Từ cổ đông đại gia xăng dầu đến cáo buộc buôn lậu sừng tê giác: Chu Đăng Khoa là ai?

Mới đây, thông tin “đại gia kim cương” Chu Đăng Khoa bị bắt giữ tại Nam Phi đang gây chú ý lớn. Vụ việc được cho là đánh dấu bước ngoặt trong cuộc truy quét các đường dây buôn bán động vật hoang dã xuyên quốc gia, đồng thời nối dài chuỗi bê bối của “đế chế” kinh doanh gắn với gia tộc họ Chu.

Theo thông báo từ Education for Nature Vietnam (ENV), Chu Đăng Khoa – còn được biết đến với biệt danh “Michael Chu” – đã bị lực lượng chức năng Nam Phi bắt giữ. Tổ chức này nhận định đây là bước tiến quan trọng trong nỗ lực thực thi pháp luật quốc tế nhằm chống lại nạn buôn bán động vật hoang dã trái phép.

Nhân vật từng gây chú ý trong giới kinh doanh và giải trí

Chu Đăng Khoa sinh năm 1982, quê Nghệ An. Dù không hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, ông từng trở thành cái tên gây chú ý trong giới giải trí Việt Nam vì vướng vào những lùm xùm tình cảm với ca sĩ Hồ Ngọc Hà.

Trong giới kinh doanh, Chu Đăng Khoa được biết đến là cổ đông lớn của Thiên Minh Đức Group, doanh nghiệp đầu mối xăng dầu từng nắm thị phần đáng kể tại Việt Nam. Theo công bố cổ đông gần nhất vào tháng 10/2022, ông nắm giữ hơn 22,7% cổ phần tại doanh nghiệp này, chỉ đứng sau mẹ là Chu Thị Thành, Chủ tịch Hội đồng quản trị.

Gia tộc họ Chu được cho là sở hữu nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực đa dạng như năng lượng, khách sạn, du lịch, giải trí, xây dựng và nuôi trồng thủy sản.

Cáo buộc đứng sau đường dây buôn lậu động vật hoang dã

Theo các tổ chức bảo tồn và cơ quan chức năng Nam Phi, Chu Đăng Khoa bị cáo buộc là nhân vật đứng sau một mạng lưới buôn bán trái phép sừng tê giác và xương hổ từ châu Phi sang châu Á.

Tại Nam Phi, ông được cho là sở hữu trang trại Voi Game Lodge, một cơ sở đăng ký nuôi nhốt hổ và tê giác hợp pháp. Tuy nhiên, cơ sở này bị nghi liên quan đến hoạt động buôn lậu sừng tê giác, xương sư tử và xương hổ ra thị trường chợ đen quốc tế.

Trước khi bị bắt, Chu Đăng Khoa đã bị truy nã sau khi các nhà điều tra phát hiện nghi vấn dàn dựng một vụ cướp 98 chiếc sừng tê giác tại trang trại này nhằm hợp thức hóa việc tuồn số hàng ra ngoài.

Theo thông tin từ các tổ chức bảo tồn, hoạt động buôn bán động vật hoang dã bất hợp pháp tại Nam Phi lâu nay được xem là một trong những thị trường chợ đen lớn nhất thế giới, với nhiều mạng lưới xuyên lục địa tham gia.

Chuỗi bê bối của gia tộc kinh doanh

Việc Chu Đăng Khoa bị bắt diễn ra trong bối cảnh gia tộc họ Chu cũng đang đối mặt với nhiều rắc rối pháp lý tại Việt Nam.

Trước đó, ngày 18/1/2025, Bộ Công an đã khởi tố và bắt tạm giam bà Chu Thị Thành cùng một số đồng phạm để điều tra về các tội danh “tham ô tài sản” và “in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước”.

Doanh nghiệp Thiên Minh Đức cũng từng bị nhắc tên trong các kết luận thanh tra liên quan đến việc chấp hành chính sách quản lý nhà nước trong lĩnh vực xăng dầu. Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, doanh nghiệp này bị phát hiện kê khai thiếu và không trung thực về thuế bảo vệ môi trường.

Đáng chú ý, kết luận thanh tra còn cho biết dù còn nợ ngân sách nhà nước khoản thuế môi trường lớn, doanh nghiệp vẫn cho Chu Đăng Khoa và mẹ vay tổng cộng khoảng 7.485 tỷ đồng. Tại thời điểm thanh tra, hai cá nhân này vẫn còn nợ công ty hơn 1.396 tỷ đồng.

Đế chế một thời đứng trước bước ngoặt

Từng được xem là một gia tộc kinh doanh có tiếng trong nhiều lĩnh vực, nhưng các vụ việc liên tiếp xảy ra trong những năm gần đây đang khiến “đế chế” của gia đình họ Chu rơi vào giai đoạn khó khăn.

Việc Chu Đăng Khoa bị bắt tại Nam Phi không chỉ gây chấn động dư luận mà còn cho thấy quy mô và mức độ phức tạp của các đường dây buôn bán động vật hoang dã xuyên quốc gia – một loại tội phạm đang bị nhiều quốc gia siết chặt truy quét trên toàn cầu.