Thông tư 08: Bước ngoặt mở đường dòng vốn ngoại vào TTCK Việt Nam

Ngày 3/2/2026, Bộ Tài chính chính thức ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BTC, được xem là một trong những bước đi quan trọng nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam trong nhiều năm trở lại đây, nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” kỹ thuật đối với nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) và tạo nền tảng hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường.

Theo Bộ Tài chính, Thông tư 08 được xây dựng nhằm bảo đảm đến tháng 9/2026, cổ phiếu Việt Nam có thể được cơ cấu đúng kế hoạch vào rổ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell, đồng thời nâng cao tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu. Đây là điều kiện then chốt để thu hút dòng vốn ngoại quy mô lớn, dài hạn và mang tính tổ chức.

Mở thêm “cửa” giao dịch cho nhà đầu tư nước ngoài

Một trong những nội dung được giới đầu tư đặc biệt quan tâm là việc Thông tư 08 cho phép NĐTNN đặt lệnh giao dịch thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu mà không bắt buộc phải mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại các công ty chứng khoán trong nước.

Theo đó, NĐTNN vẫn phải đăng ký mã số giao dịch chứng khoán và mở tài khoản lưu ký tại thành viên lưu ký theo quy định, nhưng quá trình đặt lệnh sẽ được thực hiện thông qua các tổ chức môi giới quốc tế mà họ đã hợp tác từ trước. Sau khi giao dịch được thanh toán, tiền và chứng khoán sẽ được phân bổ về tài khoản lưu ký của NĐTNN tại Việt Nam.

Cách làm này giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian gia nhập thị trường, đặc biệt phù hợp với các quỹ đầu tư lớn – nhóm đối tượng mà FTSE Russell và nhiều tổ chức xếp hạng thị trường quốc tế coi là yếu tố quyết định trong đánh giá mức độ “mở” của thị trường.

Gỡ vướng cơ chế thanh toán NPF

Thông tư 08 cũng điều chỉnh quy định liên quan đến giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (Non Pre-Funding – NPF), một trong những điểm từng bị đánh giá là rào cản lớn đối với dòng vốn ngoại.

Theo quy định mới, các trường hợp NĐTNN là tổ chức vi phạm nghĩa vụ thanh toán NPF sẽ được xử lý theo cơ chế báo cáo nội bộ giữa công ty chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), VSDC và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), thay vì công bố thông tin rộng rãi ra thị trường như trước. Điều này giúp giảm rủi ro về tâm lý và uy tín cho các quỹ, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đồng thời, Thông tư cũng quy định rõ thời gian hạn chế giao dịch NPF đối với các trường hợp vi phạm, nhằm nâng cao kỷ luật thị trường nhưng vẫn đảm bảo tính linh hoạt cần thiết.

Không giới hạn danh mục cổ phiếu giao dịch NPF

Một điểm thay đổi đáng chú ý khác là việc Thông tư 08 không giới hạn danh mục cổ phiếu được phép giao dịch theo cơ chế NPF. Trước đây, việc hạn chế này khiến nhiều quỹ đầu tư gặp khó trong việc mô phỏng chỉ số, đặc biệt khi các cổ phiếu thuộc nhóm công ty chứng khoán, công ty mẹ hoặc doanh nghiệp có liên quan lại nằm trong rổ chỉ số tham chiếu.

Với quy định mới, công ty chứng khoán được phép nhận lệnh NPF đối với các cổ phiếu đặc thù trong trường hợp có thỏa thuận chuyển quyền sở hữu với công ty chứng khoán khác. Điều này giúp xử lý linh hoạt các tình huống phát sinh khi NĐTNN không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, đồng thời hạn chế nguy cơ vi phạm các quy định về sở hữu chéo và mua lại cổ phiếu.

Tăng tính linh hoạt cho các công ty quản lý quỹ nước ngoài

Thông tư 08 cũng bổ sung quy định cho phép công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở hai tài khoản giao dịch chứng khoán, phù hợp với Nghị định 245/2025/NĐ-CP. Theo đó, một tài khoản phục vụ hoạt động đầu tư của chính công ty, tài khoản còn lại phục vụ hoạt động quản lý danh mục cho khách hàng.

Quy định này được đánh giá là tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế, giúp các công ty quản lý quỹ nước ngoài vận hành hiệu quả và minh bạch hơn khi tham gia thị trường Việt Nam.

Bước đệm quan trọng cho mục tiêu nâng hạng

Giới chuyên gia nhận định, Thông tư 08 không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn thể hiện quyết tâm chính sách của cơ quan quản lý trong việc nâng cấp cấu trúc thị trường, hướng tới chuẩn mực của các thị trường mới nổi.

Việc tháo gỡ các rào cản về thủ tục, thanh toán và tiếp cận thị trường được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho dòng vốn ngoại, đặc biệt là vốn từ các quỹ chỉ số và quỹ đầu tư dài hạn, qua đó cải thiện thanh khoản, nâng cao chất lượng nhà đầu tư và tăng tính bền vững cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh mục tiêu nâng hạng đang đến gần, Thông tư 08 được xem là “mảnh ghép” quan trọng, đặt nền móng để thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang một giai đoạn phát triển mới, sâu hơn và hội nhập hơn với dòng chảy tài chính toàn cầu.