Vì sao Mỹ cứu đồng yên?

Lần đầu tiên kể từ năm 1998, Mỹ và Nhật Bản phối hợp can thiệp để hỗ trợ đồng yên. Đằng sau động thái hiếm hoi này không chỉ là mục tiêu ổn định tỷ giá, mà còn phản ánh nỗ lực bảo vệ thị trường trái phiếu Mỹ trước nguy cơ biến động lan rộng.

Việc đồng yên được nâng đỡ có thể tác động đến dòng vốn, lợi suất trái phiếu, tỷ giá và hoạt động thương mại toàn cầu, trong đó có các doanh nghiệp Việt Nam có quan hệ xuất nhập khẩu với Nhật Bản.

Ngày 3/8, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama xác nhận Tokyo và Washington đã phối hợp mua đồng yên, chiến dịch chung đầu tiên kể từ năm 1998. Sau thông báo, đồng yên tăng hơn 1%, lên 155,20 yên đổi một USD, mức mạnh nhất kể từ đầu tháng 5. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent xác nhận sự tham gia của Washington và cho biết Mỹ sẵn sàng phối hợp trong các đợt can thiệp tiếp theo. Động thái này diễn ra sau khi Nhật Bản đơn phương can thiệp với quy mô 58,97 tỷ USD trên thị trường New York.

Chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản với Mỹ và châu Âu là nguyên nhân chính. Trong nhiều năm, lãi suất tại Nhật Bản gần bằng 0, trong khi lợi suất tại các nền kinh tế phát triển khác duy trì ở mức cao. Nhà đầu tư vì thế vay hoặc bán yên để mua các tài sản có lợi suất hấp dẫn hơn. BoJ nâng lãi suất lên 1% trong tháng 6 (mức cao nhất trong 31 năm) và phát tín hiệu có thể tiếp tục tăng vào tháng 9. Tuy nhiên, khoảng cách lợi suất với Mỹ vẫn đủ lớn để duy trì sức ép giảm giá đối với đồng yên.

Mỹ hỗ trợ đồng yên không chỉ để giúp đồng minh, mà còn vì lợi ích tài chính trực tiếp. Nhật Bản là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ, nắm giữ lượng lớn trái phiếu kho bạc. Nếu đồng yên tiếp tục giảm, Tokyo có thể bán tài sản bằng USD để lấy tiền can thiệp, qua đó đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ tăng và làm tăng chi phí vay của chính phủ, doanh nghiệp và hộ gia đình Mỹ. Vì vậy, Washington hỗ trợ đồng yên để giảm nguy cơ Nhật Bản trở thành người bán bắt buộc trên thị trường nợ Mỹ.

Hai chi tiết trong phương thức can thiệp đáng chú ý. Thứ nhất, thay vì bán USD để mua yên như thông lệ, Bộ Tài chính Mỹ được cho là đã bán euro, nhằm hỗ trợ đồng yên mà không làm giảm nhu cầu tài sản bằng USD. Thứ hai, Bộ trưởng Bessent cho biết Mỹ có thể mở rộng cơ chế repo (FIMA) của Cục Dự trữ Liên bang, cho phép ngân hàng trung ương nước ngoài dùng trái phiếu Mỹ làm tài sản thế chấp để vay USD tạm thời, thay vì phải bán trái phiếu trên thị trường.

Dù chiến dịch giúp đồng yên phục hồi, giới phân tích hoài nghi về tác động dài hạn. Can thiệp thị trường có thể ngăn các biến động quá mức trong ngắn hạn, nhưng khó đảo ngược xu hướng tỷ giá nếu chênh lệch lãi suất không thu hẹp. HSBC nhận định một thay đổi nền tảng trong chính sách của BoJ mới có thể tạo phục hồi bền vững cho đồng yên. Các đợt can thiệp đơn phương của Tokyo vào cuối tháng 4 và đầu tháng 5 chỉ tạo hiệu ứng ngắn hạn. Sức ép quay trở lại BoJ nâng lãi suất, và khả năng tăng lãi suất vào tháng 9 gần như chắc chắn.