗ khi bất động sản chưa đủ điều kiện bán

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) đề nghị bổ sung quy định nghiêm cấm chủ đầu tư nhận tiền đặt cọc, tiền giữ chỗ, tiền đăng ký nguyện vọng hoặc các khoản tiền có bản chất tương tự nhằm bảo đảm việc mua, thuê mua bất động sản khi sản phẩm chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Theo ông Huy, việc doanh nghiệp sử dụng nhiều tên gọi khác nhau cho các khoản thu có thể gây khó khăn trong xác định bản chất giao dịch, tiềm ẩn rủi ro cho khách hàng nếu dự án không thể triển khai hoặc chưa được phép bán.

"Trường hợp bất động sản chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh, chủ đầu tư không được nhận tiền của khách hàng dưới bất kỳ hình thức nào nhằm bảo đảm việc mua, thuê mua bất động sản đó", ông Huy đề nghị.

Đại biểu cũng nhấn mạnh bên kinh doanh phải cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý chứng minh bất động sản đủ điều kiện giao dịch trước khi ký kết. Việc cam kết bổ sung hồ sơ sau này không thể thay thế các điều kiện pháp luật bắt buộc phải đáp ứng trước giao dịch.

Đồng thời, cần công khai tình trạng pháp lý của bất động sản, các giấy tờ đã có, giấy tờ còn thiếu và nghĩa vụ tài chính liên quan (nếu có), giúp người mua đánh giá rủi ro trước khi quyết định giao dịch.

Liên quan đến vụ việc trên, ngày 28/10, tại kỳ họp chuyên đề - kỳ họp thứ bảy, với đại đa số đại biểu có mặt tán thành, HĐND TP. Hà Nội thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả nhằm giải quyết các tồn tại, vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số dự án trên địa bàn. Trong đó có các dự án vi phạm của doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Mường Thanh.

Trình bày tờ trình của UBND TP Hà Nội, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Dương Đức Tuấn cho biết, có 12 dự án vi phạm quy mô lớn, kéo dài nhiều năm. Số căn hộ được phê duyệt ban đầu là 6.759 căn, trong khi số căn hộ xây dựng thực tế lên tới 24.943 căn, chênh lệch 18.184 căn vi phạm.

Theo ông Tuấn, nếu áp dụng các quy định pháp luật thông thường sẽ không thể giải quyết dứt điểm những tồn tại này, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự và quyền lợi của người dân mua nhà.

Nghị quyết được xây dựng trên 7 nguyên tắc, trong đó nhấn mạnh yêu cầu khách quan, công khai, minh bạch; bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân; không làm thay đổi bản chất vi phạm và chủ đầu tư phải chịu toàn bộ chi phí khắc phục. Đặc biệt, người mua nhà không có lỗi không phải gánh chịu thiệt hại do sai phạm của chủ đầu tư.