#Hàng hóa

24HMONEY đã kiểm duyệt

Tự quyết giá xăng dầu, ai thực sự có quyền?

Với ngành xăng dầu, thay đổi cơ chế giá có thể tạo thêm dư địa cạnh tranh và linh hoạt kinh doanh, nhưng cũng đặt ra bài toán kiểm soát vị thế thống lĩnh, chiết khấu và quan hệ giữa các khâu phân phối.

Dự thảo Nghị định thay thế các quy định hiện hành về kinh doanh xăng dầu đã qua 4 lần xin ý kiến thành viên Chính phủ. Điểm đáng chú ý là Nhà nước dự kiến không trực tiếp công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay. Doanh nghiệp sẽ chủ động quyết định và công bố giá bán trong hệ thống dựa trên công thức, nguyên tắc được quy định.

Cách tiếp cận này đưa giá xăng dầu gần hơn với cơ chế thị trường, đồng thời chuyển vai trò của cơ quan quản lý sang giám sát, hậu kiểm và can thiệp khi thị trường biến động. Bộ Công Thương dự kiến xây dựng hệ thống quản lý xăng dầu quốc gia, kết nối dữ liệu về mua bán, tồn kho và hóa đơn bán lẻ, qua đó phát hiện sớm bất thường và hành vi gian lận.

Tuy nhiên, với doanh nghiệp bán lẻ, quyền tự quyết giá chưa đồng nghĩa quyền tự chủ hoàn toàn. Một nút thắt lớn nằm ở nguồn cung và chiết khấu. Có thời điểm chiết khấu xuống 0 đồng, khiến biên lợi nhuận của cửa hàng bán lẻ bị thu hẹp mạnh. Nếu vẫn phụ thuộc vào một đầu mối về nguồn hàng và điều kiện thương mại, việc được tự công bố giá có thể chỉ tạo ra quyền chủ động trên danh nghĩa.

Với doanh nghiệp đầu mối và phân phối, cơ chế mới có thể làm cạnh tranh về giá rõ nét hơn. Nhưng ngược lại, áp lực minh bạch chi phí, nguồn cung và biên lợi nhuận cũng lớn hơn. Các hành vi như thỏa thuận giá, phân chia thị trường, áp đặt điều kiện thương mại bất hợp lý hay lạm dụng vị trí thống lĩnh sẽ trở thành trọng tâm của cơ chế hậu kiểm. Luật Cạnh tranh hiện hành cũng đặt trọng tâm vào việc kiểm soát các hành vi gây hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh.