Tung chiến dịch siết thuế người giàu, Trung Quốc đạt kết quả bất ngờ

Chiến dịch tăng cường tuân thủ thuế của Bắc Kinh đã giúp thu về 160 tỷ nhân dân tệ (24 tỷ USD) từ các khoản thu nhập liên quan đến quỹ tín thác ở nước ngoài.

Theo số liệu chính thức, kể từ khi Bắc Kinh ban hành các quy định mới vào cuối tháng 7 nhằm siết chặt việc tuân thủ nghĩa vụ thuế, tổng giá trị thu nhập được kê khai liên quan đến các quỹ tín thác ở nước ngoài đã vượt 160 tỷ nhân dân tệ (24 tỷ USD). Đáng chú ý, riêng tháng 10 chiếm tới 75% tổng số này.

Cục Thuế Nhà nước Trung Quốc (STA) ngày 11/11 cho hay đà tăng trên đã góp phần đưa số thu thuế thu nhập cá nhân trên toàn quốc trong tháng 10 tăng gần 90%. Thời hạn ân hạn 90 ngày để kê khai thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản thu nhập từ quỹ tín thác ở nước ngoài đã kết thúc vào ngày 22/10.

Theo thông tin được các quan chức cung cấp cho hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã, phần lớn người nộp thuế đã tích cực phản hồi trước các yêu cầu mới, trong khi hoạt động thực thi quy định đạt được những kết quả đáng kể. Những trường hợp kê khai không chính xác hoặc không tuân thủ nghĩa vụ thuế sẽ phải nộp đầy đủ số thuế còn thiếu, đồng thời chịu các khoản phụ thu do chậm nộp theo quy định.

Cơ quan thuế Trung Quốc cảnh báo: “Những cá nhân tiếp tục không kê khai hoặc khai sai thông tin thuế sau khi nhận được các thông báo nhắc nhở sẽ phải đối mặt với các cuộc thanh tra, điều tra thuế chính thức. Những trường hợp nghiêm trọng sẽ bị công khai”.

Các quy định mới áp dụng thuế đối với toàn bộ vòng đời của một quỹ tín thác, bao gồm thời điểm tài sản được chuyển vào quỹ, lợi nhuận phát sinh hằng năm từ việc gia tăng giá trị tài sản và thời điểm quỹ tín thác chấm dứt hoạt động. Mức thuế suất thống nhất được áp dụng là 20%.

Dữ liệu từ Chỉ số Tỷ phú Bloomberg cho thấy, tính đến cuối tháng 10, có 8 trong số 500 người giàu nhất thế giới có khả năng chịu tác động từ các yêu cầu mới, sau khi thành lập các quỹ tín thác tại những khu vực tài phán ở nước ngoài, trong đó có Quần đảo Virgin thuộc Anh và Quần đảo Cayman.

Danh sách này bao gồm Ding Lei, người đứng đầu công ty phát triển trò chơi điện tử NetEase có trụ sở tại Quảng Châu, với khối tài sản ở nước ngoài ước tính khoảng 37 tỷ USD. Một cái tên khác là Huang Zheng, nhà sáng lập tập đoàn thương mại điện tử PDD Holdings, sở hữu khối tài sản trị giá 29 tỷ USD bên ngoài Trung Quốc đại lục, theo Bloomberg Billionaires Index.

Việc tăng cường giám sát các quỹ tín thác ở nước ngoài nằm trong nỗ lực rộng lớn hơn của Bắc Kinh nhằm củng cố nguồn thu ngân sách trong bối cảnh tài chính công chịu nhiều sức ép. Trong đó, giới siêu giàu Trung Quốc đang trở thành một trong những đối tượng trọng tâm của chiến dịch tăng cường thực thi nghĩa vụ thuế.

Số liệu do Bộ Tài chính Trung Quốc công bố tháng trước cho thấy, thu thuế thu nhập cá nhân trong 3 quý đã vượt 1,34 nghìn tỷ nhân dân tệ (200,9 tỷ USD), tăng 14,1% so với cùng kỳ năm ngoái.

Mức tăng này cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng 6% của thuế giá trị gia tăng (VAT) – nguồn thu thuế lớn nhất của Trung Quốc – và mức tăng 7,1% của thuế thu nhập doanh nghiệp.

Quỹ tín thác ở nước ngoài từ lâu đã trở thành một công cụ quản lý tài sản được giới giàu có sử dụng trong hoạt động đầu tư và hoạch định tài sản xuyên biên giới. Thông qua cấu trúc này, cá nhân có thể chuyển giao tài sản cho một bên nhận ủy thác để nắm giữ, quản lý và phân bổ theo những điều kiện đã thỏa thuận.

Tài sản trong quỹ có thể bao gồm cổ phiếu, bất động sản và các khoản đầu tư khác. Cấu trúc này cũng thường được sử dụng để quản lý tài sản gia đình và phục vụ việc chuyển giao tài sản giữa các thế hệ.

Tuy nhiên, quy định mới của Trung Quốc đang khiến việc sử dụng các cấu trúc như vậy trở nên phức tạp hơn về nghĩa vụ thuế. Theo thông báo do Bộ Tài chính và Cục Thuế Nhà nước Trung Quốc ban hành ngày 24/7/2026, cá nhân cư trú tại Trung Quốc phải kê khai thuế thu nhập cá nhân đối với cả tài sản chuyển vào quỹ tín thác ở nước ngoài lẫn thu nhập phát sinh trong thời gian quỹ hoạt động. Đáng chú ý, thu nhập từ tài sản trong quỹ vẫn thuộc diện chịu thuế hằng năm ngay cả khi chưa được phân phối cho người thụ hưởng. Mức thuế suất áp dụng là 20%.

Phạm vi kiểm soát cũng không chỉ giới hạn ở những tài sản được chuyển trực tiếp vào quỹ. Quy định mới còn bao gồm tài sản do các pháp nhân ở nước ngoài nắm giữ, kiểm soát hoặc quản lý thông qua quỹ tín thác. Đáng chú ý, việc một cá nhân có quốc tịch nước ngoài hoặc quyền cư trú dài hạn ở nước ngoài không đồng nghĩa với việc người đó đương nhiên nằm ngoài diện chịu thuế của Trung Quốc, nếu lợi ích kinh tế chủ yếu vẫn bắt nguồn từ nước này.

Cục Thuế Nhà nước Trung Quốc đồng thời yêu cầu người nộp thuế cung cấp hợp đồng tín thác, danh mục tài sản, cơ cấu tổ chức quỹ và các báo cáo tài chính liên quan. Những yêu cầu này cho thấy Bắc Kinh đang chuyển từ việc chỉ kiểm soát các khoản thu nhập được khai báo sang giám sát sâu hơn cấu trúc sở hữu và dòng thu nhập từ tài sản ở nước ngoài.