Tâm sự chuyện nâng hạng: Nhắc lại để thêm trân trọng

Có những câu chuyện được chờ đợi quá lâu, đến mức người ta dần không còn tin vào ngày nó trở thành sự thật. Nâng hạng TTCK là một câu chuyện như vậy.

Từ năm 2018, Việt Nam đã được FTSE Russell đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng. Bộ Tài chính dưới thời Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng và UBCKNN do ông Trần Văn Dũng làm Chủ tịch là những cơ quan trực tiếp triển khai công cuộc này. Suốt nhiều năm sau đó, hai chữ “nâng hạng” đều đặn xuất hiện trong báo cáo, hội thảo và mỗi mùa đánh giá. Kỳ vọng rồi thất vọng, hy vọng rồi tiếp tục chờ đợi. Lâu dần, không ít nhà đầu tư đem nâng hạng ra châm biếm như một lời hẹn vu vơ

Nhưng nhìn lại mới thấy, sự thận trọng của FTSE Russell là có lý do. Một TT mới nổi không chỉ cần vốn hóa lớn hay thanh khoản cao, mà còn phải bảo đảm khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế, cơ chế thanh toán an toàn, hạ tầng giao dịch ổn định và khung pháp lý đủ minh bạch. Trong các kỳ đánh giá năm 2025, FTSE vẫn nhắc đến những điểm nghẽn như yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, khả năng tiếp cận của các công ty chứng khoán toàn cầu, thủ tục dành cho nhà đầu tư nước ngoài và cơ chế xử lý giao dịch thất bại.

Theo đánh giá của tôi, bước ngoặt thực sự, và cũng là giai đoạn mang tính quyết định nhất, chỉ xuất hiện trong năm 2025–2026. Sự thay đổi diễn ra rất rõ ràng, với tốc độ gấp rút hiếm thấy. Sau khi Thông tư 68/2024/TT-BTC mở đường cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài mua cổ phiếu mà không phải ký quỹ đủ 100%, hệ thống KRX chính thức vận hành từ tháng 5/2025, tạo nền tảng công nghệ mới cho thanh toán, bù trừ và phát triển sản phẩm. Tháng 9/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 245/2025/NĐ-CP, đơn giản hóa thủ tục đối với NĐT nước ngoài, tăng tính minh bạch về sở hữu và tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn tiếp cận TT. Cũng trong tháng 9, Thủ tướng phê duyệt Đề án nâng hạng TTCK, đặt mục tiêu đáp ứng đầy đủ tiêu chí của FTSE Russell và duy trì bền vững vị thế sau nâng hạng.

Song song với các văn bản ấy là hàng loạt cuộc làm việc, hội nghị, đối thoại với FTSE Russell, ngân hàng lưu ký, công ty chứng khoán và các quỹ đầu tư quốc tế. Có cảm giác toàn bộ hệ thống cùng bước vào một cuộc chạy nước rút, trong đó mỗi điểm nghẽn đều được xác định, giao trách nhiệm và xử lý theo thời hạn cụ thể. Nâng hạng lúc này không còn là kỳ vọng của riêng TTCK, mà đã trở thành một nhiệm vụ cải cách cấp quốc gia.

Nếu bạn đọc phần đánh giá năm 2025 rồi đối chiếu với năm 2026, bạn thấy sự khác biệt rất lớn. Năm 2025, giọng điệu của FTSE vẫn dè dặt như thói quen, đưa ra các vấn đề muôn thuở mà CKVN còn thiếu, nhưng đến năm 2026, cách nhìn đã chuyển sang ghi nhận, đánh giá cao các cải cách của Việt Nam. Đây không chỉ là sự thay đổi về một vài tiêu chí kỹ thuật, mà còn là sự ghi nhận rất rõ ràng đối với những nỗ lực quyết liệt xây dựng hạ tầng pháp lý cho 1 TTCK hiện đại của VN

Có bạn hỏi: VNINDEX nâng hạng như vậy có muộn không? Theo tôi là không. Sớm quá, khi thể chế và hạ tầng, nội tại chưa sẵn sàng, Việt Nam khó hấp thụ và giữ chân dòng vốn lớn. Thử nghĩ CKVN thời anh Quyết, anh Trà, anh Nhân, Anh 7 DIG CEO BCG…. Thì nâng với hạng nỗi gì anh em nhỉ? Nhưng chậm thêm vài năm, chúng ta có thể bỏ lỡ một chu kỳ dịch chuyển vốn quan trọng. Thời điểm hiện tại là lúc các nhân tố đã đạt đến độ chín cần thiết.

Quy mô kinh tế lớn hơn, TTCK trưởng thành hơn, Hạ tầng giao dịch-công nghệ phát triển và Việt Nam đang bước vào chu kỳ vươn mình mới với nhu cầu vốn rất lớn cho hạ tầng, năng lượng, công nghệ và khu vực tư nhân. Bên ngoài thế giới đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tái phân bổ dòng vốn; tiền quốc tế có xu hướng tìm kiếm những nền kinh tế tăng trưởng cao, ổn định chính trị, có khả năng hội nhập và còn nhiều dư địa phát triển. Trong bối cảnh một số TT đối mặt với bất ổn địa ctri, tăng trưởng chậm hoặc rủi ro minh bạch, Việt Nam xuất hiện đúng lúc như một điểm đến mới tại châu Á. Việc Vanguard dự kiến đầu tư khoảng 2,5 tỷ USD và TT có khả năng thu hút tới 6 tỷ USD sau nâng hạng cho thấy dòng vốn đã bắt đầu chuyển từ quan sát sang hành động.

Cảm ơn Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Tài chính, UBCK và những người đã âm thầm thúc đẩy hành trình này. Nâng hạng đôi khi chỉ là tấm vé xác nhận, nhưng đó là sự xác nhận rằng TT vốn Việt Nam đã trưởng thành thêm một bậc, đủ khả năng bước vào sân chơi lớn hơn và bắt đầu một hành trình dài hơn.

Một ngày cuối tuần, cuối hạ chớm thu, ngồi ngẫm lại hành trình tám năm mà bồi hồi hỉ nộ ái ố đủ cả, chỉ còn chờ chứng khoán Việt Nam chính thức sang trang mới.

Link nguồn của tác giả : https://www.facebook.com/profile.php?id=61593432395503

-Thăng Long Official-