Trước Tết, thị trường đang chuẩn bị điều gì?

Sau lớp vỏ bình lặng của chỉ số, thị trường chứng khoán đang chứng kiến những chuyển động âm ỉ khi nhóm vốn hóa lớn liên tục kéo – xả trái chiều, tạo nên thế giằng co khó lường. Những nhịp biến động ngược pha này cho thấy cuộc đấu lực ngầm giữa các dòng tiền lớn chưa hề hạ nhiệt.

Thị trường trong trạng thái “ngược pha”

Chứng khoán Việt Nam đang bước vào một giai đoạn hiếm gặp: nhóm vốn hóa lớn không còn đồng thuận mà liên tục kéo – xả trái chiều với biên độ mạnh. Bề mặt chỉ số có thể phẳng lặng, nhưng bên trong là những nhịp xoay trục quyết liệt của dòng tiền lớn.

Thống kê từ rổ VN30 cho thấy sự thay đổi rõ rệt. Trong 43 phiên giao dịch của hai tháng cuối năm 2025, không xuất hiện phiên nào đồng thời có ít nhất 2 cổ phiếu tăng trên 5% và 2 cổ phiếu giảm trên 5%. Thế nhưng từ đầu năm 2026 đến 10/2, kịch bản này đã lặp lại 6 lần trong tổng số 27 phiên, tương đương tần suất 22%.

Các phiên 8/1, 12/1, 14/1, 15/1, 27/1 hay 10/2 đều chứng kiến cảnh tượng “xanh – đỏ cực đoan” trong cùng một rổ chỉ số. Điều đó phản ánh một thực tế: thị trường đang diễn ra quá trình chuyển giao kỳ vọng.

Năm 2025, tâm điểm thuộc về nhóm Vingroup, đặc biệt là VIC và VHM. VIC từng tăng gần 8,5 lần, VHM tăng hơn 3 lần. Nhưng bước sang tháng 1/2026, đà hưng phấn hạ nhiệt khi VIC giảm 17%, VHM giảm 14,5%.

Khoảng trống dẫn dắt nhanh chóng được lấp bởi nhóm dầu khí và ngân hàng quốc doanh. Chỉ riêng tháng 1, GAS tăng 62%, PLX tăng 67%, BSR tăng 39%; VCB, BID, CTG cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng.

Song sang tháng 2, chính những cổ phiếu này lại chững lại, thậm chí lao dốc. Phiên 10/2 là ví dụ điển hình: GAS, PLX, BID giảm sàn, trong khi VIC tăng trần phiên thứ 4 liên tiếp và VHM bứt tốc sát trần. Sự xoay chiều đột ngột này cho thấy dòng tiền lớn vẫn trong trạng thái dò đường, chưa thực sự chọn phe.

Thị trường vì thế rơi vào thế lưỡng lự: kỳ vọng cũ bị rút ra, kỳ vọng mới chưa đủ lực thay thế. Blue-chip biến động với nhịp độ và biên độ chẳng khác gì nhóm đầu cơ vốn hóa nhỏ.

Khi chỉ số không còn là “la bàn”

Trong bối cảnh các trụ cột biến động ngược pha, VN-Index có thể giữ được vẻ ngoài ổn định nhờ hiệu ứng triệt tiêu. Nhưng sự ổn định ấy mang tính kỹ thuật hơn là bản chất.

Rủi ro hiện tại không nằm ở việc chỉ số tăng hay giảm bao nhiêu điểm, mà ở ba yếu tố:

Biên độ từng cổ phiếu vốn hóa lớn gia tăng mạnh

Khả năng đảo chiều diễn ra nhanh và bất ngờ

Chiến lược “mua theo chỉ số” suy giảm hiệu quả

Khi một cổ phiếu chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục và dao động 4–5% mỗi phiên, tài khoản có thể rung lắc mạnh đến mức nhà đầu tư đánh mất kỷ luật. Do đó, giảm tỷ trọng từng mã là bước phòng thủ đầu tiên.

Tiếp theo, thay vì mua dồn dập trong các phiên hưng phấn, chiến lược giải ngân từng phần giúp kiểm soát rủi ro tốt hơn. Nếu xu hướng đúng, có thể gia tăng vị thế; nếu sai, thiệt hại được giới hạn.

Quan trọng hơn, việc lựa chọn cổ phiếu phải dựa trên nền tảng doanh nghiệp và dòng tiền thực chất, thay vì tâm lý “thị trường đang tăng thì cứ mua”. Trong giai đoạn phân hóa sâu, chọn sai nhóm đồng nghĩa với việc tài khoản đi ngang ngay cả khi chỉ số đi lên.

Lợi nhuận bền vững không đến từ việc thắng một nhịp sóng, mà từ khả năng tồn tại qua nhiều chu kỳ. Khi cấu trúc thị trường biến động mạnh, ưu tiên cao nhất không phải là tối đa hóa lợi nhuận, mà là bảo toàn vốn, giữ thanh khoản và duy trì sự tỉnh táo trong từng quyết định.