Từ doanh nghiệp lớn đến “doanh nghiệp quốc gia”: quy mô chưa đủ, phải tạo được năng lực cho nền kinh tế

Mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 đặt ra yêu cầu phải thay đổi mô hình tăng trưởng.

Khi nền kinh tế bước sang giai đoạn phát triển cao hơn, tăng trưởng không thể chỉ dựa vào vốn, lao động giá rẻ hay mở rộng quy mô, mà phải dựa nhiều hơn vào năng suất, đổi mới sáng tạo và sức mạnh của khu vực doanh nghiệp nội địa.

Về bản chất, một doanh nghiệp lớn chưa chắc đã là “doanh nghiệp quốc gia”. Quy mô có thể được đo bằng doanh thu, lợi nhuận, vốn hóa hay tổng tài sản, nhưng để trở thành doanh nghiệp có ý nghĩa ở cấp quốc gia, quy mô đó phải được chuyển hóa thành những năng lực có khả năng lan tỏa ra toàn nền kinh tế.

Có thể nhìn thấy sự tích lũy năng lực này ở nhiều lĩnh vực khác nhau. FPT đầu tư vào AI, bán dẫn, UAV, Quantum AI và an ninh mạng; Vingroup xây dựng năng lực tổ chức nguồn lực ở các ngành công nghiệp - công nghệ mới; Vinamilk và Masan phát triển năng lực sản xuất, chuỗi cung ứng và thương hiệu; Techcombank đầu tư sâu vào công nghệ, dữ liệu và nền tảng tài chính; còn Masterise Group tích lũy năng lực phát triển các hệ sinh thái đô thị phức hợp quy mô lớn.

Điểm đáng chú ý là giá trị của những doanh nghiệp này không chỉ nằm ở năng lực nội tại. Khi doanh nghiệp lớn đầu tư vào R&D, phát triển chuỗi cung ứng, đào tạo nhân lực hoặc xây dựng nền tảng công nghệ, tác động có thể lan sang nhà cung cấp, doanh nghiệp vừa và nhỏ, người lao động và các ngành liên quan. Đây mới là phần tạo ra năng lực cạnh tranh cho nền kinh tế ở quy mô rộng hơn.

Trong lĩnh vực công nghệ, hiệu ứng lan tỏa thể hiện qua việc hình thành đội ngũ kỹ sư chất lượng cao và đưa các chuẩn mực công nghệ mới vào thị trường. Trong tài chính, năng lực công nghệ và dữ liệu giúp nâng hiệu quả phân bổ vốn. Trong phát triển đô thị, các dự án quy mô lớn có thể tạo thêm hạ tầng, không gian thương mại, bán lẻ, giáo dục, y tế và dịch vụ.

Vì vậy, khái niệm “doanh nghiệp quốc gia” nên được nhìn theo chiều sâu hơn là chỉ dựa trên quy mô. Một doanh nghiệp thực sự có giá trị ở cấp quốc gia khi những năng lực mà họ tích lũy có thể giúp nâng chuẩn nhà cung cấp, tạo nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ, phân bổ vốn hiệu quả hoặc hình thành những không gian kinh tế mới.

Ở góc nhìn đầu tư, điều này cũng gợi ra một cách tiếp cận quan trọng hơn đối với doanh nghiệp lớn. Thay vì chỉ nhìn vào quy mô vốn hóa hay tăng trưởng doanh thu, nhà đầu tư nên đánh giá xem doanh nghiệp đang xây dựng năng lực gì có thể tồn tại lâu dài và mở rộng ra ngoài chính hoạt động kinh doanh hiện tại.

Những doanh nghiệp có khả năng làm chủ công nghệ, xây dựng thương hiệu, phát triển chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường quốc tế và tạo hệ sinh thái sẽ có lợi thế lớn hơn trong một nền kinh tế đang chuyển từ tăng trưởng dựa vào quy mô sang tăng trưởng dựa vào năng suất.

Tóm lại, con đường từ “doanh nghiệp lớn” đến “doanh nghiệp quốc gia” không nằm ở việc doanh nghiệp sở hữu bao nhiêu tài sản, mà ở khả năng biến năng lực riêng thành năng lực chung của nền kinh tế. Quy mô chỉ là điểm khởi đầu; giá trị dài hạn nằm ở khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng sức cạnh tranh của Việt Nam trong quá trình tiến tới mục tiêu thu nhập cao năm 2045.