Thủy sản căng mình giữ thị trường

Khi các lợi thế cạnh tranh truyền thống dần chạm trần, khả năng dự báo thị trường và làm chủ chuỗi cung ứng trở thành lằn ranh sinh tử quyết định sự tồn vong của đơn hàng.

Ngành thủy sản Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầy thách thức khi cùng lúc phải đối mặt với áp lực vốn, lao động, logistics và thị trường xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), những điểm nghẽn này xuất hiện đúng thời điểm doanh nghiệp bước vào mùa cao điểm thu mua nguyên liệu, chế biến và giao hàng cho các thị trường lớn.

Một trong những áp lực lớn nhất hiện nay là tín dụng. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu quy mô lớn vẫn gặp khó trong việc tiếp cận hạn mức vốn cần thiết để thu mua nguyên liệu từ nông dân và ngư dân. Khi dòng tiền bị thu hẹp, nguy cơ bỏ lỡ đơn hàng và đứt gãy kế hoạch sản xuất ngày càng hiện hữu.

Song song với đó là bài toán nhân lực. Dù đã tăng lương từ 25-30%, nhiều doanh nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long và TP.HCM vẫn không tuyển đủ lao động cho các công đoạn chế biến. Đây là nghịch lý đáng lo ngại khi Việt Nam đang sở hữu lợi thế hàng đầu thế giới về công nghệ chế biến thủy sản giá trị gia tăng.

Ngoài vốn và lao động, doanh nghiệp còn chịu thêm áp lực từ quy định thuế GTGT đối với hàng xuất khẩu phải kéo về sửa chữa, tái chế rồi tái xuất. Việc phải tạm nộp thuế trước khi hoàn thuế khiến dòng tiền vốn đã căng thẳng càng thêm áp lực.

Logistics trở thành mặt trận quyết định

Nếu trước đây logistics chỉ được xem là chi phí vận hành, thì hiện nay đã trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Giữa tháng 6, hàng loạt hãng tàu đồng loạt tăng giá cước. Tuyến đi bờ Đông Mỹ tăng thêm 2.000-3.000 USD/container, bờ Tây Mỹ tăng hơn 1.000 USD/container, trong khi tuyến châu Âu tăng từ 800-1.200 USD/container.

Đối với ngành thủy sản, tác động còn nghiêm trọng hơn bởi đặc thù hàng hóa phải được bảo quản lạnh trong suốt quá trình vận chuyển. Doanh nghiệp không chỉ chịu cước biển cao hơn mà còn phải gánh thêm chi phí container lạnh, điện lạnh, lưu kho, lưu bãi và hàng loạt phụ phí phát sinh.

Đáng lo ngại hơn, chỉ cần lịch tàu thay đổi hoặc giao hàng chậm, doanh nghiệp có thể đối mặt với khiếu nại từ khách hàng, tranh chấp thương mại hoặc mất cơ hội ký kết đơn hàng mới.

Các thị trường xuất khẩu chủ lực như Mỹ, EU và Canada càng khiến rủi ro này trở nên lớn hơn do thời gian vận chuyển kéo dài.

Năng lực quản trị quyết định lợi nhuận

Trước diễn biến khó lường của thị trường vận tải biển, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp chủ động đặt chỗ sớm, đa dạng hóa đối tác vận chuyển và hạn chế phụ thuộc vào một hãng tàu hoặc một cảng trung chuyển.

Đồng thời, yếu tố biến động cước phí cần được đưa vào quá trình đàm phán giá bán nhằm chia sẻ rủi ro với khách hàng. Với các hợp đồng đã ký, doanh nghiệp nên chủ động trao đổi để điều chỉnh lịch giao hàng hoặc cơ cấu lại chi phí nếu cần thiết.

Theo giới chuyên môn, giá cước thời gian tới vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị tại Trung Đông, năng lực khai thác của các hãng tàu và nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ. Dù áp lực có thể hạ nhiệt nếu tình hình quốc tế ổn định hơn, khả năng cước vận tải giảm sâu trong ngắn hạn vẫn không cao.

Trong bối cảnh đó, logistics không còn là bài toán chi phí đơn thuần mà đã trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi. Doanh nghiệp nào dự báo tốt thị trường, kiểm soát hiệu quả chuỗi cung ứng và quản trị rủi ro linh hoạt sẽ có lợi thế giữ đơn hàng, bảo toàn biên lợi nhuận và mở rộng thị phần trong giai đoạn đầy biến động hiện nay.