Thép ray mở "mỏ vàng" mới?

Kế hoạch hiện đại hóa mạng lưới đường sắt giai đoạn 2026–2030 đang mở ra phân khúc thị trường hoàn toàn mới trị giá hàng triệu tấn tại Việt Nam. Đứng trước cơ hội lịch sử này, hai "ông lớn" Hòa Phát và VinMetal đang tăng tốc chạy đua nguồn cung, định hình lại cán cân năng lực toàn ngành.

Kế hoạch phát triển mạng lưới đường sắt liên vùng và hệ thống metro giai đoạn 2026–2030 đang đặt nền móng cho một phân khúc vật liệu chuyên dụng quy mô lớn tại Việt Nam. Sự dịch chuyển từ thép xây dựng dân dụng sang thép hạ tầng kỹ thuật cao chứng kiến cuộc cạnh tranh thị phần gay gắt giữa hai định chế nội địa với hai mô hình vận hành hoàn toàn khác biệt.

Kế hoạch phát triển hệ thống đường sắt quốc gia đang tạo ra một phân khúc hoàn toàn mới cho ngành thép Việt Nam. Sau nhiều năm tăng trưởng chủ yếu nhờ thép xây dựng và HRC, thép ray được kỳ vọng sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới khi hàng loạt dự án hạ tầng đồng loạt khởi động.

Theo các tính toán ban đầu, riêng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng cùng một số tuyến metro lớn có thể tạo nhu cầu khoảng 28,7 triệu mét thép ray, tương đương gần 4 triệu tấn. Con số này chưa bao gồm nhiều dự án khác như Hà Nội – Quảng Ninh hay metro Bến Thành – Cần Giờ, đồng nghĩa quy mô thị trường thực tế có thể còn lớn hơn.

Trong bối cảnh đó, Hòa Phát và VinMetal đang nổi lên là hai doanh nghiệp nội địa chuẩn bị năng lực cung ứng cho phân khúc còn khá mới này.

Với Hòa Phát, thép ray sẽ được sản xuất tại Khu liên hợp Dung Quất. Theo dự báo, doanh nghiệp có thể đạt sản lượng khoảng 400.000 tấn trong năm 2027, tăng lên 700.000 tấn/năm từ năm 2028 đến 2030. Việc sở hữu chuỗi sản xuất khép kín từ quặng sắt, HRC đến thành phẩm giúp Hòa Phát có lợi thế về chủ động nguyên liệu, kiểm soát chi phí và chất lượng sản phẩm.

Trong khi đó, VinMetal được đánh giá có hướng đi khác khi nhiều khả năng sử dụng HRC nhập khẩu để cán thành thép ray, kết hợp với tổ hợp sản xuất tại Vũng Áng và phương án hợp tác với Pomina.

Theo ước tính của MBS, VinMetal có thể đưa sản phẩm ra thị trường từ cuối năm 2026. Sản lượng dự kiến đạt 600.000 tấn năm 2027, tăng lên 1,1 triệu tấn năm 2028, 2,5 triệu tấn năm 2029 và khoảng 3,5 triệu tấn năm 2030.

Nếu các kế hoạch được triển khai đúng tiến độ, tổng công suất của Hòa Phát và VinMetal có thể đạt khoảng 1 triệu tấn trong năm 2027, tăng lên 1,8 triệu tấn năm 2028 và khoảng 4,2 triệu tấn vào năm 2030, tương đương nhu cầu ước tính của thị trường.

Tuy nhiên, triển vọng này vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Tiến độ triển khai các dự án đường sắt, tiêu chuẩn kỹ thuật của thép ray, cơ chế đấu thầu và tỷ lệ ưu tiên vật liệu sản xuất trong nước sẽ quyết định khả năng chuyển đổi công suất thành doanh thu thực tế.

Ở góc độ ngành, thép ray được xem là cơ hội đa dạng hóa nguồn thu khi thị trường thép xây dựng và bất động sản vẫn đối mặt nhiều biến động. Nếu các dự án hạ tầng được triển khai đúng kế hoạch, nhóm doanh nghiệp có năng lực sản xuất thép chất lượng cao sẽ có thêm dư địa mở rộng hoạt động.

Dù vậy, cuộc đua mới không chỉ nằm ở quy mô công suất. Khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế, đảm bảo tiến độ giao hàng và tối ưu chi phí sản xuất sẽ là những yếu tố quyết định vị thế của từng doanh nghiệp trong thị trường thép ray đang hình thành.