Vàng miếng, vàng trang sức sắp đổi chuẩn?

Khung pháp lý mới về tiêu chuẩn đo lường, phân hạng Kara và mã hóa QR truy xuất nguồn gốc sẽ tái cấu trúc toàn diện chi phí vận hành ngành vàng bạc đá quý.

Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về kiểm tra và quản lý đo lường, chất lượng đối với vàng trang sức, mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu trong sản xuất, nhập khẩu cũng như lưu thông trên thị trường.

Điểm đáng chú ý là dự thảo thiết lập bộ tiêu chuẩn thống nhất từ khâu đo lường, xác định hàm lượng vàng đến ghi nhãn, công bố chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Theo đó, cân sử dụng để xác định khối lượng vàng phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng từng dải khối lượng và được kiểm định bởi tổ chức được chỉ định. Khối lượng thực tế của sản phẩm không được thấp hơn khối lượng công bố, đồng thời sai số được quy định cụ thể theo từng mức cân.

Đối với việc xác định hàm lượng vàng, các thiết bị thử nghiệm phải được hiệu chuẩn theo tiêu chuẩn TCVN ISO/IEC 17025, trong khi vàng miếng và vàng nguyên liệu nhập khẩu phải đạt độ tinh khiết từ 99,5% trở lên.

Dự thảo cũng quy định rõ cách phân hạng vàng theo độ tinh khiết (‰) hoặc Kara (K), trong đó vàng 24K tương ứng 99,9%. Nếu kết quả kiểm định nằm giữa hai cấp Kara, sản phẩm phải được xếp vào cấp thấp hơn liền kề nhằm hạn chế tình trạng công bố vượt chất lượng thực tế.

QR truy xuất nguồn gốc trở thành xu hướng

Một trong những nội dung mới đáng chú ý là khuyến khích doanh nghiệp áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, mã số mã vạch hoặc nền tảng điện tử.

Thông tin truy xuất bao gồm tên sản phẩm, đơn vị sản xuất hoặc nhập khẩu, khối lượng, hàm lượng vàng và thời gian sản xuất, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm chứng thông tin trước khi giao dịch.

Song song đó, dự thảo yêu cầu doanh nghiệp phải công bố tiêu chuẩn áp dụng, ghi đầy đủ hàm lượng vàng, mã nhận diện nhà sản xuất và mã sản phẩm trên hàng hóa (trừ sản phẩm dưới 1 gram).

Đối với các sản phẩm có lớp mạ, vật liệu nhồi hoặc lớp phủ đặc biệt, dự thảo cũng quy định hệ thống ký hiệu riêng như G.P, G.F hay C nhằm hạn chế nhầm lẫn trong quá trình mua bán.

Doanh nghiệp vàng chịu áp lực tuân thủ cao hơn

Quy định mới đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ phải đầu tư thêm cho hệ thống kiểm định, lưu trữ hồ sơ chất lượng, truy xuất nguồn gốc và ghi nhãn theo chuẩn mới.

Ở chiều ngược lại, việc chuẩn hóa quy trình có thể giúp nâng cao uy tín của các doanh nghiệp lớn sở hữu hệ thống sản xuất hiện đại, quy trình quản trị chất lượng hoàn chỉnh và thương hiệu lâu năm. Đây cũng là yếu tố góp phần giảm rủi ro gian lận tuổi vàng, tạo môi trường cạnh tranh minh bạch hơn cho toàn ngành.

Dự thảo cũng quy định rõ quy trình lấy mẫu, thử nghiệm và giải quyết khiếu nại. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp, phương pháp phân tích phá hủy như hỏa luyện hoặc ICP-OES sẽ được sử dụng và kết quả trở thành căn cứ cuối cùng.

Thông tư dự kiến có hiệu lực trong năm 2026, thay thế Thông tư 22/2013/TT-BKHCN. Các sản phẩm đã lưu thông trước thời điểm này vẫn được tiếp tục kinh doanh nếu đáp ứng quy định cũ, đồng thời được khuyến khích bổ sung ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc theo tiêu chuẩn mới.