Vốn rẻ không còn là lợi thế?

Sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu đang đẩy lợi suất lên đỉnh nhiều năm, chính thức chấm dứt thời kỳ tiền rẻ và đặt ra bài toán chi phí tài chính gay gắt.

Lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng vọt khiến chi phí vay vốn gia tăng, buộc doanh nghiệp và người tiêu dùng phải đối mặt với gánh nặng nợ nặng hơn.

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm ở nhiều nền kinh tế phát triển ghi nhận mức tăng đáng kể. Đức đạt cao nhất kể từ 2011, Nhật Bản duy trì ở mức cao, Mỹ chạm mức cao nhất kể từ tháng 11/2023, còn Anh đạt đỉnh cao nhất kể từ sau khủng hoảng 2008. Nguyên nhân là sự kết hợp giữa phát hành nợ chính phủ ở quy mô lớn, cú sốc giá dầu làm dấy lên lo ngại lạm phát, và kỳ vọng các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu dài. Các quan sát viên thị trường nhận định lợi suất trái phiếu vẫn còn dư địa tăng thêm.

Doanh nghiệp phải trả chi phí cao hơn để tái cấp vốn hoặc huy động thêm vốn mở rộng kinh doanh. Những công ty có nhu cầu vay lớn, bảng cân đối yếu hoặc gánh khoản nợ lãi suất thả nổi đặc biệt dễ bị tổn thương. Các doanh nghiệp vốn hóa nhỏ thường phải trả lãi suất cao hơn khi lãi suất thị trường đi lên do tỷ trọng nợ thả nổi cao. Áp lực lớn nhất sẽ đè lên doanh nghiệp đòn bẩy cao, những công ty quen với vốn giá rẻ.

Các ngành bất động sản thương mại, doanh nghiệp được quỹ đầu tư hậu thuẫn, cho vay trực tiếp và công ty phần mềm chất lượng thấp đặc biệt dễ tổn thương. Tại Việt Nam, các ngành sản xuất phụ thuộc lớn vào đơn hàng xuất khẩu sẽ chịu tác động liên tiếp. Khi chi phí tín dụng tăng, sức mua tại thị trường nhập khẩu có thể giảm, làm chậm lại đơn hàng xuất khẩu. Dòng vốn quốc tế trở nên chọn lọc hơn, những dự án với thời gian hoàn vốn dài hoặc tỷ suất sinh lời thấp khó cạnh tranh hơn.

Trong môi trường vốn đắt đỏ, doanh nghiệp cần tính lại hiệu quả đầu tư, kiểm soát kỳ hạn nợ và xây dựng kịch bản dòng tiền thận trọng hơn. Đây cũng là cơ hội để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng: nâng năng suất, tăng tỷ lệ nội địa hóa, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng giá rẻ.