Trốn 12,5 tỷ đồng tiền thuế nhưng không bị phạt tù?

Vụ án nữ Facebooker kinh doanh hàng hiệu với doanh thu gần 835 tỷ đồng nhưng trốn thuế 12,5 tỷ đồng đã thu hút sự chú ý khi tòa án quyết định chỉ áp dụng hình phạt tiền thay vì phạt tù. Vụ việc tiếp tục phát đi thông điệp về xu hướng siết quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.

Không chỉ là một vụ án hình sự về thuế, đây còn là tín hiệu cho thấy cơ quan quản lý đang tăng cường kiểm soát doanh thu trên mạng xã hội, kéo theo tác động đối với hàng triệu hộ kinh doanh, người bán hàng online và các nền tảng hỗ trợ thương mại điện tử.

Trốn 12,5 tỷ đồng tiền thuế nhưng không bị phạt tù?

Theo bản án của TAND Khu vực 2 - Hà Nội, bị cáo Nguyễn Thị Thu Hường kinh doanh túi xách, đồng hồ, trang sức và phụ kiện của nhiều thương hiệu quốc tế thông qua Facebook từ năm 2020 đến giữa năm 2025.

Dữ liệu điều tra xác định tổng doanh thu đạt gần 835 tỷ đồng, trong đó năm 2023 ghi nhận doanh thu cao nhất với khoảng 272 tỷ đồng, còn riêng 6 tháng đầu năm 2025 đạt 144 tỷ đồng.

Quá trình kinh doanh, bị cáo không đăng ký hộ kinh doanh, không kê khai doanh thu với cơ quan thuế mà sử dụng tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận tiền thanh toán. Đồng thời, việc quản lý bán hàng được thực hiện thông qua phần mềm KiotViet cùng đội ngũ nhân viên hỗ trợ chốt đơn, đóng gói và vận chuyển.

Kết quả giám định xác định số thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân bị thất thu lên tới 12,5 tỷ đồng, gồm hơn 8,3 tỷ đồng thuế VAT và gần 4,2 tỷ đồng thuế thu nhập cá nhân.

Đáng chú ý, cơ quan điều tra cho biết gian hàng trên KiotViet đã bị xóa dữ liệu sau khi vụ việc bị phát hiện, khiến việc trích xuất thông tin từ hệ thống gặp khó khăn.

Không áp dụng hình phạt tù

Sau quá trình điều tra, gia đình bị cáo đã nộp 12,2 tỷ đồng để khắc phục gần như toàn bộ thiệt hại.

Hai bị cáo khác là Ngô Quốc Phú và Tô Lan Phương cũng bị xác định có hành vi bán hàng cho bà Hường nhưng không kê khai thuế, với số tiền trốn thuế lần lượt khoảng 433 triệu đồng và 157 triệu đồng. Cả hai đều đã tự nguyện nộp lại toàn bộ khoản tiền này.

Tại phiên tòa, các bị cáo đều thừa nhận hành vi vi phạm, cho rằng nhận thức pháp luật còn hạn chế và đã chủ động khắc phục hậu quả.

Hội đồng xét xử quyết định không áp dụng hình phạt tù mà xử phạt tiền: bà Nguyễn Thị Thu Hường bị phạt 3 tỷ đồng, Ngô Quốc Phú 500 triệu đồng và Tô Lan Phương 150 triệu đồng.

Tác động đối với thị trường và hoạt động kinh doanh

Từ góc độ thị trường, vụ việc phản ánh xu hướng tăng cường quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số khi doanh thu từ mạng xã hội, livestream và thương mại điện tử ngày càng lớn.

Đối với các doanh nghiệp cung cấp phần mềm quản lý bán hàng, trung gian thanh toán và nền tảng thương mại điện tử, yêu cầu lưu trữ dữ liệu, kết nối thông tin với cơ quan quản lý nhiều khả năng sẽ tiếp tục được siết chặt nhằm tăng tính minh bạch.

Trong khi đó, các hộ kinh doanh cá thể và cá nhân bán hàng trực tuyến sẽ chịu áp lực tuân thủ cao hơn về đăng ký kinh doanh, kê khai doanh thu và nghĩa vụ thuế. Điều này có thể làm tăng chi phí tuân thủ trong ngắn hạn nhưng góp phần tạo môi trường cạnh tranh công bằng giữa kinh doanh truyền thống và kinh doanh trên nền tảng số.

Vụ án cũng cho thấy cơ quan chức năng đang chuyển từ phương thức quản lý dựa trên khai báo sang khai thác dữ liệu số, dòng tiền và chứng từ điện tử để phát hiện các dấu hiệu thất thu ngân sách.