MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thao túng tiền tệ: Rủi ro ở cấp độ thấp

Việt Nam có 12 tháng sắp tới để tiến hành đàm phán nhằm sớm được đưa ra khỏi danh sách các nước thao túng tiền tệ.

Thị trường phản ứng bình tĩnh

Nhận định về động thái Mỹ công bố báo cáo “Chính sách vĩ mô và ngoại hối của các đối tác thương mại lớn với Mỹ” ngày 16/12/2020 được thực hiện dựa trên 2 đạo luật thương mại năm 1988 và 2015, trong đó Việt Nam bị cáo buộc có hành vi thao túng tiền tệ, TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế cho rằng: “Đây không phải là thông tin có nhiều bất ngờ bởi Mỹ đã thông báo tiến hành điều tra từ ngày 2/10 và việc công bố báo cáo là kết quả sau 2 tháng điều tra”.

Cụ thể, trong giai đoạn lũy kế 12 tháng tính tới tháng 6/2020, Bộ Tài chính Mỹ cho rằng, Việt Nam đã vi phạm cả 3 tiêu chí định lượng phía Mỹ đưa ra nhằm xác định hành vi thao túng tiền tệ, đó là thặng dư thương mại với Mỹ trên 20 tỷ USD (58 tỷ USD), thặng dư cán cân vãng lai cao hơn 2% GDP (4,6% GDP), mua ròng ngoại tệ trong 6/12 tháng cao hơn 2% GDP (5,1% GDP).

Trong kết luận của mình, Bộ Tài chính Mỹ khuyến cáo Việt Nam nên nhanh chóng củng cố chính sách tiền tệ để phản ánh chính xác sự thay đổi về những yếu tố cơ bản của nền kinh tế, hạn chế can thiệp, cho phép đồng nội tệ tăng giá và tăng cường sự minh bạch của số liệu dự trữ ngoại hối. Ngoài ra, Việt Nam cũng nên điều chỉnh thu hẹp mức thặng dư cán cân thương mại và cán cân vãng lai thông qua các biện pháp tăng cường nhu cầu nội địa, đồng thời hạn chế các rào cản đối với các sản phẩm xuất khẩu của Mỹ.

TS. Hiếu cho biết: “Thực tế, vấn đề cốt lõi mà Mỹ hướng đến là thương mại, thay vì câu chuyện tiền tệ thuần túy. Đây thường là một trong những công cụ để Mỹ đạt được kết quả thương mại song phương tích cực hơn”.

Trong quá khứ, Mỹ từng sử dụng công cụ này nhằm gây áp lực lên các nước và vùng lãnh thổ như Hàn Quốc (1988), Đài Loan (1988 và 1992), Trung Quốc (1992-1994, 2019). Điểm chung của các trường hợp này là đều có thặng dư thương mại lớn đối với Mỹ nên vi phạm đạo luật thương mại năm 1988 và 2015 của nước này. Đối với Việt Nam, Mỹ cũng có những động thái trực diện để gây áp lực về thương mại kể từ năm 2019 đến nay như đưa vào danh sách theo dõi các nước thao túng tiền tệ, áp thuế chống trợ cấp đối với lốp xe và xe tải nhập khẩu, hay mới đây nhất là cáo buộc thao túng tiền tệ.

Thực tế, thông tin được công bố không mang đến nhiều bất ngờ và thị trường tài chính phản ứng khá bình tĩnh. Cụ thể, trong phiên giao dịch sáng ngày 17/12/2020, trên thị trường ngoại hối, tỷ giá USD/VND liên ngân hàng giảm khoảng 5-10 điểm so với mức giá đóng cửa phiên trước, dao động quanh mức 23.115-23.125 đồng/USD.

Trên thị trường tiền tệ, mặt bằng lãi suất VND liên ngân hàng vẫn duy trì ở mức thấp, kỳ hạn qua đêm-1 tuần dao động quanh mức 0,1- 0,25%/năm khi thanh khoản có xu hướng dồi dào, tâm lý thị trường không chịu nhiều biến động.

