Thuế kiều hối của ông Trump có thể gây tác động lớn mức nào?

Trong nỗ lực hạn chế dòng người nhập cư bất hợp pháp và hiện thực hóa mục tiêu trục xuất khoảng 11 triệu người nhập cư trái phép tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề xuất và đưa vào luật một loạt biện pháp cứng rắn. Một trong số đó là việc áp thuế 3,5% đối với các khoản kiều hối chuyển từ Mỹ ra nước ngoài – một điều khoản được lồng ghép trong dự luật cắt giảm thuế vừa được Hạ viện Mỹ thông qua vào thứ Năm tuần trước.

Mức thuế này áp dụng đối với tất cả khoản tiền gửi ra nước ngoài của những người không có quốc tịch Mỹ. Theo Tổng thống Trump, đây là một phần trong gói chính sách "lớn lao, đẹp đẽ" của ông, nhằm siết chặt kiểm soát nhập cư và tạo thêm nguồn thu cho ngân sách. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng chính sách này sẽ tác động tiêu cực tới các hộ gia đình thu nhập thấp, đặc biệt là tại khu vực Trung Mỹ – nơi phụ thuộc nhiều vào dòng tiền kiều hối từ Mỹ.

Theo dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới, Mỹ hiện là quốc gia có lượng kiều hối chuyển ra nước ngoài lớn nhất toàn cầu, với tổng giá trị vượt 656 tỷ USD trong năm 2023. Việc áp thuế sẽ làm gia tăng chi phí chuyển tiền, đe dọa làm suy yếu các kênh chuyển tiền chính thức – vốn đã được các nhà hoạch định chính sách khuyến khích phát triển trong nhiều năm qua nhằm nâng cao minh bạch và an toàn tài chính.

Tuy vậy, theo các nhà quan sát, người nhập cư tại Mỹ vẫn sẽ tìm ra nhiều cách để “né” chính sách mới. Họ có thể nhờ người thân có quốc tịch Mỹ gửi tiền thay, sử dụng tiền điện tử, hoặc tìm đến thị trường "chợ đen" – nơi cung cấp các dịch vụ chuyển tiền phi chính thức.

“Loại thuế này rõ ràng nhắm vào người nghèo,” ông Andrew Selee – Chủ tịch Viện Chính sách Nhập cư (MPI) tại Washington – nhận định. “Không những thế, nó còn gây thêm rắc rối cho cả công dân Mỹ, bởi họ sẽ phải xác minh quốc tịch mỗi lần gửi tiền ra nước ngoài để được miễn hoặc hoàn thuế.”

Mexico – quốc gia nhận kiều hối lớn nhất từ Mỹ với tổng giá trị lên tới 65 tỷ USD trong năm ngoái, tương đương khoảng 4% GDP – đã bày tỏ phản đối mạnh mẽ. Tổng thống Claudia Sheinbaum gọi chính sách thuế mới là một hình thức phân biệt đối xử. Chính phủ Mexico cũng đã cử phái đoàn nghị sĩ đến Washington nhằm thảo luận với các nhà lập pháp Mỹ về vấn đề này. Dù vậy, theo các nhà kinh tế tại ngân hàng BBVA, ảnh hưởng của chính sách này đến tài khoản vãng lai của Mexico dự kiến sẽ không lớn. Ông Jesús Cervantes González – Giám đốc bộ phận thống kê của Trung tâm nghiên cứu tiền tệ Mỹ Latinh – cho biết người nhập cư Mexico có khả năng chịu đựng chi phí tăng thêm tốt hơn so với các nhóm khác.

Trái ngược với Mexico, các quốc gia Trung Mỹ như El Salvador, Guatemala và Honduras – nơi kiều hối chiếm tới 20% GDP – hiện vẫn chưa có phản ứng chính thức. Theo ông William Jackson, chuyên gia kinh tế trưởng tại Capital Economics, mức độ phụ thuộc vào kiều hối của các quốc gia này khiến họ dễ bị tổn thương hơn. “Nếu dòng tiền bị gián đoạn hoặc giảm sút, thu nhập và tiêu dùng nội địa sẽ sụt giảm, kéo theo những hệ quả tiêu cực cho cán cân thanh toán,” ông cho biết.

Ban đầu, chính quyền Trump từng đề xuất mức thuế cao hơn, lên tới 5%. Ước tính của Ủy ban Chung về Thuế thuộc Quốc hội Mỹ cho thấy mức thuế này có thể giúp tăng thu ngân sách thêm 22 tỷ USD vào năm 2034 – con số không quá đáng kể so với các nguồn thu khác, khiến nhiều người cho rằng động cơ chính của chính sách này mang tính răn đe hơn là tài chính.

Ông Cervantes González nhận định những người nhập cư từ Guatemala và Honduras sẽ chịu tác động nặng nề nhất, do họ thường gửi phần lớn thu nhập về quê nhà và có hoàn cảnh kinh tế khó khăn hơn.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cho rằng rất khó để định lượng chính xác tác động của loại thuế này đến dòng kiều hối. Những yếu tố như suy giảm kinh tế tại Mỹ, tâm lý chuyển tiền sớm trước khi chính sách có hiệu lực, hay làn sóng trục xuất đang diễn ra đều có thể ảnh hưởng tới số liệu thực tế.

Mặc dù tỷ lệ người nhập cư trái phép mới vào Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, nhưng tốc độ trục xuất dưới thời ông Trump vẫn thấp hơn so với thời kỳ Tổng thống Joe Biden. Do đó, câu hỏi đặt ra hiện nay là liệu ông Trump có thể hiện thực hóa cam kết trục xuất hàng loạt – một trọng tâm trong chiến dịch tái tranh cử của ông – hay không.

“Miễn là còn ở lại Mỹ, người nhập cư vẫn sẽ tìm mọi cách để gửi tiền về cho gia đình,” ông Ricardo Barrientos – Giám đốc Viện Nghiên cứu Tài khóa Trung Mỹ – khẳng định. “Bởi với họ, đó không chỉ là nghĩa vụ mà còn là động lực sống.”