Vì sao dầu Mỹ bỗng dưng đắt nhất thế giới?

Lần đầu tiên kể từ năm 2022, thị trường năng lượng chứng kiến một sự đảo chiều ngoạn mục: Giá dầu Mỹ (WTI) chính thức đắt hơn dầu chuẩn quốc tế (Brent). Hiện tượng hy hữu này không chỉ là những con số nhảy múa, mà là lời cảnh báo đanh thép về sự đứt gãy cung ứng tại các "tử huyệt" địa chính trị, đe dọa đẩy giá dầu chạm ngưỡng 150 USD/thùng.

Giữa bối cảnh eo biển Hormuz tê liệt và cơn khát dầu giao ngay lên đến đỉnh điểm, dòng dầu từ nước Mỹ đang trở thành "vịnh tránh bão" duy nhất cho các nhà đầu tư toàn cầu.

Vì sao dầu Mỹ bỗng dưng đắt nhất thế giới?

Giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng hơn 1 USD/gallon chỉ trong một tháng

Thị trường dầu mỏ vừa chứng kiến một cú đảo chiều hiếm gặp: dầu WTI của Mỹ vượt giá Brent – chuẩn quốc tế – lần đầu kể từ năm 2022. Đây không đơn thuần là biến động kỹ thuật, mà là tín hiệu rõ ràng của sự đứt gãy cung – cầu trên quy mô toàn cầu.

Dữ liệu thị trường cho thấy giá dầu Brent giao ngay đã vọt lên hơn 141 USD/thùng – mức cao nhất kể từ khủng hoảng 2008. Đáng chú ý, giá giao ngay cao hơn sâu so với hợp đồng tương lai, phản ánh tình trạng khan hiếm dầu vật lý trong ngắn hạn. Nói cách khác, thị trường không thiếu “giấy”, nhưng đang thiếu “dầu thật”.

Theo các chuyên gia, khoảng cách giá này đang phát đi cảnh báo khẩn: nguồn cung tức thời bị siết chặt. Giá dầu diesel tại châu Âu cũng leo thang mạnh, tiến sát mốc 200 USD/thùng, cho thấy áp lực lan rộng từ nhiên liệu thô sang các sản phẩm tinh chế.

Trong khi đó, giá dầu WTI tăng vọt hơn 11%, lên trên 111 USD/thùng, vượt Brent ở mức khoảng 109 USD. Lý do nằm ở sự dịch chuyển nhu cầu sang các nguồn cung “an toàn” hơn, nằm ngoài khu vực Trung Đông – nơi căng thẳng địa chính trị đang leo thang.

Yếu tố kỹ thuật cũng góp phần khuếch đại xu hướng này. WTI vẫn giao dịch hợp đồng gần, trong khi Brent đã chuyển sang kỳ hạn xa hơn, khiến mức định giá rủi ro ngắn hạn bị đẩy lên cao. Cùng lúc, lời kêu gọi tăng mua dầu nội địa từ Donald Trump càng khiến nhu cầu tức thời tăng mạnh.

Nút thắt lớn nhất vẫn nằm ở Eo biển Hormuz – tuyến vận tải chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Lưu lượng tàu qua đây sụt giảm nghiêm trọng, khiến hàng nghìn tàu mắc kẹt, kéo theo chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Hệ quả bắt đầu lan sang nền kinh tế thực. Giá xăng tại Mỹ tăng hơn 1 USD/gallon chỉ trong một tháng, trong khi thị trường chứng khoán chịu áp lực điều chỉnh. Những ngành phụ thuộc năng lượng như vận tải, hóa chất, sản xuất cũng đứng trước rủi ro chi phí leo thang.

Ở phía cung, liên minh OPEC+ dự kiến nâng sản lượng, nhưng giới quan sát cho rằng đây chỉ là giải pháp “trên giấy”. Ngay cả khi tăng bơm, dầu cũng khó ra thị trường nếu các tuyến vận chuyển chủ chốt chưa được khai thông.

Một số quốc gia vùng Vịnh đang tìm lối đi thay thế qua đường ống và cảng biển ngoài Hormuz, song công suất hạn chế khiến các giải pháp này chỉ mang tính tình thế. Trong khi đó, nhiều nước có khả năng tăng sản lượng lại không còn dư địa thực tế.

Giới phân tích cảnh báo, nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, giá dầu hoàn toàn có thể chạm mốc 150 USD/thùng. Khi nguồn cung vật lý chưa được giải phóng, mọi động thái chính sách lúc này chủ yếu mang ý nghĩa trấn an hơn là giải quyết gốc rễ.

Thị trường đang vận hành trong trạng thái nghịch lý: giá cả phản ứng theo kỳ vọng, nhưng áp lực thực lại nằm ở những thùng dầu chưa thể rời cảng. Và khi “nút cổ chai” chưa được tháo gỡ, cú đảo chiều lần này có thể chỉ là khởi đầu cho một chu kỳ biến động mạnh hơn.