Trump "mở ví" trước giờ bỏ phiếu

Tổng thống Donald Trump tiếp tục cam kết chi tiền trực tiếp cho người dân Mỹ ngay trước bầu cử giữa kỳ, nổi bật là khoản 5.000 USD cho mỗi công dân trưởng thành nếu đảng Cộng hòa tiếp tục kiểm soát Quốc hội. Phía sau lời hứa này là bài toán tài khóa lên tới khoảng 1.200 tỷ USD.

Cùng lúc, hơn 20 triệu người cao tuổi được nhận 90 USD hỗ trợ chi phí Medicare và gần 1 triệu người tham gia Obamacare nhận 500 USD. Các khoản chi có thể hỗ trợ sức mua ngắn hạn nhưng đặt ra câu hỏi về thâm hụt và lạm phát.

Trong video đăng ngày 3/10, ông Trump nhắc lại cam kết trao 5.000 USD cho mỗi công dân Mỹ trưởng thành nếu đảng Cộng hòa giành chiến thắng và tiếp tục kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện sau cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3/11.

Mỹ hiện có khoảng 240-245 triệu công dân trưởng thành. Nếu toàn bộ đều nhận 5.000 USD, tổng chi phí có thể lên khoảng 1.200 tỷ USD. Đây là con số tương đương một khoản kích thích tài khóa rất lớn, trong khi thâm hụt ngân sách Mỹ vốn đã ở mức cao.

Trump từng gợi ý nguồn tiền có thể đến từ doanh thu thuế quan. Tuy nhiên, số thu từ thuế quan hiện chưa đủ để trang trải toàn bộ chương trình. Phần còn thiếu, nếu không có nguồn thu hoặc cắt giảm chi tương ứng, sẽ tạo thêm áp lực lên ngân sách và nhu cầu phát hành nợ.

Về kinh tế, một khoản chi trực tiếp quy mô lớn có thể thúc đẩy tiêu dùng trong ngắn hạn, đặc biệt với các nhóm thu nhập thấp và trung bình. Doanh nghiệp bán lẻ, dịch vụ, hàng tiêu dùng và các ngành phụ thuộc sức mua có thể hưởng lợi nếu tiền được chi tiêu nhanh.

Nhưng tác động không hoàn toàn một chiều. Nếu cầu tăng mạnh trong khi nguồn cung chưa theo kịp, áp lực giá có thể quay lại. Khi đó, Fed có thể phải duy trì chính sách tiền tệ chặt hơn trong thời gian dài hơn, tạo sức ép lên chi phí vốn và lợi suất trái phiếu.

Một nghiên cứu của TD Economics từng ước tính một chương trình chi tiền trực tiếp quy mô lớn có thể thúc đẩy tiêu dùng đáng kể nhưng đồng thời làm tăng lạm phát và khiến quá trình giảm lãi suất của Fed chậm lại.

Trong khi đó, chính quyền Trump đã công bố thêm khoản 90 USD cho hơn 20 triệu người hưởng Medicare và đang gửi 500 USD cho gần 1 triệu người tham gia một số chương trình Obamacare. Các khoản chi này diễn ra đúng thời điểm chi phí sinh hoạt trở thành vấn đề lớn trước bầu cử giữa kỳ.

Với thị trường tài chính, câu chuyện vì thế không chỉ là người dân nhận thêm bao nhiêu tiền, mà là nguồn tiền đến từ đâu và cuối cùng được phản ánh vào tiêu dùng, lạm phát hay nợ công như thế nào.