Vốn ngoại cần nhiều hơn một cuộc nâng hạng

Chứng khoán Việt Nam chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell từ ngày 21/9, nhưng dòng vốn ngoại chưa lập tức đảo chiều. Sau cột mốc nâng hạng, chất lượng doanh nghiệp, thanh khoản, quản trị và khả năng hấp thụ vốn mới là những bài toán lớn.

FTSE Russell ước tính dòng vốn có thể vào Việt Nam sau nâng hạng lên khoảng 15 tỷ USD, cao hơn đáng kể mức 6 tỷ USD từng được dự báo. Tuy nhiên, phần vốn thụ động chỉ là một lớp của câu chuyện; dòng tiền chủ động vẫn đòi hỏi chất lượng tăng trưởng và hàng hóa đủ hấp dẫn.

Việc được nâng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp mở rộng phạm vi tiếp cận của cổ phiếu Việt Nam với các quỹ quốc tế. Theo lộ trình, quá trình chuyển hạng được thực hiện qua 4 đợt và dự kiến hoàn tất vào tháng 9/2027. 27 cổ phiếu Việt Nam cũng được bổ sung vào FTSE Global All Cap Index.

Tuy nhiên, diễn biến ngay sau nâng hạng cho thấy tiền ngoại chưa tự động chảy vào. Ngày 23/9, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 1.000 tỷ đồng trên HoSE, tập trung ở các cổ phiếu vốn hóa lớn như VPB, ACB và VHM. Trước đó, tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên toàn thị trường đã giảm xuống hơn 11%, mức thấp trong nhiều năm.

Với các doanh nghiệp niêm yết, nâng hạng làm tăng yêu cầu về vốn hóa, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, thanh khoản, minh bạch và quản trị. Nhóm ngân hàng, bất động sản, tiêu dùng, công nghệ và hạ tầng có quy mô lớn có thêm cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế, nhưng đồng thời phải đáp ứng chuẩn thông tin và quản trị cao hơn.

Đáng chú ý, các quỹ chủ động không bị buộc phải tăng tỷ trọng Việt Nam chỉ vì thay đổi phân loại. Họ còn nhìn vào tăng trưởng lợi nhuận, định giá, tỷ giá, ổn định vĩ mô và khả năng tạo lợi nhuận bền vững. Đây là lý do nâng hạng được xem như “vé vào cửa”, thay vì bảo đảm cho một chu kỳ vốn ngoại mới.

Ở cấp độ ngành, bài toán tiếp theo là tăng nguồn cung doanh nghiệp chất lượng và nâng năng lực hấp thụ vốn. Một thị trường lớn hơn nhưng thiếu cổ phiếu đủ quy mô, thanh khoản và quản trị sẽ khó chuyển dòng vốn quốc tế thành nguồn lực dài hạn.