Đối với thị trường trái phiếu chính phủ, mặt bằng lãi suất đi ngang quanh mức 2,35-2,55%/năm đối với kỳ hạn 10-15 năm. Trong khoảng 1 tuần gần đây, lãi suất trái phiếu chính phủ có xu hướng giảm khoảng 5-7 điểm chủ yếu do thanh khoản VND trở nên dồi dào hơn, khiến lực cầu trái phiếu chính phủ gia tăng và có phần lấn át nguồn cung sơ cấp.

Đàm phán ôn hòa, tôn trọng nguyên tắc chung

TS. Hiếu cho rằng, tác động đến thị trường sẽ chưa lớn khi 2 bên tập trung trước hết vào hoạt động đàm phán, thương lượng. Theo quy định của Đạo luật xúc tiến và Tăng cường thương mại năm 2015, Bộ Tài chính Mỹ sẽ đệ trình báo cáo lên Quốc hội Mỹ nhằm tiến hành các cuộc thương lượng giữa các bên để tìm giải pháp chung làm giảm chênh lệch thương mại. Trong trường hợp 2 bên không tìm được tiếng nói chung hoặc Việt Nam không đưa được các giải pháp khắc phục cụ thể, Bộ Tài chính Mỹ mới tìm đến các biện pháp cứng rắn hơn như tăng thuế xuất lên các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam.

“Nếu tôi được chấm điểm rủi ro theo thang điểm 1 là thấp nhất và 10 là cao nhất, tôi cho rằng rủi ro Mỹ có thể có những biện pháp trừng phạt Việt Nam ở cấp độ 3. Do vậy, câu chuyện này chúng ta cẩn trọng nhưng không đáng lo trong tình hình chung hiện nay”, TS. Hiếu nêu quan điểm.

Cùng chung nhận định, một lãnh đạo cao cấp BIDV cho rằng: “Kịch bản này sẽ khó xảy ra trong ngắn hạn, mà thay vào đó 2 bên có thể ngồi vào bàn đàm phán để hướng tới một giải pháp an toàn hơn. Đặc biệt, khi các chính sách điều hành của Mỹ nói chung và chính sách thương mại nói riêng có thể quay lại trạng thái ‘ôn hòa’ và ‘tôn trọng nguyên tắc chung’ hơn”.

Thực tế, ngay sáng ngày 17/12/2020, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã có thông điệp kịp thời, một mặt để khẳng định quan điểm của cơ quan quản lý về vấn đề này, mặt khác góp phần ổn định tâm lý, tránh gây rủi ro trên thị trường tài chính.

“Với giả định Ngân hàng Nhà nước không điều chỉnh tỷ giá mua vào với các ngân hàng thương mại, tỷ giá USD/VND liên ngân hàng sẽ diễn biến ổn định với biên độ dự kiến quanh khoảng 23.125 đồng/USD (tỷ giá mua hiện tại) khi cung - cầu ngoại tệ thời gian sắp tới dự kiến khá thuận lợi theo chu kỳ mùa vụ (dòng tiền kiều hối, hoạt động chuyển đổi USD sang VND để đáp ứng nhu cầu thanh toán dịp Tết...)”, vị lãnh đạo cao cấp BIDV nhận định.

Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, các chuyên gia phân tích đều chung đánh giá, cơ quan quản lý nhiều khả năng sẽ tích cực tiến hành đàm phán với một số biện pháp có thể kể đến như:

Thứ nhất, khẳng định rõ quan điểm điều hành tỷ giá nằm trong khuôn khổ điều hành chính sách tiền tệ chung nhằm mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và không nhằm tạo lợi thế cạnh tranh thương mại không công bằng.

Thứ hai, cải thiện các tiêu chí được Mỹ cho rằng có vi phạm như điều hành tỷ giá theo hướng ngày càng linh hoạt hơn. Bên cạnh tỷ giá trung tâm và tỷ giá bán ra, tỷ giá mua vào cũng có thể sẽ được điều chỉnh có tính chất thị trường cao hơn. Hướng đến thu hẹp thặng dư thương mại với Mỹ bằng cách tăng cường nhập khẩu các mặt hàng từ Mỹ, cũng như kéo giảm chỉ số thặng dư cán cân vãng lai/GDP.

