Từ mục tiêu tăng trưởng cao đến kiến tạo năng lực phát triển quốc gia

Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm giai đoạn 2026-2030 theo Nghị quyết Đại hội XIV không chỉ là con số kinh tế, mà là lựa chọn chiến lược cho mô hình phát triển mới. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Nguyễn Quang Huy - Giám đốc Điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng (Đại học Nguyễn Trãi) phân tích ý nghĩa chiến lược, các trụ cột then chốt và vai trò của kinh tế tư nhân trong lộ trình đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Phóng viên: Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt ra mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm giai đoạn 2026-2030 và GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD vào năm 2030. Theo ông, ý nghĩa chiến lược của các mục tiêu này đối với lộ trình phát triển đất nước đến năm 2045 là gì?

Ông Nguyễn Quang Huy: Giai đoạn 2026-2030 có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng, được xác định là giai đoạn tăng tốc nhằm hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, cùng với mục tiêu GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD vào năm 2030, không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị, kinh tế mạnh mẽ mà còn phản ánh một lựa chọn chiến lược mang tính bước ngoặt. Đó là chuyển pha mô hình phát triển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển dựa trên năng lực, chất lượng và tính bao trùm. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, mục tiêu tăng trưởng cao càng đòi hỏi Việt Nam phải kết hợp chặt chẽ giữa tốc độ, chất lượng và ổn định, bảo đảm tăng trưởng đi đôi với kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Phóng viên: Để thực hiện mục tiêu trên, Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển nhanh nhưng bền vững, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Theo ông, đâu là những trụ cột then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế?

Ông Nguyễn Quang Huy: Tăng trưởng hai con số chỉ thực sự có ý nghĩa khi dựa trên nền tảng nâng cao năng suất và năng lực nội sinh của nền kinh tế. Trọng tâm của mô hình phát triển trong giai đoạn tới cần chuyển mạnh sang nâng cao năng suất lao động dựa trên khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo hiện đại gắn với chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời nội địa hóa các khâu có giá trị gia tăng cao.

Bên cạnh đó là thúc đẩy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, logistics và các dịch vụ tri thức. Điều quan trọng là chuyển từ mô hình “thu hút vốn” sang “tạo giá trị”, từ “gia công” sang “thiết kế – phát triển – làm chủ công nghệ”. Trong cấu trúc này, vai trò của các thành phần kinh tế được xác định theo hướng hiện đại và hài hòa: kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong ổn định kinh tế vĩ mô, đầu tư hạ tầng chiến lược, an ninh tài chính, an ninh năng lượng và các lĩnh vực nền tảng; trong khi kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng nhất của tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và mở rộng thị trường.

Các nghị quyết về kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước và khoa học, công nghệ đã hình thành một khung chính sách đồng bộ, thể hiện rõ tư duy phát triển mới: không chỉ quản lý tăng trưởng, mà kiến tạo năng lực phát triển quốc gia trong dài hạn.

Nghị quyết Đại hội XIV đặt ra mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%/năm giai đoạn 2026–2030, mở ra một giai đoạn tăng tốc mang tính bước ngoặt.

Phóng viên: Thời gian tới, kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước. Ông đánh giá như thế nào về vai trò của khu vực tư nhân trong việc thực hiện các mục tiêu tăng trưởng, tạo việc làm và nâng cao thu nhập trong giai đoạn 2026–2030?

Ông Nguyễn Quang Huy: Khu vực tư nhân được kỳ vọng trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng và tạo việc làm trong giai đoạn 2026–2030. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng về quy mô mà là nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh và khả năng hội nhập. Doanh nghiệp tư nhân cần chuyển từ cạnh tranh chi phí thấp sang cạnh tranh bằng công nghệ, thương hiệu, chất lượng và tiêu chuẩn quốc tế; từ tăng trưởng ngắn hạn sang đầu tư dài hạn cho năng lực lõi, quản trị hiện đại và phát triển bền vững; từ tư duy thị trường nội địa sang tư duy khu vực và toàn cầu.

Đặc biệt, cần có lộ trình nâng cấp khoảng 1 triệu doanh nghiệp hiện có trở thành các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu đàn; đồng thời chuyển đổi khoảng 5 triệu hộ kinh doanh thành các doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động chính thức. Quá trình này không chỉ mở rộng quy mô nền kinh tế mà còn tạo thêm hàng chục triệu việc làm ổn định, nâng cao thu nhập và củng cố nền tảng an sinh xã hội.

Phóng viên: Nghị quyết Đại hội XIV yêu cầu tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và nâng cao chất lượng sống của người dân. Theo ông, đâu là những vấn đề then chốt cần tập trung trong điều hành chính sách và cải cách thể chế để bảo đảm thực hiện đồng bộ các mục tiêu này?

Ông Nguyễn Quang Huy: Một mô hình phát triển hiện đại đòi hỏi tăng trưởng phải gắn chặt với nâng cao chất lượng sống của người dân. Tăng trưởng cao chỉ thực sự bền vững khi được chuyển hóa thành thu nhập thực tế tăng, việc làm chất lượng cao, an sinh xã hội được củng cố, bảo đảm an ninh lương thực, ổn định giá cả, phát triển nhà ở phù hợp, nâng cao chất lượng y tế và đời sống văn hóa, tinh thần. Trong bối cảnh đó, kiểm soát lạm phát giữ vai trò then chốt để bảo vệ thu nhập thực tế của người dân. Điều hành chính sách tài khóa - tiền tệ cần tiếp tục được phối hợp chặt chẽ, linh hoạt, chủ động nhằm giữ ổn định kinh tế vĩ mô và củng cố niềm tin xã hội.

Cùng với đó, cải cách thể chế theo hướng kiến tạo phát triển là đòn bẩy chiến lược, giúp giảm chi phí tuân thủ, giảm rủi ro chính sách, biến đầu tư công và chính sách tài khóa thành động lực lan tỏa cho khu vực tư nhân. Nếu kết hợp hiệu quả các yếu tố này, Việt Nam có cơ sở vững chắc để tăng trưởng nhanh, bền vững và bao trùm, tiến chắc trên con đường trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Phóng viên: Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!

(Tạp chí Kinh tế Tài chính; link nguồn: https://tapchikinhtetaichinh.vn/tu-muc-tieu-tang-truong-cao-den-kien-tao-nang-luc-phat-trien-quoc-gia-143428.html&link=autochanger)