Chia sẻ với Báo Đầu tư Chứng khoán, một lãnh đạo cao cấp Ngân hàng Nhà nước cho rằng: “Đánh giá của Bộ Tài chính Mỹ mang tính chất định lượng, từ một phía. Việc tác động ngay vào thị trường ngoại hối là khó xảy ra và thực tế cho thấy, thị trường tài chính Việt Nam vẫn ổn định sau khi báo cáo được công bố. Việt Nam có 12 tháng sắp tới để tiến hành đàm phán nhằm sớm được đưa ra khỏi danh sách các nước thao túng tiền tệ”.

Giải pháp là hợp tác trên cơ sở đôi bên đều có lợi

Ông Đinh Đức Quang, Giám đốc điều hành khối Kinh doanh tiền tệ, UOB Việt Nam

Trong nhiều năm từ 2010-2020, Ngân hàng Nhà nước luôn thông tin nhất quán về chính sách quản lý ngoại hối được thực thi tại Việt Nam nhằm mục đích ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy thu hút đầu tư nhằm phát triển kinh tế mang tính bền vững. Các hoạt động mua bán ngoại tệ từ Ngân hàng Nhà nước ở thị trường trong nước đa dạng ở cả 2 chiều mua bán với vai trò là chủ thể giao dịch cuối cùng nhằm ổn định thanh khoản trên thị trường, đảm bảo các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp từ các thành viên tham gia thị trường được đáp ứng kịp thời và đầy đủ.

Trong vài năm gần đây, hoạt động mua bán ngoại tệ của Ngân hàng Nhà nước với các tổ chức tín dụng có khối lượng nhiều hơn xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có việc kim ngạch xuất khẩu khẩu tăng mạnh do Việt Nam triển khai hàng loạt giải pháp chiến lược hỗ trợ hoạt động ngoại thương (thu hút các doanh nghiệp FDI sản xuất hàng xuất khẩu, ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do với các đối tác toàn cầu, cải cách thủ tục hành chính…), thu hút đầu tư nước ngoài (cả trực tiếp và gián tiếp) và nguồn kiều hối dồi dào.

Một vấn đề khá rõ là dự trữ ngoại hối của Việt Nam, theo khuyến cáo của nhiều tổ chức tài chính quốc tế, là khá khiêm tốn so với các nước trong khu vực. Do vậy, các chính sách quản lý ngoại hối của Ngân hàng Nhà nước trong các năm qua cũng bám sát mục tiêu hợp lý là Việt Nam cần tăng cường xây dựng quỹ dự trữ ngoại hối lớn hơn và nhanh hơn nhằm tạo niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài, cũng là công cụ tăng cường an ninh tài chính khi có các biến động lớn xảy ra, chẳng hạn tình hình Covid-19 trong năm 2020 khiến các dòng vốn ngoại biến động.

Thị trường chưa có cơ sở rõ ràng để nhận biết về mục tiêu can thiệp tỷ giá nhằm tạo lợi thế thương mại từ Ngân hàng Nhà nước, khi những năm vừa qua, tỷ giá giao dịch từ Ngân hàng Nhà nước công bố đến thị trường thay đổi khá sát diễn biến cung cầu ngoại tệ, có tăng giảm ở cả tỷ giá tham chiếu hàng ngày và giá mua bán trên thị trường. Đồng thời, cũng không kỳ vọng sẽ có những tác động tức thời đến thị trường ngoại hối trong nước, bởi các thành viên thị trường hiểu rõ là chính phủ các nước sẽ tiếp tục thực hiện các bước trao đổi thảo luận tiếp theo sự kiện này.

Đối với các quốc gia đã từng có tên trong danh sách thao túng tiền tệ do Chính phủ Mỹ đưa ra, yêu cầu quan trọng là chính phủ và ngân hàng trung ương các nước sẽ rà soát tổng thể các chính sách thực thi liên quan để nâng cao tính minh bạch trong quản lý ngoại hối. Các yêu cầu tìm giải pháp cân đối hài hòa các chênh lệch cán cân thương mại cũng sẽ được nhắc đến.

Trên thực tế, vẫn còn các ý kiến khác nhau về sự kiện đưa một quốc gia vào danh sách thao túng tiền tệ bởi lý do thực sự rất khó để xác định khi nào một quốc gia có thể lợi dụng chính sách quản lý tỷ giá của mình để giành lợi thế thương mại. Và do vậy, thông thường các quốc gia sẽ đi đến giải pháp hợp tác trên cơ sở đôi bên đều hưởng lợi.